مرگ تدریجی پریشان؛ میراث آبی فارس در انتظار حق‌آبه فراموش‌شده

دریاچه پریشان، تنها دریاچه طبیعی آب شیرین جنوب ایران و یکی از ارزشمندترین تالاب‌های کشور، این روزها با بحرانی‌ترین وضعیت خود روبه‌روست. پهنه‌ای که روزگاری زیستگاه پرندگان مهاجر و نگین سبز دشت کازرون بود، اکنون در سکوت بی‌آبی و بی‌توجهی به مرز نابودی رسیده است.

کارشناسان محیط زیست می‌گویند پریشان فقط یک دریاچه نیست؛ بخشی از حافظه تاریخی و زیستی مردم کازرون است. خشکیدن آن، به معنای از بین رفتن هزاران سال تعادل طبیعی در یکی از غنی‌ترین اکوسیستم‌های جنوب کشور است.

کاهش بارندگی، برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی، تغییر کاربری اراضی و نبود مدیریت هماهنگ منابع آب، از مهم‌ترین عوامل بحران کنونی تالاب پریشان عنوان شده است. به باور متخصصان، احیای این دریاچه تنها زمانی ممکن است که حق‌آبه قانونی آن تأمین، الگوی کشت اصلاح و جوامع محلی در تصمیم‌گیری‌ها سهیم شوند.

محمدرضا گل‌همیشه‌بهار، دبیر انجمن دوستداران محیط زیست فارس، اظهار داشت: پریشان روزی مایه غرور فارس بود، اما امروز نجات آن در گرو همدلی مردم و نهادهاست. اگر امروز اقدامی نکنیم، فردا از پریشان فقط نامی بر نقشه‌ها خواهد ماند.

او بر لزوم آموزش و توانمندسازی جوامع روستایی اطراف تالاب تأکید کرد و افزود: معیشت پایدار و کشاورزی سازگار با طبیعت، تنها راه نجات پریشان است؛ بدون همراهی مردم، هیچ طرحی دوام نخواهد آورد.

در نشست مشترکی که با حضور نماینده مردم کازرون در مجلس، کارشناسان اداره کل حفاظت محیط زیست فارس و مدیران محلی برگزار شد، بر تأمین حق‌آبه قانونی تالاب و اجرای طرح‌های معیشت پایدار در روستاهای حاشیه تأکید شد.

به گفته رئیس اداره حفاظت و احیای تالاب‌های استان فارس، حق‌آبه پریشان باید با اولویت پس از مصارف شرب تأمین شود و مدیریت منابع آب باید بر پایه نیازهای اکولوژیکی این زیست‌بوم تنظیم گردد.

کارشناسان معتقدند تالاب پریشان تنها یک میراث طبیعی برای فارس نیست؛ بلکه حلقه‌ای حیاتی در پایداری اقلیمی جنوب ایران است. حفظ آن یعنی حفظ زندگی، خاک و آینده مردم این سرزمین.