نقال استان کهگیلویه و بویراحمد: به آینده این هنر باستانی و اصیل بسیار خوش‌بینم

هدیه سادات میرمرتضوی-خبر جنوب/ پدربزرگش مرحوم مُلا جانباز کریمیان به‌صورت مُلا مکتبی برای روستای زادگاه پدری‌اش «زیر دِه» از توابع سرآسیاب یوسفی شاهنامه‌خوانی می‌کرده و آن‌طور که خودش می‌گوید این جوهره‌ی هنری را از وی به ارث برده است. امین کریمیان، نقالی از شهر بهمئی استان کهگیلویه و بویراحمد که حتی طرز صحبت و انتخاب کلماتش هم طوری است که انگار از دل شاهنامه بیرون آمده است. حرف‌های این هنرمند خوش‌سخن را که در عرصه‌ی نقالیِ شاهنامه فعالیت می‌کند بخوانیم.

دیدن مرشدان ارگ کریم‌خان و شروع نقالی

نقال شهر بهمئی خودش را این‌طور معرفی می‌کند: «با افتخار، فعال در بخش‌های هنری نمایش، تئاتر و به‌صورت تخصصی هنر روایتگری و نقالی داستان‌های کهن بوم بر پارسی مهربان و کهتر همه‌ی خردورزان مام میهن امین کریمیان هستم. شروع فعالیت‌های هنری بنده به بیست سال پیش برمی‌گردد که از تئاتر شروع و سال 1389 با دیدن اجرای هنر روایتگرای و نقالی توسط مرشدان و هنرمندانی در جوار ارگ کریمخان زند در شیراز کم‌کم این هنر در بُن‌مایه‌ی جان بنده رخنه کرد و این‌گونه بود که از آن زمان تا به امروز نیز در این مسیر هنری گام برمی‌دارم.» از او درباره‌ی پیشینه‌ هنر نقالی می‌پرسم و می‌گوید: «آن‌گونه که در کلاس و مکتب بزرگ فرهیختگان و خردورزان میهن نشسته‌ام و آموخته‌ام و مکتوب بر جای مانده، از سالیان دور و دراز این گوسان‌ها بوده‌اند که داستان‌های شیرین و سرشار از تاریخ و رمز و رموز گذشته‌گان و آباء و اجداد و نیاکان را سینه به سینه نقل می‌کردند و بعدها مرشدان و میرزاها، تا امروز که به شیوه‌های روایتگری، نقالی و پرده‌خوانی و... در آمده است.»

اهمیت خلاقیت و نوآوری

از این هنرمند که طبق گفته‌ی خودش تمام اجراهای هنر نقالی و روایتگری‌اش تک‌نفره و در چهاچوب همایش یا برنامه‌هایی بوده که نقالی، به شکوه و شکوفایی جشن اضافه کرده، درباره‌ی شیوه‌ی اجرایی‌اش می‌پرسم. «هر روایتگر باید در چهارچوب رعایت اصول این هنر، جان‌مایه، داستان و طومار را از اندیشه و خلاقیت خود به‌کار گیرد و البته سبک خود را داشته باشد تا ضمن پاسداری از این هنر، در نوآوری و خلاقیت نیز کوشا باشد. بنده هم همواره جایگاه این هنر را بلندبالا و دست‌نیافتنی و بی‌انتها می‌دانستم و سعی بر آن داشته‌ام که از جای‌جای داستان‌ها و ابیات شاعران و مفاخر کهن بوم بر، بهره گیرم تا شور میهنی و پرداختن به جنبه‌هایی چون نمایش استفاده از صحنه و ابزار نقالی را در آن به‌کار گیرم.»

