افزایش علائم اضطراب در کودکان ۵ تا ۸ سال؛ هشدار بهزیستی درباره سن طلایی مداخله

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور با اشاره به افزایش نشانه‌های پنهان اضطراب در کودکان اعلام کرد که فشارهای اقتصادی، تنش‌های خانوادگی، قرار گرفتن در معرض اخبار بحران و تجربه مستقیم یا غیرمستقیم موقعیت‌های تنش‌زا، کودکان را در وضعیت هشدار روانی مداوم قرار داده است. او گفت هرچند آمارهای غربالگری تغییر محسوسی نسبت به گذشته نشان نمی‌دهد، اما شواهد بالینی حاکی از تشدید این علائم است؛ به‌ویژه در گروه سنی ۵ تا ۸ سال که واکنش‌ها بیشتر به شکل رفتارهای قابل مشاهده بروز پیدا می‌کند.

به گفته موسوی‌چلک، نتایج غربالگری اضطراب کودکان ۵ تا ۶ ساله نشان می‌دهد تاکنون نزدیک به ۹۰۰ هزار کودک ارزیابی شده‌اند و بیش از ۱۸۶ هزار نفر مشکوک به اضطراب شناسایی شده‌اند؛ از این میان بیش از ۱۴۱ هزار کودک برای دریافت خدمات روانشناختی ارجاع شده‌اند.

او توضیح داد که نشانه‌های اضطراب در کودکان این سنین معمولاً به صورت دردهای بدون علت پزشکی، تهوع صبحگاهی، اختلال خواب، شب‌ادراری، ترس از جدایی، وابستگی شدید به والدین و پرخاشگری ظاهر می‌شود. اگر این علائم بیش از چهار هفته ادامه یابد و فعالیت‌های روزانه کودک را مختل کند، نیاز به ارزیابی تخصصی وجود دارد.

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی همچنین به محدود بودن ظرفیت خدمات تخصصی اشاره کرد و گفت از میان ۲۹۰۳ مرکز مشاوره فعال، تنها ۹۱ مرکز به‌طور اختصاصی در حوزه کودک و نوجوان فعالیت می‌کنند؛ رقمی که تنها حدود سه درصد کل مراکز را تشکیل می‌دهد.

او سنین ۵ تا ۸ سال را «دوره طلایی مداخله» توصیف کرد؛ دوره‌ای که در آن ساختارهای عصبی مرتبط با پردازش هیجان در حال شکل‌گیری است و مداخلات می‌توانند تأثیر بلندمدت‌تری داشته باشند. به گفته او، نادیده‌گرفتن اضطراب مزمن در این سنین ممکن است خطر بروز مشکلات جدی‌تری مانند افسردگی، اختلالات شخصیت، افت تحصیلی و کاهش مهارت‌های اجتماعی را در سال‌های بعد افزایش دهد.

موسوی‌چلک همچنین از افزایش نشانه‌هایی مانند ترس از صداهای بلند، حساسیت به تاریکی، اضطراب جدایی، کابوس و پرخاشگری در پی تجربه بحران‌هایی مانند همه‌گیری کرونا و جنگ اخیر خبر داد.

او در پایان به نقش «قصه‌درمانی» اشاره کرد و توضیح داد که در سن ۵ تا ۸ سالگی، کودکان توانایی بیان مستقیم احساسات انتزاعی را ندارند، بنابراین استفاده از داستان بهترین روش برای کمک به آن‌ها در بیان نگرانی‌ها، یادگیری الگوهای سالم مقابله و کاهش تدریجی ترس‌هاست.