خیلی دور، خیلی نزدیک!

علی جمشیدپور - «خبرجنوب»/ ورزش نه‌تنها عاملی برای سلامت جسم و روان است، بلکه بستری برای رشد اجتماعی، فرهنگی و حتی اقتصادی نیز به شمار می‌رود. اما در جامعه‌ای که هنوز با چالش‌های تبعیض جنسیتی، محدودیت‌های فرهنگی و کمبود زیرساخت‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند، زنان ورزشکار راهی هم‌زمان دشوار و الهام‌بخش در پیش دارند. در ایران، ورزش بانوان در دهه‌های اخیر مسیر پر فراز و نشیبی را طی کرده است؛ از حضور محدود در رقابت‌ها تا کسب مدال در عرصه‌ی جهانی. با این حال، هنوز مسیر حمایت و توسعه‌ی واقعی تا وضعیت آرمانی فاصله‌ی زیادی دارد.

یکی از مهم‌ترین موانع رشد ورزش بانوان، کمبود زیرساخت‌ها و امکانات ورزشی مخصوص زنان ورزشکار است. در بسیاری از شهرهای کوچک و مناطق محروم، امکانات جداگانه یا استاندارد برای بانوان وجود ندارد. ورزش‌های گروهی و میدانی، یا امکان تمرین در فضاهای باز را ندارند، یا با محدودیت زمانی و مکانی مواجه‌اند.

حمایت‌های دولتی ناکافی نیز موضوعی اساسی است. در حالی که بودجه‌ها و سرمایه‌گذاری‌های بخش مردان بسیار بیشتر است، تیم‌های ورزشی بانوان اغلب با مشکلات مالی، عدم پرداخت به‌موقع دستمزد، و نبود اسپانسر دست‌به‌گریبان‌اند. ضعف در تبلیغات رسانه‌ای و پخش مسابقات بانوان سبب شده تا فرصت دیده‌شدن کاهش یابد و در نتیجه، برندها و حامیان مالی تمایلی به سرمایه‌گذاری در این بخش نداشته باشند.

ورزش بانوان در ایران علاوه بر موانع اقتصادی، با چالش‌های فرهنگی نیز مواجه است. در برخی دیدگاه‌های سنتی، هنوز ورزش جدی برای زنان با تعاریف رایج از «نقش‌ زن در خانواده» در تضاد تلقی می‌شود. این دیدگاه‌ها نه‌تنها موجب محدودیت در دسترسی زنان به فعالیت‌های ورزشی می‌شود، بلکه حتی فشارهای روانی بر ورزشکاران حرفه‌ای و خانواده‌هایشان وارد می‌کند.

موضوع پوشش ورزشی نیز از دیگر موانع فرهنگی است. بسیاری از رشته‌های ورزشی که با شرایط پوشش اسلامی تطبیق سخت‌تری دارند، فرصت رشد بانوان در آنها کمتر است. هرچند در سال‌های اخیر فدراسیون‌های جهانی و داخلی تلاش‌هایی برای طراحی پوشش‌های استاندارد اسلامی انجام داده‌اند، اما هنوز برخی محدودیت‌ها باعث عدم حضور بانوان در رقابت‌های بین‌المللی شده است.

رسانه نقش مهمی در فرهنگ‌سازی و ایجاد انگیزه برای نسل جوان دارد، اما در ایران توجه رسانه‌ها به ورزش بانوان بسیار محدود است. مسابقات زنان به‌ندرت از تلویزیون پخش می‌شود و نام ورزشکاران زن تنها در مواقع خاص مانند کسب مدال جهانی یا المپیکی مطرح می‌گردد. این کمبود پوشش رسانه‌ای، مستقیماً بر روحیه‌ی بازیکنان، جذب حامی مالی و انگیزه‌ی دختران جوان برای ورود به ورزش حرفه ای اثر منفی دارد.

