صادرات کهگیلویه و بویراحمد؛ رشد آماری در سایه چالش‌های ساختاری

صادرات غیرنفتی کهگیلویه و بویراحمد در سال ۱۴۰۴ با ثبت بیش از ۱۹۹ هزار تن کالا و ارزشی نزدیک به ۲۵ میلیون دلار، رشد ۱۳ درصدی را نسبت به سال قبل تجربه کرده است. مسئولان اقتصادی استان این افزایش را نشانه‌ای از بهبود روند تجارت خارجی می‌دانند، اما کارشناسان معتقدند ارزیابی وضعیت صادرات تنها بر پایه رشد آماری نمی‌تواند تصویر کاملی از واقعیت‌های اقتصادی استان ارائه دهد.

به گفته ابراهیم قنبری، سرپرست سازمان صنعت، معدن و تجارت کهگیلویه و بویراحمد، صادرات غیرنفتی استان در سال گذشته به حدود ۲۵ میلیون دلار رسید. با این حال، فعالان اقتصادی بر این باورند که شاخص‌هایی نظیر تنوع بازارهای هدف، ارزش افزوده محصولات صادراتی و سهم استان از صادرات کشور، معیارهای مهم‌تری برای سنجش موفقیت در حوزه تجارت خارجی محسوب می‌شوند.

یکی از مهم‌ترین چالش‌های مطرح‌شده در کارگروه توسعه صادرات استان، ثبت نشدن بخشی از صادرات واقعی کهگیلویه و بویراحمد در آمارهای رسمی است. به گفته مسئولان بخش کشاورزی، بخش قابل توجهی از محصولات تولیدی استان از طریق گمرکات سایر استان‌ها صادر می‌شود و همین موضوع باعث می‌شود ارزش صادرات این محصولات به نام استان‌های دیگر ثبت شود.

سیدرضا آذرگون، معاون برنامه‌ریزی سازمان جهاد کشاورزی استان، معتقد است این مسئله علاوه بر ایجاد نارسایی آماری، می‌تواند بر تصمیم‌گیری‌های کلان، تخصیص اعتبارات و جذب سرمایه‌گذاری نیز تأثیر منفی بگذارد؛ زیرا توان واقعی تولید و صادرات استان در آمارهای رسمی به‌طور کامل منعکس نمی‌شود.

در همین حال، مسئولان اقتصادی استان بر ضرورت استفاده بیشتر از ظرفیت‌های گمرک کهگیلویه و بویراحمد تأکید دارند. احسان عسکری، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری، با اشاره به فراهم بودن زیرساخت‌های لازم برای صادرات در استان، اظهار کرد که بخشی از تولیدکنندگان همچنان ترجیح می‌دهند کالاهای خود را از گمرکات سایر استان‌ها صادر کنند؛ روندی که علاوه بر کاهش سهم آماری استان، می‌تواند هزینه‌های صادراتی را نیز افزایش دهد.

موضوع کارت‌های بازرگانی نیز از دیگر مباحث مطرح‌شده در نشست اخیر توسعه صادرات بود. عبدالله قبادی، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد، از ساماندهی روند صدور کارت‌های بازرگانی خبر داد و گفت در سال‌های گذشته بخشی از این کارت‌ها در اختیار فعالان اقتصادی خارج از استان قرار داشت که موجب خروج بخشی از منافع اقتصادی از چرخه تجارت محلی می‌شد.

مسئولان اقتصادی استان در کنار تشریح چالش‌ها، از هدف‌گذاری جدید برای افزایش صادرات نیز خبر داده‌اند. بر اساس این برنامه، ارزش صادرات غیرنفتی کهگیلویه و بویراحمد در سال جاری باید به ۳۰ میلیون دلار برسد؛ هدفی که تحقق آن مستلزم بهره‌گیری بهتر از ظرفیت‌های کشاورزی، توسعه بازارهای صادراتی، تقویت زیرساخت‌های تجاری و افزایش نقش گمرک استان در فرآیند صادرات خواهد بود.

کارشناسان معتقدند کهگیلویه و بویراحمد با برخورداری از ظرفیت‌های قابل توجه در بخش کشاورزی، صنایع معدنی و منابع طبیعی، توان دستیابی به ارقام بالاتر صادراتی را دارد؛ اما تحقق این ظرفیت‌ها نیازمند اصلاح برخی ساختارهای اجرایی، رفع موانع تجاری و ایجاد مشوق‌های مؤثر برای صادرکنندگان است.

بر این اساس، هرچند رشد ۱۳ درصدی صادرات غیرنفتی نشانه‌ای امیدوارکننده برای اقتصاد استان به شمار می‌رود، اما تداوم این روند و دستیابی به اهداف تعیین‌شده در گرو رفع چالش‌های ساختاری و بهره‌گیری کامل از ظرفیت‌های موجود خواهد بود.