وداع با ابوالقاسم فقیری؛ سعدی زمانه در میان مردم و فرهنگ فارس

بهمن پگاه راد - «خبرجنوب»/ صبحی از آبان‌ماه، در جوار آرامگاه سعدی بزرگ، جمعی از فرهنگوران گرد آمدند تا بر پیکر استاد ابوالقاسم فقیری نماز بخوانند. فضای آرامگاه، که قرن‌ها مأمن دوستداران ادب فارسی بوده است، با صدای قرآن و زمزمه‌های اشک‌آلود دوستداران فرهنگ مردم آمیخته بود. در این مراسم، حسینعلی امیری استاندار فارس، مهدی رنجبر مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی، جمعی از مسئولان فرهنگی و نیز نویسندگان و فرهنگوران به همراه جمعی از اعضای خاندان فقیری حضور داشتند.  
به گزارش «خبرجنوب» این نماز بر پیکر استاد، در کنار آرامگاه سعدی، نمادی بود از پیوند دو نسل: سعدی که قرن‌ها پیش زبان فارسی را به اوج رساند و فقیری که در روزگار ما با قلم و اندیشه‌اش فرهنگ مردم را پاس داشت. در پایان مراسم نماز، حسن دهقان از جمله فرهنگوران حاضردر این مراسم، به نمایندگی از خاندان  فقیری، از حضور فرهنگوران در مراسم نماز قدردانی کرد و پیام سپاس  این خاندان فرهنگ دوست را به سمع  حاضران رساند.  

انتقال پیکر به نزدیکی زادگاه

پس از نماز، پیکر استاد فقیری به بقعه شاه داعی‌الله منتقل شد؛ مکانی در نزدیکی لب آب قدیم شیراز، زادگاه او. این انتخاب معنایی ژرف داشت: بازگشت به ریشه‌ها، به همان جایی که نخستین نفس‌های زندگی‌اش را کشید و اکنون آخرین منزلگاه او شد. تشییع‌کنندگان با شاخه‌های گل و قلب‌هایی مملو از اندوه، مسیر انتقال پیکر را همراهی کردند. این بازگشت، وفاداری به سخن همیشگی فقیری بود: انسان باید به ریشه‌های خود وفادار بماند.  

سخنان یاران و بزرگان

در مراسم خاکسپاری، استادان رحیم هودی و مجید چیزفهم دانشمندیان، از یاران دیرین فقیری، سخن گفتند. رحیم هودی با صدایی بغض‌آلود یادآور شد: فرهنگ شیراز مدیون این بزرگان است. استاد فقیری حرکتی انجام داد که تمام دانش‌آموزان شیراز قلم به دست گرفتند. او آنان را تشویق می‌کرد که بیشتر بنویسند، از فرهنگ جای‌جای فارس بنویسند. امروز نسل ما می‌داند که دانش‌آموزان آن زمان، که پای صحبت‌های دلنشین فقیری در کنار رادیوها می‌نشستند، امروز از بهترین نویسندگان شیراز و فارس هستند.  
مجید چیزفهم دانشمندیان نیز گفت: امروز شاهد به خاکسپاری کسی هستیم که جامعه شیراز و فارس مدیون نوشته‌ها و تحقیقات اوست. فقیری مردی خوش‌اخلاق، نویسنده‌ای پرکار و پژوهشگر فرهنگ عامه بود؛ و از لحاظ تواضع نمونه‌ای تکرارناشدنی. 

برادر راهنمای من بود

در پایان مراسم، استاد امین فقیری، برادر ابوالقاسم، خطاب به حاضران گفت: «شیوه راه رفتن برای ابوالقاسم خیلی ساده بود.  او شیوه راه رفتن را به من آموخت. اگر من در داستان‌نویسی چیزی شدم، به خاطر راهنمایی‌های برادرم بود. از همه شما که در اینجا گرد آمده‌اید تشکر می‌کنم و امیدوارم همیشه زندگی بی‌غم داشته باشید.  

جایگاه فقیری در فرهنگ مردم

ابوالقاسم فقیری را بسیاری سعدی زمانه نامیدند. این لقب بی‌راه نبود؛ چرا که او همچون سعدی دغدغه فرهنگ مردم را داشت. آثارش سرشار از توجه به زندگی روزمره، زبان مردم، تاریخ و هویت ملی بود. او نه تنها نویسنده‌ای پرکار، بلکه فرهنگوری متعهد بود که در سخت‌ترین شرایط، قلم را به سلاحی برای آگاهی بدل کرد.  
فقیری بارها بر اهمیت آموزش، عدالت اجتماعی و پاسداشت زبان فارسی تأکید داشت. او معتقد بود فرهنگ مردم ستون اصلی جامعه است و اگر این ستون فروبریزد، هیچ بنایی پایدار نخواهد ماند.

صدای ماندگار، قلم جاوید

استاد ابوالقاسم فقیری از چهره‌های برجسته فرهنگ و رسانه فارس بود که علاوه بر پژوهش‌های مکتوب، در رادیو شیراز حضوری فعال داشت. همزمان با کارهای استاد ابوالقاسم انجوی شیرازی در رادیو ایران، او در رادیو شیراز با صدایی گرم و نگاهی ژرف به معرفی فرهنگ مردم پرداخت و قصه‌ها، ترانه‌ها و باورهای عامه را زنده نگه داشت و به گوش نسل‌های تازه رساند. این تلاش‌ها نه‌تنها میراثی شنیداری برای مردم فارس آفرید، بلکه پلی میان سنت و روزگار نو شد.

 فقیری در «خبر جنوب» 

استاد فقیری در عرصه مطبوعات نیز نقشی پررنگ ایفا کرد. سال‌ها در روزنامه «خبر جنوب» ستون  «فرهنگ ولایت» را نوشت و هر هفته بخشی از گنجینه فرهنگ عامه را به مخاطبان عرضه نمود. نوشته‌های او سندی ارزشمند از فرهنگ مردم بودند و به ادبیات داستانی و روزنامه‌نگاری محلی غنا بخشیدند. در روزگاری که هنوز خبری از اینترنت و شبکه‌های اجتماعی نبود، استاد هر هفته به دفتر روزنامه می‌آمد و با صدها نامه از سراسر استان روبه‌رو می‌شد. این نامه‌ها، که مشتاقان فرهنگ برای او می‌فرستادند، ساعت‌ها ذهنش را درگیر می‌کرد و او با دقت به آن‌ها پاسخ می‌داد و از دل همین ارتباط صمیمی، حلقه‌ای گسترده از فرهنگ‌دوستان شکل گرفت. بسیاری از دلسوزان فرهنگ عامه به نوشتن مطالب برای او پرداختند و روزنامه به محفل زنده‌ای برای گسترش فرهنگ بدل شد. حضور استاد فقیری در رسانه‌ها، چه در رادیو و بعد از انقلاب در مطبوعات، موهبتی بود که فرهنگ مردم فارس را ماندگار کرد و نسل‌های تازه را با ریشه‌های خود آشنا ساخت.