زوم روی کتاب/ کلمات عکاسی
Admin 6
پژمان ضیائیان/ به دلیل ارتباطی که با حرفه ام دارد، هرروز چهار روزنامه شیراز و دو روزنامه کشوری را از نظر گذرانده و بعضا می خوانم و همیشه این در نظرم هست که ببینم عکس در جراید چه جایگاهی دارد.
روزنامه ها با مقوله عکس چگونه روبرو می شوند و در چه اندازه ای به آن تکیه می کنند و به آن اعتبار می بخشند و شاید در جمع بندی نوشته ای که در پیش است بتوانیم به این نتیجه برسیم که عکاسان نقش چندم یک روزنامه اند و بود و نبود او را کسی متوجه می شود؟ برای رسیدن به پاسخ این پرسش ها، شماره های روز بیست اسفند سال 1403 را روبروی خود قرار دادم. در همین ابتدای سخن بگویم که عکس های جراید را به دو گونه خبری و آرشیوی تقسیم کرده ام و در این تقسیم بندی ساده، عکس های گرفته شده در روز را عکس خبری و عکس های دیگر را عکس آرشیوی نام نهاده ام و روزنامه ها را هم به ترتیب الفبایی نگاه کرده و نیز عکس های مربوط به رپرتاژ آگهی را هم ندیده گرفته ام.
روزنامه نخست، یک روزنامه با گسترده توزیع «صبح جنوب کشور» است گرچـه به نظـر می رسد توزیع جدی و اصلی آن استان فارس است و معمولا در دوازده صفحه چاپ می شود. در شماره بیستم اسفند این روزنامه، روی هم رفته 95 عکس به کار گرفته شده است. از این تعداد 74 عکس از آرشیو فضای مجازی استفاده شده، 5 عکس جزء عکس های مشترک با دیگر جراید است و 16 عکس اختصاصی دارد.
روزنامه بعد، روزنامه ای است که در شناسنامه اش گستره جنــوب کشور را پوشـش می دهد. این جریده که عموما در 16 صفحه انتشار می یابد دارای 51 قطعه است که 7 عکس از آن اختصاصی است. در کنار آن 40 عکس آرشیوی فضای مجازی و 4 عکس مشترک با روزنامه های بررسی شده در خود جای داده است.
روزنامه بعدی یک جریده ای با پهنای توزیع کشوری است و به طور طبیعی در هشت صفحه چاپ و انتشار می یابد. در این شماره از روزنامه 29 عکس به چاپ رسیده که 4 عکس آن اختصاصی است و عکس مشترک با دیگر جراید ندارد. شیوه استفاده از عکس در این روزنامه به گونه ای است که همیشه نیم صفحه بالای صفحه از عکس استفاده می کند.
دیگر روزنامه هم یک روزنامه با گستره توزیع کشوری است و به عنوان یک نشریه مورد توجه، معرفی شده است. این روزنامه بیشتر ایام در 32 صفحه تولید و ارائه می شود. در شماره مورد بررسی 38 عکس به چاپ رسیده که 6 عکس آن اختصاصی است و بقیه شامل 32 تصویر از پایگاه های اطلاع رسانی به کار گرفته شده است. در این شماره عکس مشترک با دیگر جراید دیده نمی شود.
روزنامه چهارم در شمار روزنامه های استانی قرار می گیرد و مرکزیت در شیراز دارد و به طور معمول در 8 صفحه به خواننده عرضه می شود، 27 عکس در شماره مورد بررسی به چاپ رسیده است که 20 عکس آن عکس های فضای مجازی است، 2 عکس مشترک با دیگر جراید دارد و 5 عکس اختصاصی هم در این شماره موجود است.
آخرین روزنامه بررسی شده باز هم گستره ای استانی دارد و معمولا 12 صفحه ای است و در آن روز 38 عکس چاپ کرده است که 35 تصویر آن از فضای مجازی، یک عکس مشترک و 2 عکس اختصاصی است.
از جمع بندی عکس های این پنج روزنامه چنین بر می آید که از 278 عکسی که چاپ شده است 40 عکس اختصاصی بوده و بقیه مشترک هستند که عموما از پایگاه اطلاع رسانی در فضای مجازی انتخاب و در صفحه قرار گرفته اند و نهایت اینکه 14 درصد از تصاویر این جراید مربوط به عکاسان روزنامه بوده و 86 درصد عکس ها، از دیگر راه ها به دست آمده و انتشار یافته است. در این جمع بندی چند موضوع عیان می شود، اگرچه این درصدها در چنین اوضاعی که جراید کاغذی به سختی نفس می کشند، خوب است و نشان از آن دارد که در همه جراید فردی با مسئولیت «عکاس» حضور داشته و این نفر قطعا نمی تواند در تمامی مراسم و جلسات که بسیار هم زیاد شده و بعضا کیفیت اطلاع رسانی تصویری ندارند، شرکت کند لذا در اجرای یک قانون نانوشته، عکس گیری از مراسم توسط برگزارکننده جلسه انجام شده و در فضای مجازی به جراید ارسال می شود و دو کار را یک کار می کنند، هم نیاز به پذیرایی را کم می کند و هم اینکه در عکسی که ارسال شده نظر صاحب مجلس را تأمین می کند.