با وجود این موانع، زنان ایرانی همواره در فضای محدود، موفق به خلق افتخارات بزرگ شده‌اند. چهره‌هایی مانند کیمیا علیزاده در تکواندو، زهرا نعمتی در تیر و کمان، نازنین ملایی در قایقرانی، و بسیاری دیگر نشان داده‌اند که استعداد و توانمندی بانوان ایرانی فراتر از محدودیت‌هاست. این موفقیت‌ها پیام روشنی دارند: اگر فرصت و حمایت برابر فراهم شود، زنان ورزشکار می‌توانند پرچم‌دار افتخارآفرینی ایران در عرصه‌ی جهانی باشند.

اسکواش ورزشی است با تحرک بالا، تمرکز زیاد و نیاز به انعطاف‌پذیری جسمی و ذهنی. بازیکنان در زمینی بسته با دیوارهایی از جنس خاص، توپ کوچکی را با راکت به دیوار می‌کوبند. این ورزش در سطح جهانی از محبوبیت زیادی برخوردار است و به‌دلیل فشردگی مسابقات و سرعت بالا، یکی از سالم‌ترین ورزش‌ها برای تقویت قلب، ریه و تمرکز ذهنی محسوب می‌شود.

در ایران، اسکواش نسبتاً رشته‌ای جدیدتر محسوب می‌شود. نخستین فعالیت‌های رسمی در دهه‌ی ۱۳۷۰ آغاز شد، اما رشد جدی آن در میان بانوان با تاخیر همراه بود. در سال‌های اخیر فدراسیون اسکواش تلاش‌هایی برای توسعه‌ی این رشته انجام داده است، ولی هنوز اسکواش بانوان از نظر امکانات، مربی حرفه‌ای و رقابت‌های داخلی و خارجی در حد مطلوب نیست.

تعداد زمین‌های اسکواش در ایران به‌ویژه برای بانوان بسیار محدود است و در بسیاری از استان‌ها حتی یک سالن استاندارد وجود ندارد. بانوانی که علاقه‌مند به این رشته هستند، یا باید مسیرهای طولانی طی کنند، یا با شرایط تمرین مشترک و محدود روبه‌رو شوند.

یکی از معضلات مهم اسکواش بانوان، کمبود مربیان زن دارای گواهی بین‌المللی است. بسیاری از بانوان ورزشکار مجبورند با مربیان مرد تمرین کنند که به دلیل محدودیت‌های ساختاری ممکن نیست. این موضوع باعث شده تا مسیر استعدادیابی و پیشرفت علمی این ورزش در میان زنان کندتر شود.

از سوی دیگر، بانوان اسکواش‌باز ایرانی به ندرت فرصت حضور در رقابت‌های بین‌المللی را دارند. علت این موضوع هم به مسائل مالی برمی‌گردد و هم به دشواری‌های مربوط به پوشش و اعزام رسمی تیم‌ها. در نتیجه، استعدادهای زیادی در این رشته بدون دیده‌شدن باقی می‌مانند.

ورزش بانوان در ایران اگرچه با مشکلاتی مانند نبود حمایت مالی، محدودیت فرهنگی و ضعف رسانه‌ای روبه‌روست، اما با انگیزه، پشتکار و توانمندی زنان ایرانی، امید به تحول و پیشرفت همچنان زنده است. رشته‌ای مانند اسکواش می‌تواند با جذب حمایت‌های هدفمند و تغییر نگرش‌ها، به بستری برای رشد دختران ورزشکار ایرانی تبدیل شود.

در نهایت، توسعه‌ی واقعی ورزش بانوان تنها با هم‌افزایی منابع، فرصت برابر و باور اجتماعی به توانایی زنان ممکن خواهد شد. همان‌گونه که بانوان ایرانی در عرصه‌های علمی و فرهنگی درخشیده‌اند، در میدان‌های ورزشی نیز شایسته‌ی بهترین فرصت‌ها هستند — فرصتی نه از سر بخشش، بلکه بر پایه‌ی شایستگی.

