تأثیر شگفت‌انگیز قهوه بر مغز و روده

دانشمندان گزارش می‌دهند که نوشیدن قهوه — حتی در صورتی که فاقد کافئین باشد — می‌تواند باعث بهبود خلق‌وخو و تقویت عملکرد شناختی شود

تأثیر شگفت‌انگیز قهوه بر مغز و روده

نتایج یک پژوهش تازه نشان می‌دهد که هم قهوه کافئین‌دار و هم نوع بدون کافئین آن، اثرات قابل توجهی بر سلامت روده، خلق‌وخو و رفتار دارند.

در این تحقیق که توسط پژوهشگران کالج دانشگاهی کورک در ایرلند انجام شد، ۳۱ نفر از مصرف‌کنندگان قهوه (سه تا پنج فنجان در روز) با ۳۱ فردی که قهوه نمی‌نوشیدند مقایسه شدند. در آغاز مطالعه دو گروه از نظر شاخص‌هایی مانند BMI، فشار خون، استرس، اضطراب، افسردگی، علائم گوارشی، خواب و فعالیت بدنی تفاوتی با یکدیگر نداشتند. با این حال، مصرف‌کنندگان قهوه تغییرات مشخصی در برخی نشانگرهای ایمنی خون و الگوهای میکروبی روده داشتند.

برای بررسی نقش کافئین، از مصرف‌کنندگان قهوه خواسته شد دو هفته مصرف قهوه را کاملاً متوقف کنند. سپس در مرحله مداخله، دوباره نوشیدن قهوه را آغاز کردند؛ ۱۶ نفر قهوه کافئین‌دار و ۱۵ نفر قهوه بدون کافئین دریافت کردند، بدون آنکه بدانند قهوه‌شان از کدام نوع است.

پس از شروع دوباره مصرف قهوه، الگوهای میکروبیوم روده در همه شرکت‌کنندگان تغییراتی مرتبط با قهوه نشان داد؛ تغییراتی که در هر دو گروه — چه مصرف‌کنندگان قهوه کافئین‌دار و چه بدون کافئین — مشاهده شد. این موضوع نشان می‌دهد که برخی از باکتری‌های روده نسبت به ترکیبات قهوه، مستقل از کافئین، واکنش دارند.

بر اساس نتایج، هر دو نوع قهوه باعث کاهش استرس، افسردگی، تکانشگری و التهاب شدند و همزمان به بهبود خلق و تقویت عملکرد شناختی کمک کردند.

با این حال، برخی اثرات تنها در قهوه کافئین‌دار دیده شد؛ از جمله کاهش اضطراب و پریشانی روانی، کاهش فشار خون، بهبود تمرکز و تقویت توان مقابله با استرس. مصرف‌کنندگان قهوه در آغاز و پس از بازگشت کافئین، واکنش‌پذیری عاطفی و تکانشگری بیشتری نسبت به افراد غیرمصرف‌کننده نشان دادند.

در طرف دیگر، قهوه بدون کافئین با بهبود کیفیت خواب، افزایش فعالیت بدنی و تقویت حافظه همراه بود.

نتایج نشان می‌دهد که کافئین تنها بخشی از تأثیرات قهوه را توضیح می‌دهد، اما حتی قهوه بدون کافئین نیز به دلیل اثرگذاری بر میکروبیوم روده، می‌تواند بر خلق‌وخو و کارکرد مغز اثر مثبت داشته باشد.

جان کریان، میکروبیولوژیست، می‌گوید: «قهوه چیزی فراتر از کافئین است. یک ترکیب غذایی پیچیده است که با میکروب‌های روده و سلامت عاطفی ما تعامل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو نوع قهوه می‌توانند اثرات متفاوت اما مکملی بر سلامت داشته باشند.»

این مطالعه مانند بسیاری از تحقیقات مبتنی بر گزارش‌های فردی، محدودیت‌هایی دارد، اما روش آن — بررسی متابولیسم ترکیبات قهوه و تطبیق آن با تغییرات روده — پژوهش را معتبرتر می‌کند و نشان می‌دهد قهوه نه‌تنها با فواید سلامت همراه است، بلکه ممکن است نقشی فعال در ایجاد آنها داشته باشد.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که هنوز درباره ارتباط روده و مغز و مسیرهای اثرگذاری قهوه بر این محور، اطلاعات کافی وجود ندارد، اما یافته‌ها در مجموع نشان می‌دهد قهوه، چه کافئین‌دار و چه بدون کافئین، می‌تواند بر استرس، خلق‌وخو و احتمالا افسردگی تأثیر مثبت داشته باشد و بر عملکرد شناختی نیز اثر بگذارد.

نتیجه‌گیری تیم تحقیقاتی این است که درک بهتر از تأثیرات چندوجهی قهوه می‌تواند راه را برای مداخلات جدید سلامت باز کند.