بحران کم‌آبی خوزستان؛ نتیجه دهه‌ها سوءمدیریت در حکمرانی آب

مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان با انتقاد از سیاست‌های نادرست در حوزه آب و کشاورزی، سوءمدیریت را عامل اصلی چالش‌های کنونی این استان در زمینه کم‌آبی و تخریب محیط زیست دانست.

محمدجواد اشرفی در نشست تخصصی «حکمرانی آب» که هم‌زمان با نمایشگاه دستاوردهای دولت برگزار شد، ضمن گرامیداشت هفته دولت، اظهار داشت: ناترازی منابع آبی کشور حاصل سال‌ها تصمیم‌گیری‌های اشتباه و بی‌توجهی به مدیریت مصرف است.

وی با بیان اینکه بیش از ۸۰ درصد منابع آبی ایران در بخش کشاورزی مصرف می‌شود، افزود: راندمان این بخش در بهترین شرایط تنها ۴۰ درصد است و حدود ۶۰ درصد آب هدر می‌رود. اگر مدیریت اصولی بر منابع اعمال می‌شد، امکان افزایش سطح زیر کشت خوزستان از یک میلیون و ۳۰۰ هزار هکتار به سه میلیون هکتار وجود داشت و بسیاری از چالش‌هایی مانند بیکاری، گردوغبار و بحران امنیت غذایی کاهش می‌یافت.

اشرفی ادامه داد: خشکسالی بی‌سابقه امسال یکی از سخت‌ترین دوره‌های شش دهه اخیر است، با این حال بیش از ۱۳۰ هزار هکتار کشت آب‌بر انجام شده که نشان‌دهنده ضعف جدی در نظام برنامه‌ریزی است.

مدیرکل محیط زیست خوزستان همچنین به انتقاد از رویکرد سدسازی بدون توجه به ملاحظات زیست‌محیطی پرداخت و گفت: اگر به جای احداث بی‌رویه سدها، سرمایه‌گذاری بر مدیریت مصرف و جلوگیری از برداشت‌های بی‌حساب توسط پمپ‌های کشاورزی در دستور کار بود، امروز شاهد بحران فعلی نبودیم.

وی احداث سد سیمره در لرستان را نمونه‌ای از این تصمیمات غیرمنسجم دانست که پیامد آن کاهش آب ورودی به تالاب هورالعظیم و تداوم آتش‌سوزی‌های چندماهه در این منطقه است.

اشرفی تصریح کرد: بیش از پنج ماه است که دود ناشی از آتش‌سوزی در هورالعظیم زندگی مردم را مختل کرده و این در حالی است که کمتر از نیمی از تالاب آبگیری شده است. ذخیره‌سازی یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب آب پشت سد سیمره برای مصارف کشاورزی باید با نگاه اقتصادی ارزیابی شود که آیا سود حاصل از آن بیش از خسارات زیست‌محیطی و اجتماعی بوده یا خیر.

وی با اشاره به نبود «عدالت آبی» در خوزستان گفت: در حالی که نخیلات صدساله آبادان و خرمشهر خشکیده‌اند، در برخی مناطق دیگر مانند بهبهان و کهگیلویه و بویراحمد سطوح جدید کشت توسعه یافته است.

اشرفی در پایان تأکید کرد: بحران موجود راه‌حل فوری ندارد و دولت باید با پرداخت یارانه به کشاورزان، از کشت‌های پرمصرف جلوگیری کند. همچنین سرمایه‌گذاری در توسعه کشاورزی مکانیزه و به‌کارگیری روش‌های نوین آبیاری ضرورتی انکارناپذیر است؛ چرا که کمتر از ۱۰ درصد کشاورزی کشور مطابق استانداردهای جهانی اداره می‌شود و روش‌های سنتی همچنان غالب هستند.