بزرگان در صحنه: از زورقبان سعدی تا ژانوالژان، ویکتور هوگو
گفتوگو با رحیم هودی، هنرمند پیشکسوت تئاتر و سینمای شیراز
ادمین ۵
بهمن پگاه راد - «خبرجنوب» /در دل شیراز، شهری که حافظ را در دل دارد، رحیم هودی از جایگاه سعدی در هنر معاصر سخن میگوید. شاعری که با گذشت هفت قرن، هنوز صدای وجدان انسانیش می تواند در تئاتر و سینما طنینانداز شود. هودی باور دارد که نویسندگان دلسوز میتوانند با تلفیق آموزههای سعدی، آثاری خلق کنند که هم اخلاقی باشند و هم هنری.
هودی با اشاره به حکایت نان، بازوی قوی، پنجه ضعف، از کرامت انسانی، قناعت، و نقد ظاهرگرایی سخن میگوید؛ مفاهیمی که در آثار نمایشی نیز میتوان بازتابشان را دید. او از اجراهایش در دبیرستان عشایری و ابوذر یاد میکند، از جمله اقتباسهایی از کتاب بینوایان و شعر سیاوش کسروی، که با روحیه آزادهخواهی و عدالتطلبی همنواست. وی به قسمت های اولیه داستان بینوایان ویکتور هوگو اشاره می کند می گوید: داستان بینوایان را تا آنجا پیش بردم که ژان والژان، شهردار می شود.
در میان آثار سینمایی، از فیلم های به خاطر هانیه، کیومرث پور احمد و تابستان ۵٨ مجتبی راعی، تشریفات، تا سریالهای تفنگ سرپر و پشت کوههای بلند و... یاد میکند که در آنها به ایفای نقش پرداخته و بیشتر دوستشان دارد. هودی به انتخابهایی اشاره میکند که هم از نظر هنری و هم اخلاقی برایش ارزشمند بودهاند. او تأکید میکند که هرگز در فیلمی با کیفیت پایین بازی نکرده و همواره به اصالت اثر توجه داشته است.
زورقبانِ گلستان؛ نماد عزت در فقر
در گفتوگو با هودی، هنرمند پیشکسوت تئاتر و سینمای شیراز، نام سعدی بارها با احترام و تأمل تکرار شد. او معتقد است که سعدی، با حکایات کوتاه اما ژرف، میتواند الهامبخش نویسندگان و فیلمنامهنویسان امروز باشد.
یکی از حکایاتی که هودی به آن اشاره کرد، داستان زورقبان است؛ مردی فقیر با نان خشک، اما با روی قوی و دلِ بلند. سعدی در این حکایت، ارزش انسان را نه در دارایی، بلکه در کرامت و عزت نفس میبیند. زورقبان حاضر نیست برای لقمهای نان، به درگاه پادشاهان تملق گوید. این شخصیت، با وجود فقر، از پادشاهی که در ظاهر قدرتمند است، نزد سعدی ارزشمندتر جلوه میکند.
هودی با اشاره به این مضمون، گفت: اگر نویسندگان تئاتر و سینما فصلهایی از کارهای سعدی بزرگ را دستمایه قرار دهند، میتوانند آثاری خلق کنند که نهتنها زیبا، بلکه انسانساز باشند.
او باور دارد که شخصیتهایی چون زورقبان، با روح آزاد و دل قوی، میتوانند آثار نمایشی را غنا بخشند. این شخصیتها، برخلاف ظاهر سادهشان، حامل پیامهای بزرگاند: زندگی با شرافت، حتی در فقر، پرهیز از وابستگی به قدرت و ثروت، نقد ظاهرگرایی و ستایش روح انسانی و...
این هنرمند دیر پای شهرمان شیراز تأکید میکند که چنین مضامینی، اگر با قلمی هنرمندانه و دیالوگهایی اصیل همراه شوند، میتوانند نسل جوان را نیز تحت تأثیر قرار دهند و تئاتر و سینمای ایران را به ریشههای فرهنگی آن پیوند زنند.
در پایان، توصیه، این هنرمند شهرمان به نسل جوان، بازیگران و نویسندگان روشن است: اگر به ریشههای فرهنگی چون سعدی بازگردند، میتوانند آثاری خلق کنند که نهتنها زیبا، بلکه ماندگار و انسانساز خواهند بود.