اسکواش فارس با چالش های فراوان هم اکنون جای خود را در میان ورزش این استان پهناور پیدا کرده اما همان گونه که اکثر رشته های ورزشی با مشکلات عدیده ای دست و پنجه نرم می کنند، این رشته نوظهور نیز سهم بسزایی از مشکلات مالی و زیرساختی داشته است.

الیسا زارعیان با 12 سال سن عضو تیم ملی اسکواش بانوان ایران است که نزدیک به 4 سال فعالیت حرفه ای در این رشته ورزشی را آغاز کرده است.

وی از چگونگی آشنایی با ورزش اسکواش گفت: پسر عمویم سجاد زارعیان بازیکن حرفه ای اسکواش است و به همین دلیل به رشته اسکواش علاقه مند شدم.

ملی پوش اسکواش عملکرد بانوان فارس را رضایت بخش عنوان کرد و افزود: در بخش بانوان دو ملی پوش دیگر هم در کنار من فعالیت دارند؛ ثمین حسن پور و تیانا تورانی که هرکدام صاحب سبک و بسیار حرفه ای هستند. توجه داشته باشید که تیانا تورانی موفق شده در مسابقات آسیایی که اخیرا برگزار شده، مقام نخست قاره کهن را کسب کند.

زارعیان پیشرفت اسکواش را در گرو افزایش امکانات خواند و گفت: ایران و به خصوص استان فارس در ورزش بانوان سرشار از استعدادهای درخشانی است که برای شکوفا شدن تنها نیاز به تأمین امکانات و زیرساخت دارند. اگر این مهم محقق شود قطعا در سال های آینده شاهد کسب نتایج شگفت انگیز در عرصه ورزش بانوان خواهیم بود.

وی برگزاری رویدادها و مسابقات کشوری را برای پیشرفت و توسعه اسکواش ضروری عنوان کرد و افزود: ورزشکار در زمین مسابقه محک می خورد و سال ها تمرین تنها با حضور در رویدادها می تواند مثمرثمر واقع شود. لذا برگزاری مسابقات در هر رده و با هر شکل و شمایل می تواند برای پیشرفت ورزش امری ضروری تلقی شود که هیات اسکواش فارس با چندین رویداد مهم بین المللی و کشوری در یکی دو سال گذشته این شرایط را برای تمامی ورزشکاران مستعد فراهم آورده است.

نگاره پورصالحی مربی تیم ملی اسکواش بانوان ایران گذشته از اینکه سال ها در کنار الیسا زارعیان برای کسب موفقیت حضور داشته، در جهت رشد و توسعه اسکواش بانوان فارس همواره در تلاش است.

وی از نقش پررنگی که در اسکواش فارس و کشور ایفا می کند سخن گفت و خاطرنشان کرد: هم اکنون مربیگری الیسا زارعیان و ثمین حسن پور دو ملی پوش استان فارسی در بخش بانوان بر عهده بنده است.

مربی تیم ملی اسکواش ایران افزود: در 20 سالی که به صورت حرفه ای در این رشته فعالیت دارم، همیشه عدم زیرساخت کافی مانعی برای گسترش اسکواش در فارس به شمار رفته است.

پورصالحی ایجاد انگیزه در ورزشکاران رده های سنی را کاری بسیار دشوار خواند و گفت: شاید مربیگری در ظاهر ساده به نظر برسد اما همینکه باید در ورزشکاران سنین پایین که کودک درونشان بسیار فعال است و همین موضوع باعث عدم تمرکز می شود، انگیزه ایجاد کرد به خودی خود کاری بسیار دشوار است. گرچه ملی پوشان فارس با اینکه سن کمی دارند اما دیدگاهشان در ورزش بسیار حرفه ای است.

وی در خاتمه ابراز کرد: با برگزاری مسابقات بین المللی و رویدادهای ملی در سال گذشته، اسکواش فارس با مدیریت جدید جان تازه ای گرفته که جا دارد از آقای مولایی رئیس هیات استان تشکر ویژه ای داشته باشم.