برای نقاشان لوح زندگی

بهمن پگاه راد-«خبرجنوب»/ گفت‌وگوها، به افتخار معلمان و نقش تأثیرگذار آنان در شکل‌دهی به آینده نسل‌ها اختصاص یافته است. بسیار خرسندیم که فرصتی دست داده تا با معلمان نمونه‌ای که با تلاش و عشق خود الهام‌بخش دانش‌آموزان هستند، گفت‌وگو کنیم. این مصاحبه‌ها و گزارش‌ها فرصتی است برای قدردانی از زحمات بی‌دریغ آنان و شنیدن تجربه‌ها و دیدگاه‌هایی که می‌تواند راهنمای نسل‌های آینده باشد. به امید آن‌که حاصل آسمان‌ریسمان‌های ما، پلی برای انتقال تجربه و انگیزه برای دیگران، به‌ویژه معلمان جوان و دانش‌آموزان آینده‌ساز میهن عزیزمان، ایران باشد.

شوق دیدار استاد لغوی

استاد عبدالرسول لغوی در دبستان مولوی در سال ۱۳۴۴ یعنی چیزی نزدیک ۶۰ سال پیش، معلم کلاس ششم ما بود. من در طول سال‌های گذشته با مشغله فراوان، شوق دیدار معلم خود را داشتم اما دیدار چهره‌به‌چهره میسر نمی‌شد تا این‌که چند سال قبل بالاخره شماره موبایل استاد را یافتم و باب ارتباط با وی گشوده شد تا سرانجام امسال و با نزدیک شدن به روز و هفته معلم، برای تهیه گزارش و تجلیل از پیشکسوتان و نام‌آوران فرهنگی نهاد تعلیم و تربیت خدمت ایشان رسیدم که اکنون به نزدیکی‌های پله ۸۹ سالگی عمر رسیده است.

استاد لغوی در دیدار با ما، وقتی که می‌پرسیم: «با این حساب، شما که در سال ۸۳ بازنشسته کامل شده‌اید، راهی به دنیای فضای مجازی نیافته‌اید؟» لبخندی می‌زند و می‌گوید: «همان بهتر که وارد این فضا نشده‌ام، اما بد است که فقط کمی تا قسمتی وارد شده‌ام!»
می‌پرسیم: «معنایش چیست؟» و استاد می‌گوید: «فضای مجازی و اینترنت به‌خودی‌خود چیز بدی نیستند. حتی من ۸۰ و ۹۰ ساله هم از این فضا بهره می‌برم. می‌خواهم آیاتی بیابم، می‌خواهم به افکار فلان دانشمند پی ببرم، می‌خواهم مقاله علمی و اجتماعی بیابم، سرچ می‌کنم و در آنِ واحد می‌آید.

 یادتان هست آن قدیم‌ها دایره‌المعارف بود و دردسرهای تهیه آن، و از همه مهم‌تر حتی آوردن آن از طاقچه و کتابخانه مشکل بود؟ تازه دایره‌المعارف‌ها اطلاعات درستی به خواننده نمی‌دادند، به‌روز نبودند، گاه آمار و آدرس‌ها عوض می‌شد و اطلاعات کاملاً وارونه جلوه‌گری می‌کرد. اما حالا همین موبایل، دنیا را خیلی به هم نزدیک کرده؛ اما با این وجود معایب زیادی دارد. گاه خانواده‌ها را به تخریب می‌کشاند و از همه مهم‌تر روح انسانی و کودکانه را از خانواده‌ها گرفته است. در خیابان جوانان همه سرگرم موبایل هستند، در دیدارها همه حواس‌ها به این صفحه کوچک است و گاه با این تشرها روبه‌رو می‌شویم: «آقا کریم، بد است، موبایلت را کنار بگذار! ناسلامتی به مهمانی آمده‌ایم!»

روی استاد را مجدداً می‌بوسیم و از ایشان خداحافظی می‌کنیم...

زرسنج، استاد ادبیات: کم‌اهمیت گرفتن درس ادبیات، جفا به زبان مادری است

استاد محمدرضا زرسنج که در آموزش ادبیات و زبان عربی در سطح استان شهره است، اعتقاد دارد معلمی عشق و دانش می‌خواهد و آموزگاران نباید روبنایی کار کنند و بدانند آنچه که می‌کارند و در مزرعه ذهن دانش‌آموزان می‌کارند حاصل همان محصولی است که آنها سر کلاس‌ها کاشته‌اند. وی در گفت‌وگو با «خبرجنوب» از آن روزها می‌گوید: به وقتی که مامور طراحی سراسری درس ادبیات در امتحانات نهایی می‌شود و آنچه وی ترسیم می‌کند، سوال‌های سطح بالا بوده، طوری که با اعتراض معلمانی روبه‌رو می‌شود که با شاگردان خود خوب کار نکرده بودند. این اعتراض‌ها بالا می‌گیرد تا جایی که معترضان به شرط این‌که برایشان شرح داده شود که علت طرح سوال در این سطح چه بوده است، قدم جلو گذاشتم و توضیح دادم که نباید معلمان روبنایی کار کنند، همه باید با عشق و علاقه و در سطح بالا تدریس کنند و در همان سطح سوال‌های امتحانات را طراحی کنند.

