یک همت وعده!

غیاث ملک حسینی-«خبرجنوب»/ طرح راه آهن شیراز بوشهر اگرچه در  سفر بهمن 1384 هیئت وزیران به بوشهر به صورت جدی در دستور کار قرار گرفت و اعضای این هیات موافقت کردند تا وزارت راه وقت، طرح مطالعاتی راه آهن بوشهر ـ شیراز به طول ۴۲۵کیلومتر را تکمیل و برای طرح در کمیسیون ماده (۳۲) قانون برنامه چهارم توسعه در نیمه اول سال ۱۳۸۵ ارسال و پیگیری کند؛ اما بررسی های تاریخی نشان می دهد که برنامه احداث خط آهن در بوشهر حداقل 123 سال پیش مطرح شده و هنوز که هنوز است به سرانجام نرسیده است.

آنگونه که اسناد تاریخی نشان می دهند موضوع راه آهن بوشهر نخستین بار در روزنامه «مظفری» در 28 مرداد 1281 شمسی مطرح شده است. براساس گزارشی که پایگاه خلیج فارس منتشر کرده، این روزنامه با مدیریت «لبیب الملک شیرازی» طول خط آهن کشورهای آلمان، روسیه، فرانسه، اتریش، انگلیس، ایتالیا، اسپانیا، بلژیک و دانمارک را مقایسه می کند و می نویسد که «خط آهن و گالسکه آتشینِ فرانسه از نظر طول و سرعت بهتر از بقیه کشورهاست». البته در برخی منابع دیگر نیز ذکر شده که نخستین زمزمه‌های ساخت خط راه آهن برای بوشهر در سال 1872 میلادی (مصادف با 1205 شمسی) در گزارشی تحت عنوان «راه آهن دره فرات» مطرح شده است. در این سند که توسط «ویلیام آینزورث» نوشته شده، نقشه کلی برای نشان دادن مسیرهای راه آهن پیشنهادی در غرب آسیا وجود دارد.

به هر حال در آن زمان اوضاع نابسامان جاده های بوشهر-شیراز و بوشهر- فراشبند به واسطه ناامنی، تجارت را به خطر انداخته بود و عبور و مرور مسافرین و کالا از گمرکات را به شدت در معرض خطر قرار داده بود. همین موضوع هم باعث شد تا انگلیسی ها برای ایجاد کریدوری امن برای تحرکات و مقاصد نظامی، طرح مطالعاتی ایجاد خط آهن از بوشهر به شیراز را به بهانه کمک به تجارت، در دستور کار قرار دهند. براین اساس دولت انگلیس با امکاناتی که از هندوستان وارد کرد، در سال 1297 شمسی مبادرت به احداث چند ایستگاه از بوشهر به برازجان و دالکی نمود. در سال 1285 شمسی نیز خط آهن در مسیر بوشهر تا برازجان به طول 60 کیلومتر توسط انگلستان و با اهداف نظامی احداث شد. این خط اگر چه کاربرد نظامی داشت، ولی واردات کالای انگلستان از طریق بوشهر را آسان می‌کرد اما نهایتاً چون توجیه و کاربرد اقتصادی نداشت پس از سه سال برچیده شد. جالب اینجاست که در پایان جنگ جهانی اول، انگلستان پیشنهاد فروش این خط ‌آهن را به شهردار وقت بوشهر آن هم به بهایی گزاف داد اما شهرداری بودجه کافی برای خرید آن نداشت و انگلیسی‌ها خطوط آهن را جمع کرده و با خود به بصره بردند.

بعد از این اتفاق، تلاش ها بر روی جاده صعب العبور و کمرکش کُتل مِلو و پیرزن (دالکی به کنارتخته) متمرکز شد و عملاً خط راه آهن به شیراز از خاطره ها محو و به تاریخ و آرزوهای دور و دراز سپرده شد.

مستندات تاریخی نشان میدهد که در 23 مهر 1306 شمسی یعنی یک سال پس از تصویب لایحه تأسیس راه‌آهن سراسری، نخستین کلنگ احداث راه‌آهن در تهران به زمین زده شد و پس از گذشت 11 سال یعنی در شهریور 1317، دو خط شمال و جنوب در ایستگاه سمیه در منطقه شازند اراک -در استان مرکزی- به یکدیگر متصل شدند. این خط که بندر امام خمینی کنونی در غرب خلیج‌فارس را به بندر ترکمن در شرق مازندران پیوند می‌داد در چهارمین روز از شهریور 1317 افتتاح شد، اما همچنان موضوع راه آهن شیراز بوشهر مورد توجه قرار نمی گرفت و علی رغم وعده هایی که در سال 1319 در برخی نشریات مبنی بر توجه مخصوص به خط فارس و بنادر و همچنین کشیدن خط آهن بین شیراز و بوشهر مطرح شد در عمل اتفاقی نیفتاد تا اینکه گلوله های جنگ جهانی دوم شلیک شد و ایران درگیر جنگی شد که شنیدن سوت قطار در مسیر بوشهر شیراز را تا کنون به تعویق انداخته است. هر چند طرح احداث خط آهن بوشهر شیراز در سفر سال 1384 هیأت وزیران مورد توجه قرار گرفت  و مقرر شد وزارت راه طرح مطالعاتی راه آهن بوشهر ـ شیراز به طول ۴۲۵کیلومتر را تکمیل و برای طرح در کمیسیون ماده (۳۲) قانون برنامه چهارم توسعه در نیمه اول سال ۱۳۸۵ ارسال و پیگیری کند اما هنوز این پروژه به نقطه مطلوب نرسیده و همچنان وعده ها برای اجرای آن تکرار می شود.

