تبانی گرمای گرانی با سرمای زمستان

فاطمه ایزدی ـ «خبرجنوب»/ پاییز که به نیمه می‌رسد، کم‌کم جای لباس‌های خنک را پالتوها و کاپشن‌های گرم در ویترین مغازه‌ها می‌گیرند. چنین روزهایی است که سرمای هوا، آدم را به فکر خرید یک لباس گرم می‌اندازد و چشم‌ها میان رنگ‌ها و مدل‌های تازه ویترین‌ها می‌چرخد. با این حال چیزی که در این هیاهو، بیشتر از مدل و جنس لباس‌ها به چشم می‌آید، قیمت‌هایی است که گاهی آدم را از همان پشت ویترین به فکر فرو می‌برد.

در حال حاضر برای خرید یک پالتوی باکیفیت باید حداقل ۲۰ میلیون تومان کنار گذاشت و قیمت بعضی مدل‌ها به ۲۵ میلیون تومان هم رسیده است. پالتویی که سال گذشته در گران‌ترین حالت حدود ۹ میلیون تومان قیمت داشت، امسال با برچسب قیمتی تازه‌ای در ویترین نشسته است. این افزایش نرخ فقط به پالتوها محدود نمی‌شود و کاپشن، بارانی، بافت و دیگر پوشاک زمستانی نیز با رشد قابل‌توجه قیمت روبه‌رو شده‌اند.

بررسی میدانی «خبرجنوب» نشان می‌دهد قیمت برخی اقلام پوشاک زمستانه نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر شده است. افزایشی که تنها نمی‌توان آن را به تغییر فصل و بالا رفتن تقاضا نسبت داد. پشت این قیمت‌ها، زنجیره‌ای از هزینه‌های تولید قرار دارد که از تهیه مواد اولیه و پارچه آغاز می‌شود و تا دستمزد، انرژی، حمل‌ونقل و عرضه محصول ادامه پیدا می‌کند. با این حال، تمام این هزینه‌ها در نهایت به قیمت لباس‌هایی می‌رسد که مصرف‌کننده باید از جیب خود بپردازد.

آمارهای رسمی نیز تصویری از همین وضعیت ارائه می‌کنند. بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران، تورم نقطه‌به‌نقطه گروه پوشاک و کفش در مهرماه امسال به ۱۰۳.۷ درصد رسیده است، به این معنا که هزینه خرید مجموعه‌ای مشابه از پوشاک و کفش در مقایسه با مهر سال گذشته، بیش از دو برابر شده است.

تورم ماهانه این گروه نیز در مهرماه ۷.۸ درصد ثبت شده که بالاترین رقم برای این ماه در دوره آماری مورد بررسی از سال ۱۳۹۰ تاکنون است. این ارقام نشان می‌دهد بازار پوشاک با یکی از سنگین‌ترین موج‌های افزایش قیمت خود روبه‌رو شده است.  اما ریشه این گرانی را باید در حلقه‌های پیشین تولید جست‌وجو کرد. صنعت پوشاک به‌شدت به قیمت مواد اولیه وابسته است و هر تغییری در بازار الیاف، نخ و پارچه می‌تواند مستقیماً هزینه تولید را بالا ببرد.

مجید نامی، مشاور ارشد اتحادیه تولید و صادرات نساجی و پوشاک ایران، سهم مواد اولیه را بسته به نوع محصول، حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد قیمت تمام‌شده پوشاک اعلام کرده است. به گفته او حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد پنبه مورد نیاز کشور نیز از محل واردات تأمین می‌شود. این وابستگی، تولیدکنندگان را در برابر نوسانات ارزی و مشکلات تأمین مواد اولیه آسیب‌پذیر کرده است.

در این میان، هزینه حمل‌ونقل نیز به یکی از عوامل اثرگذار بر قیمت تمام‌شده تبدیل شده است. نامی از افزایش هزینه حمل یک کانتینر از چین از حدود ۲ تا ۳ هزار دلار به ۱۸ تا ۲۰ هزار دلار خبر داده است. طولانی شدن زمان رسیدن محموله‌ها از حدود یک ماه به سه تا چهار ماه نیز به معنای خواب بیشتر سرمایه و افزایش هزینه تأمین مالی تولیدکنندگان است.

این شرایط در کنار افزایش دستمزد، هزینه انرژی و سایر مخارج کارگاه‌ها، تولید پوشاک را گران‌تر کرده است. البته افزایش هزینه‌ها به معنای آن نیست که تولیدکننده می‌تواند به همان نسبت قیمت محصول خود را بالا ببرد. او با بازاری روبه‌روست که مشتریانش هر روز حساسیت بیشتری نسبت به قیمت پیدا می‌کنند.

در چنین وضعیتی، افزایش قیمت‌ها لزوماً به معنای رونق بازار نیست. ممکن است یک پالتو نسبت به سال گذشته دو برابر گران‌تر شده باشد، اما تعداد افرادی که توان خرید آن را دارند به همان نسبت افزایش پیدا نکرده باشد. این همان نقطه‌ای است که گرانی از ویترین مغازه‌ها عبور می‌کند و به رکود احتمالی در بازار تولید و فروش می‌رسد.

برای خانواری که باید برای چند نفر لباس گرم تهیه کند، قیمت ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومانی یک پالتو تنها بخشی از هزینه‌های زمستان است. کاپشن کودکان، لباس‌های بافت، کفش و دیگر پوشاک مورد نیاز نیز باید در همین سبد قرار بگیرند. طبیعی است که در چنین شرایطی، بسیاری از خانواده‌ها خریدهای خود را محدود کنند، سراغ مدل‌های ارزان‌تر بروند یا لباس‌های سال گذشته را دوباره از کمد بیرون بیاورند.

در بازار پوشاک، تولیدکننده از افزایش هزینه‌ها گلایه دارد و مصرف‌کننده از قیمت‌هایی که دیگر با توان خریدش تناسبی ندارد. میان این دو، صنعتی قرار گرفته که برای ادامه حیات به بازار مصرف نیاز دارد اما همان بازار به ‌تدریج قدرت خرید خود را از دست می‌دهد.

در هر حال اگرچه زمستان هنوز از راه نرسیده اما گرانی، زودتر از سرما به کمد لباس مردم رسیده و حالا دیگر باید برای خرید یک لباس گرم، چرتکه انداخت.