یاد داشت روز/نگاهی به درآمد پایدار شهری در شهرداری ها

 کسب درآمد در شهرداری ها از اموری است که تاثیر عمده ای در ارائه خدمات شهری به شهروندان دارد. اگر شهرداری ها نتوانند درآمد کافی و پایدار به دست آورند، نخواهند توانست تاسیسات ضروری در شهر را ایجاد و اداره کنند. هرچند منابع مالی شهرداری ها به صورت مختلف قابل حصول است لذا همه آنها از خصوصیات  درآمدهای پایدار برخوردار نیستند.

پایداری در درآمدها مستلزم آن است که اولاً این اقلام از استمرار نسبی برخوردار باشند و ثانیا حصول این درآمدها شرایطکیفی شهر را در معرض تهدید و تخریب قرار ندهند. از این رو، دستیابی به روش های جدید تامین منابع درآمدی پایدار و مطمئن و بدون تبعات ناگوار اقتصادی  اجتماعی و سیاسی نقش بسیار موثری در رضایتمندی جامعه شهری، سرعت بخشیدن به توسعه و عمران محدودیت  های شهری و در نهایت مدیریت مطلوب  شهرها خواهد داشت.

اهمیت موضوع زمانی روشن میشود که بدانیم بیش از ۹۵ درصد از منابع مالی شهرداری ها از محل درآمدهای محلی درون شهرها تامین می شود و وابستگی به کمکهای بلاعوض دولتی کمتر از ۵ درصد است. اگرچه از ابتدای تاسیس بلدیه در سال ۱۲۸۶ ه.ش و به دنبال آن

 در قانون جدید شهرداری درسال ۱۳۰۹ هـ . ش. قوانینی در زمینه تامین هزینه های شهری وضع شده درآمد حاصل   چندان زیاد نبوده و نظام شهری به کمکهای دولتی بسیار متکی بوده است. طرح موضوع خودکفایی و به خود متکی بودن شهرداری ها در سال۱۳۶۲ بی توجهی به مبانی نظری حاکم به روابط مالی دولت و شهرداری ها و ادامه این سیاست در سال های بعدی، شهرداری

های کشور را در شرایط بغرنجی قرار داد و شمارش معکوس برای کاهش سهم آنها از بودجه دولت آغاز شد۰

بر همین مبنا کاهش وابستگی درآمدی شهرداری ها به دولت و با توجه به تشدید مسائل و مشکلات شهرها و در نتیجه رشد جمعیت و مهاجرت ها ، حجم زیاد تقاضا برای خدمات شهری و اتکای شهرداری ها به درآمدهای ناپایدار شرایط کار را برای متولیان امور در شهرداری ها دشوار کرده است. بنابر این برخوردار نبودن از منابع مستمر درآمدی حداقل برای پاسخگویی به هزینه های دائمی  برنامه ریزی مالی و  بودجه ای،  شهرداری ها را مختل کرد و با این روند، منابع درآمدی فعلی جوابگوی هزینه های رو به رشد شهرداری ها در  سالهای آتی نخواهدبود، به گونه ای که برخی معتقدند مهمترین چالش مدیریت شهری در هزاره سوم حول هزینه ها

 متمرکز خواهد بود و تحصیل درآمد کانون سیاست گذاری ها در سطح مدیریت محلی (شهری) قرار خواهدگرفت. بنابراین شهرداری ها به لحاظ ارائه خدمات به شهروندان که هزینه های زیادی میطلبد نیازمند منابع درآمدی جدید و پایداری می باشند۰

اما نگرش جدید مدیریت شهری در جهان تنها در پی یافتن بسترهایی که بتوان درآمد مورد نیاز را به دست آورد نیست، بلکه پایدار بودن منابع درامدی یا مطلوب بودن آن در اولویت قرار دارند. در همین خصوص وضعیت شهرداری های کشور هم نمیتواند از این قانون مستثنی باشد و نگرش حاکم بر دستیابی به منابع جدید و اصلاح منابع موجود باید به سمت اتکا به درآمدهای پایدار و فاصله گرفتن از در آمدهای ناپایدر حرکت کند۰

در کشور ما شیوه های تامین منابع درآمدی شهرداری ها و روش های کسب درآمد شامل فروش، اخذ مالیات محلی، کمکهای دولتی، وام و استقراض باید از منظر معیارهای بهینگی و سپس عدالت محور مورد ارزیابی دقیق قرار گرفته تا کفایت آن منبع مالیاتی مشخص شود که در این صورت، می توان آن را ساده ترین و زودیاب ترین روشهای کسب درآمد معرفی نمود، بنابر این درآمد شهرداری ها باید در ماهیت خود به سمت منابع پایدار، منظم و قابل وصول حرکت کنند۰