استاد زرسنج که در طول مدت تدریس خود در دبیرستان‌ها، دانشگاه، تیزهوشان و کلاس‌های ادبیات و عربی برای کنکور فعالیت داشته، کم‌اهمیت گرفتن درس ادبیات و یا بهتر بگوییم زبان مادری و از آن سو کم‌کاری بعضی از معلمان را ضربه‌ای به ادبیات فارسی می‌داند و می‌گوید: «علت این‌که زبان و ادبیات ما روز به روز رو به قهقرا می‌رود این است که بعضی از معلمان دلسوزی لازم را ندارند و امروز شاهدیم که فلان تحصیل‌کرده و حتی در سطح دکترا قادر به ادا کردن جمله صحیح نیستند.»

دیدار با مصطفی اسد سنگابی و معنی اشک شوق...

در یک دیدار صمیمانه به دعوت همکار عزیز ما سمن سمندر، میزبان یکی از پرافتخارترین دبیران شهرمان در شیراز بودیم. دبیرِ پرمایه‌ای برای هزاران دانش‌آموزی که در دبیرستان‌های عشایری، آسیه و شهید شرافتیان، که بعدها خود پایه‌های سترگ و محکم سازندگی در جامعه را بنا نهادند و هم از دل آموزه‌های این دبیران دلسوز و مهربان بود که ده‌ها و بلکه صدها پزشک، مهندس، استاد دانشگاه، معلم و عالمان زیادی تقدیم کشورمان شد.

آنجا که خانم سمندر با چهره‌ای شاد، مقدم استاد را گرامی داشت و استاد گرامی بسیار خرسندیم گفت که فرصت دیدار با شما در مؤسسه مطبوعات بین‌المللی «خبر»  نصیبمان شد. بله، استادی که هنوز در ذهن خود محله بیات را مو به مو برایتان تشریح می‌کند؛ این آشنا کسی جز استاد مصطفی اسد سنگابی نیست، مردی که اگر یک روز کنارش بنشینی و او از خاطراتش بگوید، همه و همه برایت دلنشین است.

استاد در سال 1326 در محله بیات شیراز دیده به جهان گشود و مدارج ترقی را نیز خیلی زود پشت سر گذاشت و در آموختن به جوانی همه جا سرک کشید، حتی در جایی می‌گوید با عبدالله موحد، پرویز قلیچ‌خانی و داریوش مصطفوی در رشته تربیت بدنی هم‌دوره بوده است.

استاد اسد سنگابی می‌گوید: «معلم» در آغاز باید ایمان دانش‌آموزان را به خود جلب کند، چون اگر دانش‌آموزی به معلم و دبیر خود ایمان داشته باشد حرف او را می‌پذیرد. درست است که امروز معلمان جوان مشکلات زیادی دارند اما می‌طلبد که در سر کلاس این مشکلات را فراموش کنند و بعد از درس و مشق به فکر رفع مشکلات زندگی خود نیز باشند.

معلم باید با میل و رغبت خود معلم شود و به کار معلمی عشق بورزد.

هودی و پیام به معلمان: معلمان جوان ما باید زندگی و کارهای معلمان قدیمی را الگو قرار دهند

رحیم هودی، هنرمند برجسته شیرازی، متولد دوم فروردین سال 1314 یکی از چهره‌های ماندگار تئاتر، سینما و تلویزیون ایران است. او فعالیت هنری خود را از دهه 30 شمسی آغاز کرد و در طول سال‌ها در 12 فیلم سینمایی و سریال نقش‌آفرینی داشته است.

هودی علاوه بر بازیگری، آموزگاری سختکوش بود و در دوران تدریس خود به دانش‌آموزان تئاتر آموزش می‌داد. برخی از نمایش‌های ماندگار او شامل: "اعتراف"، "محکوم به گناه"، "بلبل سرگشته" نوشته علی نصیریان، "بینوایان" و "حماسه مادر" هستند.

وقتی این خلاصه زندگی رحیم هودی که در فضای مجازی منتشر شده را، چهره به چهره و رو در رو برای وی می‌خوانیم، لبخندی می‌زند و می‌گوید:

"اینها درست اما این همه ماجرا نیست." سپس به دبیرستان 40 نفری اشاره می‌کند و می‌گوید:"قضیه این دبیرستان چیست؟"

او توضیح می‌دهد که 40 نفر از فارغ‌التحصیلان دوره ابتدایی برای دبیرستان عشایری که هنوز به این اسم شناخته نمی‌شد، انتخاب شدند و بعدها کم‌کم، همگی به دانشگاه رفتند و دبیرستان 40 نفری به دبیرستان عشایری نامگذاری شد.

