نخبگان فارس| پروفسور افسانه صفوی؛ بانوی پیشگام شیمی ایران

خبرجنوب/ در تاریخ علم معاصر ایران، نام برخی چهره‌ها با واژه «اولین» گره خورده است؛ دانشمندانی که نه تنها مرزهای دانش را در نوردیدند، بلکه مسیر را برای نسل‌های بعد از خود هموار کردند. پروفسور افسانه صفوی، استاد تمام شیمی دانشگاه شیراز، بی‌شک یکی از این چهره‌های ماندگار و نماد خودباوری زنان ایرانی در عرصه‌های بین‌المللی است.

از شیراز تا قله‌های علمی جهان

افسانه صفوی در سال ۱۳۳۴ در شهر علم و ادب، شیراز، چشم به جهان گشود. نبوغ او از همان جوانی هویدا بود؛ به‌طوری که در سال ۱۳۵۰ (در ۱۶ سالگی) تحصیلات کارشناسی خود را در رشته شیمی دانشگاه شیراز آغاز کرد. او برای تکمیل دانش خود راهی انگلستان شد و مدارج کارشناسی ارشد و دکتری خود را در سال‌های ۱۳۵۷ و ۱۳۶۰ از دانشگاه معتبر بیرمنگام دریافت نمود. بازگشت او به وطن، سرآغاز یک تاریخ‌سازی بود؛ دکتر صفوی به عنوان نخستین زن ایرانی در رشته‌های علوم پایه موفق شد به مرتبه علمی «استادی» (Full Professor) دست یابد.

افتخاراتی فراتر از مرزها

کارنامه علمی پروفسور صفوی، مجموعه‌ای از معتبرترین جوایز جهانی است. او تنها بانوی ایرانی عضو «آکادمی جهانی علوم برای پیشرفت علم در کشورهای در حال توسعه» (TWAS) است. از برجسته‌ترین افتخارات بین‌المللی وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• جایزه Medal Lecture از TWAS (سال ۲۰۱۸): جایزه‌ای ارزشمند که به پاس سهم عظیم او در پیشبرد علوم و فناوری به وی اعطا شد.
• جایزه علمی بین‌المللی پروفسور عبدالسلام: در رشته شیمی از کشور ایتالیا.
• بورس پژوهشی الکساندر فون هومبولت: از کشور آلمان.
• حضور در فهرست ۱٪ و ۲٪ دانشمندان پر استناد جهان: نشانی از تاثیرگذاری عمیق تحقیقات او در سطح بین‌المللی.

خدمات ملی و شاگردپروری

در داخل کشور نیز، ایشان بارها مورد تجلیل قرار گرفته‌اند. دریافت نشان دانش (۱۳۸۳)، عنوان استاد نمونه کشوری (۱۳۸۰)، برگزیده نخستین دوره جایزه «زنان در علم» و کرسی پژوهشی علامه طباطبایی تنها بخشی از این افتخارات است.

او با انتشار بیش از ۱۵۵ مقاله بین‌المللی و تربیت ده‌ها متخصص در مقاطع دکتری و کارشناسی ارشد، نقشی بی‌بدیل در اعتلای دانش شیمی تجزیه در ایران ایفا کرده است. بسیاری از شاگردان وی، امروز خود از استادان برجسته و تاثیرگذاران صنعت کشور هستند.

به پاس قدردانی از جایگاه رفیع این بانوی دانشمند، سردیس پروفسور افسانه صفوی در کنار دیگر بزرگان و نام‌آوران این مرز و بوم، در «باغ مشاهیر فارس» (واقع در باغ تاریخی ارم شیراز) نصب شده است.