هشدار دانشگاه شیراز: بارش بیشتر، لزوماً بحران آب را حل نمی‌کند

رئیس پژوهشکده آب و محیط‌زیست دانشگاه شیراز با تأکید بر اینکه افزایش احتمالی بارندگی‌ها لزوماً به معنای رفع بحران کم‌آبی نیست، گفت: مدیریت هم‌زمان خطر سیلاب و بهره‌برداری اصولی از بارش‌ها، در کنار اصلاح شیوه‌های مدیریت منابع آب، ضروری است.

نشست تخصصی «ال‌نینو و احتمال تغییر الگوی بارش در استان فارس» سه‌شنبه پنجم آبان‌ماه با همکاری بخش مهندسی راه، ساختمان و محیط‌زیست دانشکده مهندسی و پژوهشکده آب و محیط‌زیست دانشگاه شیراز در تالار امیرکبیر این دانشگاه برگزار شد.

بحران آب فقط به شرایط اقلیمی مربوط نیست

رئیس پژوهشکده آب و محیط‌زیست دانشگاه شیراز در این نشست با اشاره به نقش عوامل طبیعی و مدیریتی در وضعیت منابع آب کشور اظهار کرد: برای کاهش مخاطرات پیش‌رو، باید علاوه بر محدودیت‌های اقلیمی، شیوه مدیریت منابع آب نیز مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به احتمال تأثیر پدیده ال‌نینو بر الگوهای بارش در ماه‌های آینده افزود: این نشست با هدف تبادل دیدگاه میان متخصصان و مدیران و بررسی راهکارهای علمی برای مواجهه با شرایط احتمالی پیش‌رو برگزار شده است.

ال‌نینو لزوماً به افزایش بارش در همه مناطق منجر نمی‌شود

حق‌نگهدار با توضیح اینکه ال‌نینو بر اثر گرم‌شدن غیرمعمول آب‌های سطحی بخش‌هایی از اقیانوس آرام استوایی شکل می‌گیرد، گفت: این پدیده می‌تواند بر گردش جو و الگوهای دما و بارش در نقاط مختلف جهان اثر بگذارد؛ با این حال، پیامدهای آن در همه مناطق یکسان نیست و ممکن است بسته به شرایط اقلیمی هر منطقه، بارش‌ها افزایش یا کاهش یابد.

وی تأکید کرد: بررسی آثار احتمالی ال‌نینو بر ایران و استان فارس باید بر اساس پیش‌بینی‌های هواشناسی و شرایط اقلیمی محلی انجام شود.

رئیس پژوهشکده آب و محیط‌زیست دانشگاه شیراز همچنین با اشاره به احتمال وقوع بارش‌های شدید و سیلاب‌های ناگهانی، بر ضرورت شناسایی نقاط آسیب‌پذیر، مدیریت روان‌آب‌ها، کاهش آب‌گرفتگی معابر و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول پیش از وقوع حوادث احتمالی تأکید کرد.

به گفته وی، حتی در صورت افزایش بارندگی‌ها، بحران منابع آب کشور همچنان به برنامه‌ریزی بلندمدت و مدیریت مؤثر نیاز دارد؛ زیرا بارش‌های شدید و کوتاه‌مدت، در نبود زیرساخت‌های مناسب برای هدایت و ذخیره آب، ممکن است به خسارت‌های گسترده منجر شوند.

نجات جان انسان‌ها؛ اولویت مدیریت سیلاب

ناصر طالب‌بیدختی، استاد دانشکده مهندسی دانشگاه شیراز و مدیر این نشست، نیز با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی برای مراحل پیش از وقوع سیلاب، هنگام حادثه و پس از آن گفت: پیشگیری از تلفات جانی باید در اولویت مدیریت سیلاب قرار گیرد.

وی تخلیه به‌موقع مناطق پرخطر و اسکان اضطراری افراد در معرض خطر را از اقدامات ضروری دانست و افزود: کاهش خسارت به منازل مسکونی، تأسیسات، زیرساخت‌ها و اموال عمومی نیز باید در برنامه‌های مدیریت بحران پیش‌بینی شود.

طالب‌بیدختی ذخیره آب پشت سدها و تغذیه آبخوان‌ها از طریق پخش سیلاب را از ظرفیت‌های قابل استفاده این پدیده برشمرد و بر اهمیت اجرای اصولی طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری تأکید کرد.

هشدار سریع و آموزش عمومی برای کاهش خسارت‌ها

این استاد دانشگاه با اشاره به نقش آمادگی عمومی در کاهش پیامدهای سیلاب، شناسایی مناطق پرخطر، آموزش شهروندان، آماده‌سازی نیروهای امدادی و تقویت سامانه‌های هشدار سریع را ضروری دانست.

وی همچنین حفاظت از منابع آب و خاک، مدیریت پسماند و فاضلاب، صیانت از زیستگاه‌های طبیعی و تنوع زیستی و حفاظت از آثار تاریخی و فرهنگی را از دیگر ابعاد مدیریت سیلاب عنوان کرد.

طالب‌بیدختی در پایان تأکید کرد که سیلاب را نباید صرفاً یک تهدید دانست؛ بلکه با برنامه‌ریزی علمی و اقدامات پیشگیرانه می‌توان ضمن کاهش خسارت‌های جانی و مالی، از ظرفیت آن برای تغذیه آبخوان‌ها، تقویت منابع آبی و احیای تالاب‌ها نیز بهره گرفت.

در این نشست، مدیران دستگاه‌های مرتبط، اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی، مشاوران و نمایندگان برخی نهادها و صنایع درباره میزان آمادگی برای مقابله با بارش‌های حدی و سیلاب‌های شهری و رودخانه‌ای تبادل‌نظر کردند.