آنفالو کردن مخالفان؛ آرامش بیشتر یا ذهن بسته‌تر؟

سیما زعفرانچی- «خبرجنوب»/ همه ما در شبکه‌های اجتماعی آدم‌هایی داریم که با دیدن پست‌هایشان کلافه می‌شویم. یک نفر همیشه درباره موضوعی نظر مخالف دارد، یکی مدام چیزی می‌نویسد که از نظر ما اشتباه است و دیگری طوری به مسائل نگاه می‌کند که اصلاً نمی‌توانیم درکش کنیم.

راه ساده چیست؟ آنفالو، میوت یا حذف. و معمولاً هم بعد از این کار احساس راحتی می‌کنیم. اما یک سؤال مهم وجود دارد: آیا هر کسی که با ما مخالف است، واقعاً باید از دایره ارتباطی‌مان حذف شود؟ نه.

البته منظور آدم‌های توهین‌آمیز، آزارگر، نفرت‌پراکن یا کسانی که عمداً به دیگران آسیب می‌زنند نیست. فاصله گرفتن از چنین افرادی کاملاً منطقی است. بحث بر سر آدم‌هایی است که فقط متفاوت فکر می‌کنند.

وقتی فقط حرف‌های خودمان را می‌شنویم

شبکه‌های اجتماعی به‌طور طبیعی ما را به سمت محتواهایی می‌برند که بیشتر دوست داریم. از طرف دیگر، خودمان هم آدم‌ها و صفحاتی را دنبال می‌کنیم که بیشتر شبیه ما فکر می‌کنند.

نتیجه می‌تواند دنیایی باشد که در آن تقریباً همه با ما موافق‌اند.

در چنین فضایی، باورهای ما کمتر به چالش کشیده می‌شوند. کمتر مجبور می‌شویم از نظرمان دفاع کنیم، شواهد مخالف را ببینیم یا بپذیریم که شاید بخشی از چیزی که فکر می‌کردیم درست است، اشتباه باشد.

به این وضعیت معمولاً «اتاق پژواک» می‌گویند؛ جایی که بیشتر از آنکه صدای دیگران را بشنویم، صدای باورهای خودمان را می‌شنویم. پژوهش‌های جدید هم نشان می‌دهند شکل‌گیری چنین فضاهایی فقط نتیجه الگوریتم‌ها نیست و انتخاب‌های خود کاربران نیز در آن نقش دارد.

اختلاف نظر می‌تواند خلاقیت را بیشتر کند

ایده‌های تازه معمولاً زمانی شکل می‌گیرند که دو فکر متفاوت با هم برخورد کنند. وقتی کسی با نظر ما مخالفت می‌کند، مجبور می‌شویم بیشتر فکر کنیم. مثلا اینکه:

واقعاً چرا این‌طور فکر می‌کنم؟
آیا برای حرفم دلیل کافی دارم؟
اگر طرف مقابل بخشی از ماجرا را درست دیده باشد چه؟

همین سؤال‌ها ذهن را به حرکت می‌اندازند. حتی ممکن است در نهایت نظرمان تغییر نکند؛ اما استدلالمان دقیق‌تر شود. پژوهش‌های مربوط به «تعارض سازنده» نیز نشان داده‌اند که اختلاف نظر، اگر در فضای امن و محترمانه اتفاق بیفتد، می‌تواند انعطاف ذهنی و درگیری خلاقانه با مسئله را تقویت کند. پس مسئله این نیست که همیشه با مخالفانمان بحث کنیم یا هر نظری را جدی بگیریم. مسئله این است که نباید هر مخالفتی را تهدید تلقی کنیم.

قرار نیست همه را قانع کنیم

یکی از اشتباه‌های رایج در بحث‌های شبکه‌های اجتماعی این است که فکر می‌کنیم باید طرف مقابل را متقاعد کنیم. برای همین، دنبال آمار و سند می‌گردیم، لینک می‌فرستیم، جواب می‌دهیم و گاهی ساعت‌ها درگیر بحثی می‌شویم که هیچ نتیجه‌ای ندارد. شاید بهتر باشد سؤال را عوض کنیم. به جای اینکه بپرسیم: «چطور نظر او را تغییر بدهم؟» بپرسیم: «این اختلاف نظر چه چیزی درباره فکر خودم به من نشان می‌دهد؟» گاهی مهم‌ترین نتیجه یک بحث این نیست که طرف مقابل را شکست داده‌ایم؛ این است که متوجه شده‌ایم بخشی از استدلال خودمان نیاز به اصلاح دارد.

قبل از حذف کردن، کمی مکث کنیم

قرار نیست همه آدم‌های مخالف را در زندگی‌مان نگه داریم. آرامش روانی و مرزهای شخصی مهم‌اند. اما شاید بد نباشد پیش از حذف کسی فقط به خاطر اینکه «روی اعصابمان است»، یک لحظه مکث کنیم. ممکن است با حذف او، فقط یک صدای مزاحم را حذف نکرده باشیم؛ شاید یکی از صداهایی را حذف کرده باشیم که می‌توانست ما را به فکر کردن وادار کند. ذهنی که فقط حرف‌های موافق خودش را می‌شنود، شاید آرام‌تر باشد؛ اما ذهنی که هنوز می‌تواند با یک نظر متفاوت روبه‌رو شود، سؤال بپرسد و حتی نظر خودش را اصلاح کند، ذهنی خلاق‌تر و بازتر است.

منبع: psychologytoday