از طراحی لباس تا حالت‌های نمایشی

هنرمند عرصه‌ی نقالی از راه‌‌کارهای فراموش نشدن این هنر می‌گوید: «روایتگری و نقالی، روحوضی و پرده‌خوانی هنرهایی هستند که می‌توان به آنان نام و لقب هنر مادر را داد. گزافه نیست اگر بگوییم در پهنه‌ی هنرهای نمایشی و روایی گیتی، هنری را نمی‌توان یافت که با کمترین امکانات چون یک چوب‌دستی و یک صندلی مخاطبانی را برای فهمیدن و درک کردن انتهای نمایشی در قالب داستانی چندین دقیقه میخکوب نگه داشت. آن‌گونه که بنده از مخاطبین خود چه در برنامه‌ها و چه فضای مجازی دریافت می‌کنم و پیشنهادهایشان برای بنده بسان چراغ روشنگر و راهگشا بوده و هست، پرداختن و اهمیت دادن به نوآوری‌هاست. برای مثال، بنده طراحی لباس، بهره‌گیری از داستان‌ها و نقل‌های کم‌تر دیده و شنیده شده؛ استفاده‌ی به‌جا از حالت‌های نمایشی روی صحنه و... را همواره برای احترام به این هنر فاخر و مخاطبین در رأس اندیشه‌ام داشته‌ام و خواهم داشت. مخاطب باید نوآوری را در خدمت هنر روایتگری ببیند؛ این راهکار زنده نگه داشتن هنرهای اصیل و باستانی است. تکرار نقل‌های تقلیدی از دیگران باعث رنجیده‌خاطر شدن مخاطبان شده و این هنر را رو به تکرار و کهنگی هدایت می‌کند. نقل باید سرشار از شیوایی بیان، جذابیت، خردورزی و هنرهای نمایشی و صحنه‌ای به‌موقع و به‌جا باشد.»

افتخارات جشنواره‌ای

اما این نقال در جشنواره‌ها نیز افتخاراتی کسی کرده است. «اگر بخواهم به چند فستیوال و جشنواره اشاره‌ای داشته باشم می‌توان از کسب مقام نخست بخش نقالی و روایتگری در جشنواره بین‌المللی رامهرمز(بزرگسال)،کسب مقام نخست بخش نقالی و روایتگری در جشنواره مناطق زاگرس‌نشین چهارمحال و بختیاری(بزرگسال)، کسب مقام نخست بخش نقالی و روایتگری در جشنواره نقالی و مهدویت گچساران(بزرگسال)‌، کسب مقام نخست بخش نقالی و روایتگری جشنواره ملی بندر عباس-هرمزگان‌(بزرگسال)‌، کسب مقام نخست بخش نقالی و روایتگری جشنواره ملی رامهرمز(بزرگسال)‌، کسب مقام نخست بخش نقالی و روایتگری جشنواره ملی بهبهان(بزرگسال) و چندین عنوان دیگر نام برد! هربار اجرایی برای مخاطبین و بین مردم میهنم داشته‌ام که البته جای بسی افتخار و شور و شعف بوده، همواره از حس مفید بودن برای میهنم به خود بالیده‌ام و این حس را بین دوستان و خانواده‌ام نیز دیده‌ام. اما درخشیدن در جشنواره‌های ذکر شده، به‌خصوص همکاری و همراهی با بنیادها و خردسراهای سرتاسر جهان برایم بسیار خاطره‌انگیز بوده و هست.»

من و هنرآموزانم

کریمیان که مدیر موسسه‌ی «آوای سیمرغ» است درباره‌ی فعالیت‌های آن می‌گوید: «موسسه‌ی فرهنگی هنری و ادبی نقالی آوای سیمرغ دارای مجوز رسمی از اداره‌ی کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کهگیلویه و بویراحمد است. این‌جانب به عنوان مدیرعامل و آموزگار این عرصه‌های هنری، فعالیت با هنرآموزان را از سال 1400 شروع کرده‌ام که با استقبال بی‌نظیری در شهرستان بهمئی و دیگر استان‌ها نیز روبرو شده‌ام. در طی این سال‌ها هنرآموزان بنده در رده‌های سنی مختلف در جشنواره‌های متفاوت استانی ملی و بین‌المللی حائز رتبه‌های بالایی شده‌اند.» این هنرمند درباره‌ی اقبال نسل جدید به هنر نقالی تأکید می‌کند: «خوشبختانه جای بسی شور و امیدواری است که کارگاه‌ها، همایش‌ها و جشنواره‌های صورت گرفته و منظم یک دهه‌ی اخیر باعث پرداختن و شکوفایی بیش از پیش این هنر گردیده و نوجوانان می‌توانند بار پاسداری از همه‌ی این هنرها را برای انتقال به نسل‌های آینده به دوش کشند. بنده به آینده‌ی این هنر باستانی و اصیل بسیار بسیار خوش‌بینم و در پایان: رهایی نیابم سرانجام از این خوشا باد نوشین ایران زمین»