هدایت این مدرسه بر عهده استاد محمد بهمن‌بیگی، رئیس تعلیمات عشایری بود و من نیز اگرچه معلم علوم تجربی یا طبیعی آن زمان و فیزیک بودم، به سمت معاون دبیرستان منصوب شده بودم. از همین دبیرستان بود که به تئاتر دانش‌آموزی توجه نشان داده شد و تئاتر "حماسه مادر" را به اجرا درآوردم که وزیر وقت آموزش و پرورش از آن بازدید کرد.

در پایان، وزیر از بهمن‌بیگی پرسید: "این تئاتر را چه کسی کارگردانی کرده؟"

بهمن‌بیگی نام مرا آورد. وزیر رو به من کرد و بعد از خسته نباشید و احسنت‌گویی گفت: "شما چه خواسته‌هایی از من دارید؟"

او فکر می‌کرد که من از کمی حقوق، اجاره بهای مسکن و غیره صحبت خواهم کرد اما من گفتم: "ما هر پنجشنبه در این دبیرستان نمایش اجرا می‌کنیم، زمینی داریم اما سالنی برای نمایش نداریم، خوب است در این رابطه توجه کنید."

او لبخندی زد و گفت: "انگار تو هم مثل آقای بهمن‌بیگی عاشق و دیوانه هستی!" این را گفت و رفت.

از بهمن‌بیگی پرسیدم: "چرا به شما دیوانه گفت؟"

بهمن‌بیگی جواب داد: "وزیر به من هم گفت بیا مشاور من باش! من گفتم: مشاور هستم اما از این دبیرستان تکان نمی‌خورم، من می‌خواهم محصول این دبیرستان را در دانشگاه‌ها ببینم!"

البته بعدها سالن تئاتر در دبیرستان عشایری ساخته شد و حتی بعد از این بازدید، همه بچه‌های دبیرستان در دانشگاه‌های سراسر کشور پذیرفته شدند.

حسین سلطانی مقدم

بسیاری از معلمان می‌گویند ما معلم شدیم چون در دوران تحصیل خود معلمان خوبی داشتیم. از جمله صفات بارز استاد حسین سلطانی مقدم، دبیر نامی ریاضی، پشتکار، عشق و علاقه او به تحصیل و تعلیم بوده است. وی در همین حوالی دکترای ریاضی خود را دریافت داشته و در این باره به «خبرجنوب» می‌گوید:

"جالب‌تر این که بنده پس از 39 سال اشتغال رسمی در بازنشستگی، موفق شدم کارشناسی ارشد ریاضی محض و دکترای آموزش ریاضی را اخذ کنم و این موهبت است که عشق به گسترش دانش نصیب بنده شده است."

استاد سلطانی مقدم تأکید دارد که معلمان باید دانش‌آموزان را به هنگام درس دادن با خود شریک کنند. او می‌گوید: "به هنگام تدریس و نوشتن جملات بر تابلو سیاه کلاس و یا بورد و ماژیک امروز، چند لحظه به بورد و تابلو نگاه کنند و بسیار لحظاتی به دانش‌آموزان نگاه کنند، چون در این صورت است که تاثیر کلام معلم در مخاطب، یعنی دانش‌آموز، دیده می‌شود."

این کار چند حسن دارد؛ یکی این که ارتباط متقابل بین معلم و دانش‌آموز به وجود می‌آید، یعنی محصل خودش را اهل کلاس می‌داند، یعنی خودش را در جمع می‌بیند و احتمالاً همین عمل نگاه به دانش‌آموزان، باعث می‌شود که آنها به فکر بازیگوشی و انجام دیگر امور غیر از درس و مشق نباشند.

حسین دهقانیان: برای بچه‌های دبیرستان نمازی کلاس‌های رایگان تقویتی و کنکور می‌گذاشتم

حسین دهقانیان دبیر ریاضی پیشکسوت فعال قدیم و جدید در انجمن معلمان ریاضی و گروه‌های آموزشی و دبیر قدیمی بسیاری از مدارس از جمله: نمازی، مهرآیین، تیزهوشان، توحید، خرد و جاهای دیگری بوده است.