وعده های تکراری عملاً کار را به جایی رساند که جعفر قادری، نماینده شیراز و زرقان در مجلس طی گفت و گویی از زمزمه های خروج خط راه آهن شیراز- بوشهر از اولویت سازمان برنامه ریزی خبرداد و گفت: عدم اختصاص درآمدهای حاصل از فروش نفت به این پروژه آن را با چالش های جدی مواجه کرده است. به گفته وی، احداث خط آهن شیراز- بوشهر از مصوبات مورد تائید رهبری بوده است.

قادری در گفت و گویی دیگر که مهر ماه امسال انجام داده بود از مشارکت و سهم  40 درصدی پتروشیمی ها برای تامین مالی خط آهن شیراز–بوشهر–عسلویه  خبرداد و گفت: برنامه‌ریزی‌ برای آغاز عملیات اجرایی در حال انجام است. به گفته این عضو مجمع نمایندگان استان فارس،  تولید بیش از ۵۰ میلیون تن محصولات پتروشیمی در عسلویه، اتصال ریلی فارس به این منطقه را ضروری می کند. قادری با اشاره به اینکه پیمانکاران این پروژه در ۱۱ قطعه فعال هستند، ابرازداشت: با این حال تعلل در پرداخت ها روند پیشرفت پروژه را کند کرده است.

وی با بیان اینکه بر اساس توافق اولیه، ۳۰ درصد تأمین مالی بر عهده دولت، ۴۰ درصد پتروشیمی ها و ۳۰ درصد شرکت های راهسازی خواهد بود؛ اظهارداشت: انتظار می رود با اجرای این مدل تامین مالی، خط ریلی شیراز-بوشهر-عسلویه ظرف ۳ تا ۴ سال آینده به بهره برداری برسد.

راه آهن شیراز بوشهر نقشی ملی و بین‌المللی در توسعه حمل‌ونقل باری و مسافری ایفا خواهد کرد

در تازه ترین اخبار از اجرای پروژه خط آهن شیراز بوشهر، وزیر راه و شهرسازی پیشنهاد تشکیل کنسرسیوم تأمین منابع مالی این خط‌آهن ۴۳۵ کیلومتری را مطرح کرد و گفت: مهم‌ترین موضوع در پیشبرد این پروژه، تأمین منابع مالی است که باید با همکاری استاندار، نمایندگان استان، بخش خصوصی و صنایع مرتبط با تشکیل کنسرسیوم دنبال شود.

فرزانه صادق در بازدید از کارگاه راه‌آهن شیراز – بوشهر در شهرستان دشتستان با تأکید بر لزوم استفاده از ظرفیت‌های استان‌های فارس و بوشهر افزود: این طرح تنها یک پروژه استانی نیست بلکه نقشی ملی و بین‌المللی در توسعه حمل‌ونقل باری و مسافری ایفا خواهد کرد. برای تحقق آن باید کنسرسیومی متشکل از بخش خصوصی، صنایع پتروشیمی و مجموعه وزارت نفت تشکیل شود تا منابع مالی پشتیبان هرچه سریع‌تر تأمین شود. وی تصریح کرد: با جدیت پیگیری‌های لازم در سطح ملی انجام خواهد شد و با همراهی مسئولان و مشارکت بخش خصوصی، این پروژه می‌تواند در مدت زمان کوتاه تری به سرانجام برسد. وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه ۱۰۰۰ میلیارد تومان به این طرح بزرگ اختصاص داده می‌شود اظهارداشت: امیدواریم منابع مالی پشتیبان نیز هر چه سریع‌تر تامین و به پروژه تزریق شود.

وی با بیان اینکه اکنون ۱۰ پیمانکار در مسیر بیش از ۴۰۰ کیلومتری راه‌آهن در حال کار هستند، گفت: با همان کیفیتی که راه‌آهن چابهار به زاهدان اجرایی شده، این پروژه نیز اجرایی و عملیاتی می شود.

راه‌آهن شیراز- بوشهر تا ۵ سال آینده تکمیل شود

در همین ارتباط استاندار بوشهر نیز با اشاره به اهمیت راه‌آهن شیراز- بوشهر به عنوان یکی از اولویت‌های توسعه جنوب کشور و مطالبه دیرینه مردم  این استان گفت:‌ پروژه باید ظرف پنج سال آینده تکمیل شود.

به گفته ارسلان زارع، استان بوشهر به سبب ذخایر عظیم نفت، گاز، پتروشیمی و همچنین موقعیت تاریخی در تجارت و بازرگانی جنوب کشور، نیازمند چنین زیرساختی است چراکه این استان بیش از ۹۰ درصد صادرات نفت خام کشور، حدود ۷۰ درصد گاز و بیش از ۵۲ درصد محصولات پتروشیمی را تولید و بیش از نیمی از این محصولات را صادر می‌کند. وی تأکید کرد: برای جابه‌جایی این حجم کالا، وجود راه‌آهن یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.