مهاجرت 13 هزار نخبه و محقق تنها در یک دهه

مرجان دهقانی -«خبرجنوب»/ معاون فرهنگی معاون اول رئیس جمهور، در آیین گرامیداشت مقام استاد و تقدیر از سرآمدان آموزشی و فرهنگی و بازنشستگان دانشگاه شیراز، با تأکید بر اینکه دانشگاه‌های کشور باید از حاشیه‌نشینی فاصله بگیرند و در متن مسائل جامعه قرار گیرند، گفت: دانشگاه امروز دیگر نباید تنها به آموزش و پژوهش محدود بماند، بلکه باید با ورود به عرصه‌های اجتماعی و اقتصادی، نقش گره‌گشا را در حل مسائل همین امروز کشور ایفا کند. دکتر سیدضیاء هاشمی، با اشاره به ضرورت هم‌افزایی میان دانشگاه، دولت و جامعه افزود: اگر قرار است دانشگاه نسل جدید شکل بگیرد، باید در وسط میدان باشد، نه صرفاً در حاشیه تولید علم.

وی در بخشی از سخنان خود با اشاره به جایگاه معلمان و استادان در شکل‌دهی آینده کشور، آنان را «جریان‌ساز جامعه» توصیف کرد و گفت: ایران جدید در حال شکل‌گیری است و این مسیر بدون اتکا به آموزش، اندیشه و تربیت نیروی انسانی ممکن نخواهد بود. به گفته او، شهید مطهری نمونه‌ای روشن از تأثیرگذاری معلمی است که توانست بر نسل‌ها اثر بگذارد و مسیر فکری جامعه را تغییر دهد.

معاون رئیس‌جمهوری همچنین با انتقاد از فشارهای بیرونی و شرایط دشوار داخلی، تأکید کرد که کشور برای عبور از این شرایط بیش از هر زمان دیگری به خودباوری، انسجام و بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان نیاز دارد. او گفت جامعه باید به سمت تقویت امید و اعتماد به توان داخلی حرکت کند و دانشگاه در این میان می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

دکتر هاشمی در ادامه، با اشاره به وضعیت معیشتی اعضای هیئت‌علمی، از فاصله میان شأن علمی استادان و شرایط اقتصادی آنان انتقاد کرد و گفت: قابل قبول نیست استادیاری که پس از سال‌ها تلاش علمی، اخذ مدرک دکتری در سنین بالاتر و عبور از مراحل دشوار گزینش به جایگاه استادی می‌رسد، با حقوقی در حدود ۲۵ تا ۲۸ میلیون تومان حتی نتواند به خرید یک واحد مسکونی فکر کند. به گفته وی، اگر قرار است دانشگاه نقش واقعی خود را در حل مسائل کشور ایفا کند، باید کرامت و معیشت استادان نیز به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد.

معاون رئیس‌جمهوری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحلیل‌های ارائه‌شده در شیراز گفت: طی یک بازه ۱۰ تا ۱۲ ساله، نزدیک به ۱۳ هزار محقق و استاد از ایران مهاجرت کرده‌اند؛ افرادی که تنها در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۸ هزار مقاله علمی در دنیا منتشر کرده‌اند، اما این تولید علمی به نام ایران ثبت نشده است که در نتیجه این روند، رتبه علمی کشور از جایگاه ۱۴ به ۱۷ رسیده و لازم است این موضوع به‌طور جدی شناسایی و اصلاح شود.

وی تصریح کرد: این مسئله در کمیته‌های تخصصی و جلسات متعدد بررسی شده و نهایتاً با تصمیم دولت، افزایش حقوق‌ها و اصلاح برخی سازوکارها در دستور کار قرار گرفته است. او تأکید کرد این روند نه به درخواست دانشگاهیان، بلکه به ابتکار دولت آغاز شده و از استادان و رؤسای دانشگاه‌ها برای یافتن راه‌حل دعوت شده است. به گفته او، این اقدامات تنها گام نخست بوده و برنامه‌های دیگری نیز تدوین شده که به‌تدریج اجرایی خواهد شد.

معاون رئیس‌جمهوری در پایان خاطرنشان کرد: حقوق استاد باید واقعی شود و دست‌کم به حق واقعی و جایگاه شایسته‌اش نزدیک شود؛ همچنین وضعیت حقوق کارمندان و بازنشستگان نیز باید بهبود یابد، چرا که بازنشستگان، پیشکسوتان و سرمایه‌های انسانی ارزشمند کشورند و شایسته بهترین شرایط هستند. 

در ادامه این مراسم، از ۲۵ عضو هیئت‌علمی دانشگاه شیراز به‌عنوان «سرآمد آموزشی» و «جوان شایسته تقدیر»، ۱۷ عضو هیئت‌علمی به‌عنوان «سرآمد فرهنگی» و «شایسته تقدیر فرهنگی»، و نیز ۶ عضو هیئت‌علمی بازنشسته دانشگاه در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ قدردانی شد.

همچنین در این مراسم، ضمن گرامیداشت یاد استادان شهید و درگذشته‌، از خانواده اساتید فقید دانشگاه که طی سال گذشته دار فانی را وداع گفتند، شامل: «زنده‌یاد دکتر یدالله پاکیاری»، «زنده‌یاد دکتر ارسلان حسینی» و «زنده‌یاد دکتر غلامحسین دستغیبی‌فرد» قدردانی شد.