وی از جمله دبیران خوشنامی بوده که از سال 1351 به مدت 2 سال در داراب و از سال 1353 تاکنون در شهر شیراز، افتخار آفرین بوده است. خودش در گفت و گو «خبرجنوب» می گوید: در آن سال‌ها، یعنی سال‌های دور، به عشق دانش‌آموزان دبیرستان نمازی کلاس‌های رایگان تقویتی و کنکور برای آنها می‌گذاشتم که حاصل این کلاس‌ها بچه‌هایی بودند که در سال‌های اخیر گروه واتساپی تشکیل داده‌اند و در ایام بزرگداشت هفته معلم و روز معلم از ما دعوتی می‌کنند و تشویقی.

استاد دهقانیان ادامه می‌دهد: این روزها هم مدارس، هم معلمان و هم دانش‌آموزان با چالش‌هایی روبرو هستند؛ اول اینکه کتاب‌های درسی طوری نیستند که دانش‌آموزان را سر شوق بیاورند، دوم آینده نامعلومی است که پیش روی آینده‌سازان قرار گرفته و اغلب از آینده نامعلوم خود سرخورده و بی‌علاقه هستند، به خصوص این سرخوردگی برای نسل جوان بیشتر از نوع نخبگان آن و دانش‌آموزان ساعی و زرنگ است. سوم نیز معلمان هستند که دیگر انگیزه و عشق و علاقه معلمان سابق را ندارند و بیشتر به طرف کارهای جانبی می‌روند و تعدادی از آنها دو-سه شغله هستند و کمتر فرصتی برای مطالعه و افزودن معلومات خود دارند که باید در این موارد بیشتر اندیشه و فکر شود.

مدیرکل آموزش و پرورش فارس: توجه به مسائل و مشکلات معلمان می‌تواند به پویایی بیشتر نظام منجر گردد

در آستانه برگزاری روز معلم، مدیرکل آموزش و پرورش فارس در گفت‌وگو با «خبرجنوب» به اهمیت و منزلت نهاد تعلیم و تربیت و نقش کلیدی معلمان در جامعه اشاره کرد. محسن کلاری با تأکید بر این مسئله اضافه کرد: معلمان نقش محوری در تربیت دانش‌آموزان دارند و توجه به مسائل و مشکلات آن‌ها می‌تواند به پویایی بیشتر نظام منجر شود. 

وی همچنین بر ضرورت وضع قوانین حمایتی ویژه برای معلمان در مجلس شورای اسلامی تأکید کرد و افزود: این قشر فرهیخته جامعه باید مورد حمایت بیشتری قرار گیرند و به نقش ویژه رسالت علم و دانش در کشورمان بیشتر توجه شود.

کلاری با بیان اینکه جایگاه معلم به عنوان زیربنای توسعه و پیش‌برنده بخش‌های فرهنگی، آموزشی و پرورشی باید بیشتر دیده شود، گفت: خدمات‌دهی دستگاه‌ها در جامعه باید مورد تکریم قرار گیرد، اما در رابطه با رسالت معلمان و پیشبرد علم و دانش در کشور، باید به صورت ویژه نگاه شود.

مدیرکل آموزش و پرورش در این گفت‌وگو با تبریک روز معلم و بزرگداشت استاد شهید آیت‌الله مرتضی مطهری گفت: امسال از مجموع 6 هزار و 279 مدرسه دولتی، تعداد 5 هزار و 445 واحد، معادل 87 درصد، در فرآیند انتخاب معلم نمونه مشارکت داشته‌اند. کلاری با اشاره به اقدام بیش از 11 هزار و 860 معلم به بارگذاری مدارک در فرآیند انتخاب معلم نمونه گفت: پس از بررسی مدارک توسط کمیته‌های ارزیابی، تعداد 2 هزار و 404 نفر به عنوان برگزیدگان منطقه‌ای انتخاب شدند. وی بیان کرد: پس از بررسی‌ها، در مجموع از پنج گروه متقاضی، تعداد 233 نفر به عنوان معلم نمونه استانی معرفی شدند و در ادامه در فرآیند ارزیابی‌ها و تعیین برگزیدگان کشوری قرار گرفتند که در نهایت تدریس این معلمان برتر کشوری توسط کمیته ارزیابی کشور حائز امتیازات برتر شده و پس از رقابت با سایر معلمان معرفی‌شده استان‌ها توانستند در جمع 15 معلم برتر کشور قرار بگیرند.

مدیرکل آموزش و پرورش فارس تصریح کرد: در کنار این 15 معلم نمونه کشوری، 5 تن دیگر از فرهنگیان کشور نیز به عنوان منتخب گروه کارکنان تخصصی شامل مدیر، معاون، مربی امور تربیتی، مشاور و مراقب سلامت معرفی شده‌اند. به گفته مدیرکل آموزش و پرورش فارس، خانم فرزانه صادقی، آموزگار پایه اول دبستان غیردولتی هدایت ناحیه یک شیراز، نیز به عنوان یکی از چهار منتخب معلمان مدارس غیردولتی در کشور انتخاب شده است.