 لذا با توجه به مسائل مطروحه باید تمامی این سازکارها بررسی و تامین و بازنگری در قوانین شهرداری ها به بصورت عادلانه مورد واکاوی قرار گیرد تا شهرداری ها که وفق ماده ۳۷ قانون بعنوان موسسات عمومی و غیر دولتی و بزرگترین نهاد خدمات رسانی بوده  و از انجا که ماهیت آن عملکردی غیر انتفاعی در هر کشور می باشد بتواند وظایف ذاتی خود را برای مردم بنحو مطلوبی انجام دهد

مروری بر وظایف و عوارض شهرداری ها

شهرداری ها به عنوان بزرگترین  نهاد اجرایی و خدماتی و پارلمان محلی، سازمان عمومی و غیردولتی است و در چارچوب قوانین ایالتی یا ملی تشکیل می شود و مسئول اداره خدمات عمومی در محدوده و حریم تعریف شده میباشد. این خدمات در کشورهای مختلف، متفاوت است. اما به

طور معمول شهرداری ها موظف به ارائه خدماتی چون برنامه ریزی شهری، حمل و نقل عمومی، محافظت از آتش و اتش نشانی ، تأمین فضای سبز، تأمین پاکیزگی شهری، زیباسازی فضای عمومی، اداره امور آرامستان ها، اداره بازارهای عمومی و نظارت بر میادین میوه و تره بار ، تامین خدمات فرهنگی و ورزشی ، جذب توریست، ارائه خدمات انتظامی شهری و رانندگی، ارائه خدمات رفاهی و ارائه خدمات زیست محیطی و بهداشتی، تسهیل سرمایه گذاری تجاری و صنعتی، تأمین ساختمان تأسیسات و تجهیزات شهری، نگهداری و تأمین نور خیابان ها، ساخت پل ها، کانال ها، پارکینگ ها، پایانه ها، سردخانه ها و انبارها،  در ایران به علت عدم وجود مدیریت واحد شهری، وظایف شهرداری ها در بین سازمان هاو شرکت های دولتی و غیردولتی محل متعددی توزیع شده است. بر همین اساس می توان وظایف شهرداری ها را به پنچ گروه تقسیم بندی کرد:

 وظایف عمرانی، خدماتی،نظارتی و حفاظتی، رفاهی و همچنین مدیریت منابع ۰ لذا در همین راستا فرایند تدوین بودجه شهرداری های کشور به شیوه سنتی شامل دو بخش جاری و عمرانی اداره می شود که تطابقی با چهارچوب برنامه استراتژیک ندارد ۰ اما یقین داریم که با مدیریت صحیح و نظارت دقیق و تلاش شبانروزی نیروهای شهرداری  در شورای اسلامی شهر و با وجود شهرداران پرتلاش و دلسوز و مطالبه مشروع و بحق شهروندان و مردم فهیم و دوست داشتنی  که بی صبرانه در راستای توسعه هر شهر از هیچ کوششی دریغ نمیکنند  در کنار این پارلمان محلی و نهاد مدنی هستند بزودی شهر و یا مناطق  شهری در مسیر ریل توسعه و پیشرفت همه جانبه قرار خواهد گرفت ، متاسفانه برخی از شهرداری ها قوانین تعرفه عوارض محلی و بهاء خدمات شهری را که هر ساله پس از تایید از طریق کمیته انطباق فرمانداری ها  وفق قانون می بایست تا قبل از ۱۵ بهمن منتشر شود رعایت نمی کنند  و این مهم را در دستور کار خود قرار نمی دهند و گاهاً انتشار دفترچه تعرفه عوارض محلی و بهاء خدمات شهری ماه ها بطول می انجامد که انتظار داریم روسای شوراهای اسلامی و ریاست امور شهری استانداری ها تذکرات لازم را در راستای تاخیر این موضوع  به شهرداران ارائه نمایند زیرا قانون و دستور العمل وزارت کشور صراحتاً عنوان نموده چنانچه پس از تاریخ مقرر (۱۵ / ۱۱ هرسال )  ولو یک روز تاخیر در انتشار آن از طریق مطبوعات صورت گیرد تخلف محسوب می شود که انتظار داریم شهروندان با پرداخت به موقع عوارض خود می توانند گامی موثر در توسعه یافتگی هر شهر بردارند

کریم بندانی روزنامه نگار و خبرنگار خبر جنوب در  ایذه: