برنامهریزی شهری با چاشنی انعطافپذیری و عملگرایی
غیاث ملکحسینی-«خبرجنوب»/ نشست تخصصی آینده پژوهی مرکز پژوهش های شورای شهر شیراز در حالی برگزار شد که تاکید بر ارایه آموزش و هماهنگی در برنامهریزی شهری و همچنین ضرورت برنامهریزی انعطافپذیر و علمی در مدیریت شهری از جمله موضوعات مورد توجه در این نشست بود.
در همین ارتباط علیرضا اسکندری، رییس کمیسیون اقتصاد و سرمایه گذاری شورای شهر شیراز با تاکید بر اهمیت ارتباط میان تدوین و اجرای برنامهها و ضرورت آموزش کارکنان برای پذیرش تغییرات گفت: این یک واقعیت است که گاهی برنامهها توسط افرادی تدوین میشوند که سیستم آنها را نمیپذیرد و کارکنان آن برنامهها را از خود نمیدانند و عملیاتی نمیبینند، در نتیجه در مقابل اجرای آنها مقاومت می کنند.
وی راه حل این مشکل را ایجاد فرصتهای آموزشی و توسعهای برای کارکنان دانست و گفت: هر چه آگاهی کارکنان بیشتر باشد، آمادگی آنها برای پذیرش تغییرات افزایش مییابد.
عضو شورای شهر شیراز در ادامه بر ضرورت همراهی و هماهنگی همه دستگاهها در فرآیند برنامهریزی تأکید کرد و گفت: متاسفانه شاهدیم که در جلسات تخصصی گاهی برخی نمایندگان دستگاههای اجرایی حضور ندارد و همین باعث می شود ارتباط مؤثر میان عناصر برنامه ریز برقرار نشود.
اسکندری در ادامه سخنان خود با اشاره به اینکه برنامهریزی باید همواره با ارزیابی عملکرد منصفانه همراه باشد، ابرازداشت: توجه به این مهم موجب رشد و بهرهوری نیروهای توانمند می شود و عملکرد کلی سیستم را نیز بهبود می بخشد.
در تصمیم گیری ها فاصله تصمیم با آنچه در واقعیت اتفاق میافتد، محسوس است؟
سیده مریم حسینی، دیگر عضو شورای شهر شیراز نیز تدوین و تصویب برنامهها در شهرداری و شورا را همیشه چالشبرانگیز توصیف کرد و گفت: فاصله میان آنچه تصمیمگیری میشود و آنچه در واقعیت اتفاق میافتد، محسوس است.
وی مهمترین دلیل این فاصله را تغییرات نابهنگام و تصادفی در شرایط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی دانست و گفت: این عوامل بر عملکرد مدیریت شهری و برنامهریزیها به صورت مستقیم تأثیر دارد.
رییس کمیته محرومیت زدایی شورای شهر شیراز در ادامه برنامهها را در دو بخش تدوین و اجرا مورد اشاره قرار داد و گفت: اگر بخش تدوین درست انجام شود، بخش اجرا نیز با مشکل چندانی مواجه نخواهد شد، اما در بخش تدوین، شکل و ساختار فیزیکی برنامه اهمیت دارد و اگر به درستی طراحی نشود، میزان تحقق برنامه ها کمتر از ۲۰ تا ۲۵ درصد خواهد بود.
حسینی با اشاره به برخی چالشهای شورای شهر شیراز افزود: تغییرات زودهنگام سیستمهای تصمیمگیری در شورا و شهرداری، کوتاه بودن عمر مدیریت شهری و تأثیر نگرشهای سیاسی از جمله عوامل مهم بازدارنده در اجرای تصمیم هاست.
به گفته وی، تغییرات سریع و رشد فناوری باعث شده که برنامههای بلندمدت، حتی در کشورهای پیشرفته، کمتر قابل تحقق باشند و برنامههای بیستساله در کشورهای جهان سوم نیز اغلب نتیجه مورد انتظار را نمیدهند.
وی به عدم وجود سیستمهای کنترلی نخبگانی و فاصله فکری نخبگان دانشگاهی با واقعیتهای عملی شهرداری اشاره کرد و گفت: این امر باعث میشود برنامهها در عمل کمتر تحقق یابند.
اثر برنامهها در بودجه سالانه بسیار کم است
حسینی با ذکر نمونهای از برنامه پنجساله شهرداری، گفت: اثر برنامهها در بودجه سالانه بسیار کم است و بودجه اغلب بهصورت عددی و کمی تدوین میشود، اما برنامهها باید مبتنی بر شاخصهای کیفی و عملکرد واقعی باشند.
عضو شورای شهر شیراز همچنین به اهمیت انعطافپذیری برنامهها تأکید کرد و گفت: تغییرات نابهنگام و غیرقابل پیشبینی باید در طراحی برنامهها مد نظر قرار گیرد. وی با بیان مثالهایی از حوزه محرومیتزدایی و سرمایهگذاری در شهرداری، توضیح داد که شاخصگذاری کیفی و تعیین نقاط هدف کوتاهمدت باعث میشود برنامهها عملگرا و قابل تحقق شوند.
حسینی به نقش هوش مصنوعی در آینده مدیریت شهری نیز اشاره کرد و گفت: این فناوری با تحلیل دادهها میتواند چالشهای مدیران را کاهش دهد، اما صحت سنجی دادهها و کنترل ورودیها همچنان نیازمند نظارت انسانی است.
وی به برخی از تجارب تجربه شهرداری در حوزه سرمایهگذاری اشاره کرد و گفت: با تعیین تکالیف و نقاط هدف مشخص، سرمایه گذاری ها از حدود ده میلیارد تومان به شصت و یک همت رسیده است.
عضو شورای شهر شیراز در ادامه به اهمیت بازخورد و کنترل پروژه در بازههای کوتاهمدت اشاره کرد و گفت: سیستم برنامهریزی باید به صورت چکپوینت طراحی شود تا نقاط هدف مشخص داشته باشد و در طول زمان بتوان عملکرد پروژهها را به صورت عملیاتی ارزیابی و اصلاح کرد.
حسینی در پایان تأکید کرد که برنامهریزی شهری باید انعطافپذیر، عملگرا و مبتنی بر عملکرد واقعی باشد و طراحی سیستمها به گونهای باشد که بتوان در بازههای کوتاهمدت، تحقق اهداف را اندازهگیری و مدیریت کرد.