اما چند نکته ریز نباید جا بماند. اول اینکه اگر این روش مرسوم گردد - که به نظر می رسد مرسوم هم شده - آرام آرام جراید از عکس های حرفه ای و تخصصی تهی می شود، دو دیگر اینکه ارزش و اعتبار روزنامه ای که با داشتن عکاس ویژه که تلاش می کند تمامی توانمندی های خود را بروز دهد، بیش از پیش بارز می گردد و سه دیگر اینکه رقابتی سالم و حرفه ای در بین عکاسان شکل می گیرد و نهایت اینکه مقوله «عکس خبری» همچنان نقش خود را سرزنده و موثر به رخ می کشد. وقتی عکاسی عکس خود را به مرتبــه و منــزلت لازم می رساند و عکاس کار خود را هنرمندانه ارزیابـی می کند، می تواند از روزنامه بخواهد، نامش را در کنار عکس بگذارند تا آشنایی با مخاطب فراهم گردد. رسم نیکویی که چند سالی است رواج پیدا کرده و برخی از جراید فارس نیز چنین می کنند.
و اما کتابی که امروز معرفی می کنم:
کلمات عکاسی
راهنمای اندیشه ها، جنبش ها
ژیل مورا
ترجمه حسن خوبدل، کریم متقی
اجازه دهید برای معرفی این کتاب از مطلب پشت جلد کتاب استفاده کنم که نوشته اند:« کلمات عکاسی فراتر از یک کتابچه راهنماست که از زبان و منظر یک فرد اروپائی نوشته شده است. این کتاب، تحلیلی تاریخی، خوش خوان و کم نظیر است که هم به مباحث و اصطلاحات تکنیکی از کالوتایپ گرفته تا تصویر سازی دیجیتال، و هم به مفاهیم نظری و زیبا شناختی در عرصه عکاسی می پردازد». کتاب به واقع نیز چنین است و همچنان که در تیتر دوم کتاب آمده راهنمای کاملی در حوزه عکاسی است و
به عنوان نمونه در حرف ( پ ) به معرفی پرتره پردازی، پست مدرنیسم، پولاروید، پیکتوریالیسم پرداخته است. کتاب هم در نمودار زمانی و هم در معرفی عناوین شیوه جدیدی را به کار برده که جالب توجه است. خوانندگان می توانند با داشتن این کتاب پاسخ پرسش های مربوطه به عکاسی را بیایند.
ژیل مورا
متولد سال 1945 و زاده کشور فرانسه است. او را یک پژوهشگر و منتقد هنری می دانند. موزه داری می کند و متخصص هنر مدرن در زمینه عکاسی است. در موضوع عکاسی کتاب ها و مقالات بسیاری تألیف و ویرایش نموده است. در کارنامه او سردبیری یک مجله عکس هم دیده می شود. کتابی از عکس های خود به نام Antebellum چاپ کرده است. در سال 2004 جایزه ای معتبر در عکاسی گرفته است (نادرا). درباره برخی عکاسان از جمله واکر اونز، ادواردوستون، یوجین اسمیت، آرون سیسکیند، ویلیام گدنی جزو آثار تحقیقی اوست. وی در شهر مونت پلایر زندگی می کند.
کریم متقی
حسین خوبدل
این هنرمند سرشناس متولد سال 1345 شهرستان مرند آذربایجان شرقی. کارشناسی ادبیات انگلیسی را در دانشگاه تبریز و کارشناسی ارشد خود را در رشته عکاسی از دانشگاه هنر تهران گرفته است. در کارنامه هنری ایشان ترجمه و تالیف بیش از یازده اثر دیده می شود، عضو هیات مولفین دو مجله عکاسی و تدریس در دانشگاه های هنری از دیگر فعالیت های فرهنگی کریم متقی است. او دبیری چند جشنواره ملی عکاسی را بر عهده داشته و در بیش از ده جشنواره و مسابقه در مقام داوری حضور داشته است. آثار او در بیش از ده جشنواره عکاسی به کسب مقام نخست رسیده است.
وی دانش آموخته کارشناسی ارشد عکاسی از دانشگاه هنر است. دروس تاریخ عکاسی، زبان تخصصی هنر، آشنایی با عکاسی معاصر ایران را در دانشکده های هنرهای زیبا دانشگاه هنر، پردیس البرز، دانشگاه تهران در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد تدریس می کند. کتاب های درآمدی بر نظریه های عکاسی نوشته اشلی لاگرینچ، عکس نوشته گراهام کلارک و کلمات عکاسی اثر ژیل مورا جزء کارهای ترجمه ای او محسوب می شود.
حرفه نویسنده
این ناشر مستقل از سال 1386 کار خود را آغاز کرده است و به طور مشخص در حوزه هنر، ادبیات و فلسفه فعالیت می کند. در کارنامه این ناشر کتاب هایی در زمینه هنر (عکاسی و نظریه) ادبیات (داستان کوتاه و بلند) فلسفه (نقد و آراء) چاپ و منتشر شده است.
