صنایع دستی فارس در مواجهه با جنگ تحمیلی؛ از رکود فروش تا چشم امید به حمایت

صنایع‌دستی همواره ارتباطی تنگاتنگ با گردشگری داشته است؛ دست آفریده‌های اصیل از دیرباز به عنوان سوغاتی دلچسب و ماندگار در سبد خرید مسافران جای داشته تا تحفه یا یادگار سفرشان باشد.

در روزهایی که به دلیل حملات هوایی دشمن متجاوز، حمل و نقل هوایی متوقف و حجم سفرهای داخلی نیز به کمترین میزان رسید، این تنها مشاغل صنعت گردشگری نبود که آسیب دید، بلکه فعالان صنایع دستی نیز از نبود جهانگردان و کاهش چشمگیر مسافران خارجی متضرر شدند.

آنطور که مسئولان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و اتحادیه‌های صنایع دستی میگویند، میزان فروش و صادرات صنایع دستی و دسته‌بافته‌های داری فارس در ۲ ماه اخیر به کمترین میزان رسیده، تا جایی که در برخی از رشته‌ها به صفر نزدیک شده است.

فرصت‌های بی‌بدیل صنایع دستی در آتش تجاوز دشمن سوخت

معاون صنایع ‌دستی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس گفت: مدل حمایتی ما از صنعتگران، برگزاری نمایشگاه‌ها و بازارچه‌های عرضه و فروش صنایع دستی و فراهم کردن زمینه برای حضور هنرمندان در نمایشگاه‌های ملی و بین‌المللی بود.

مجید سلیمی ادامه داد: این در حالی است که این امکان در ۲ ماه اخیر برای رونق فروش صنایع دستی وجود نداشته است.

به گفته او، در حالی که سال گذشته میزان خرید گردشگران از بازارچه‌های نوروزی فروش صنایع دستی (اسفند و فروردین) در استان به بیش از ۱۴۰ میلیارد تومان رسید، امسال این میزان کمتر از یک میلیارد تومان بوده است.

او این وضعیت را برای فروش صنایع دستی فارس، «فاجعه» خواند.

سازش‌پذیری اجباری هنرمندان صنایع دستی با شرایط رکود

به اعتقاد معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس، صنایع دستی، قابلیت سازگاری بیشتری با شرایط دشوار رکود دارد؛ به عنوان نمونه اگر یک کارخانه تولیدی در عرضه و تقاضا با مشکل مواجه شود، خیلی زود باید اعلام ورشکستگی کند، اما صاحبان کارگاه‌های کوچک صنایع دستی می‌توانند به صورت موقت کارگاه خود را تعطیل و در شغلی دیگر فعالیت کنند.

سلیمی با بیان اینکه صنایع دستی قابلیت دوام آوردن بیشتری دارند، اظهار کرد: این ویژگی از نکات مثبت فعالیت در این حوزه است.

او به مهمترین شاخصه منفی صنایع دستی نیز اشاره کرد، همان ویژگی که سبب می‌شود تا این تولیدات در شرایط دشوار اقتصادی، آسیب‌پذیرترین باشد.

سلیمی گفت: محصولات صنایع دستی، کالای ضروری نیست و در شرایط دشوار اقتصادی، از سبد خانوار کنار گذاشته می‌شود و میزان فروش آن افت میکند، از سوی دیگر، رکود گردشگری در ۲ ماه گذشته نیز فرصت فروش به گردشگران را هم از هنرمندان گرفته است.

به گفته معاون صنایع دستی فارس، این شرایط «وخیم»، تقریبا برای همه رشته‌های صنایع دستی وجود دارد.

موشک دشمن به سفره صنایع دستی اصابت کرد؛ هنرمندان فارس نیازمند حمایت دولتی

در این شرایط دشوار، بسیاری از هنرمندان صنایع دستی، تولید خود را کاهش داده یا موقتا فعالیت خود را متوقف کرده‌اند؛ آنها برای تنفس و پویایی دوباره نیازمند حمایت‌های مالی و تسهیلگری دولتمردان هستند.

مدیرعامل اتحادیه بازرگانی و صادرات صنایع دستی فارس در این خصوص گفت: متاسفانه صادرات فرش و دست بافته های داری فارس به نزدیک صفر رسیده و صادرات دیگر محصولات صنایع دستی که بیشتر به صورت چمدانی انجام می‌شده نیز کاهش چشمگیری داشته است.

سلمان گورنگی گفت: صنایع‌دستی پیش از این نیز مشکلات عدیده‌ای و بزرگی داشت و جنگ تحمیلی اخیر نیز مزید برعلت شد و مشکلات زیادی را برای نزدیک به ۲۰۰ هزار نفر از تولیدکنندگان فرش و صنایع دستی استان ایجاد کرد.

او با اشاره به منویات رهبر معظم انقلاب، بیان کرد: بسیاری از هنرمندان صنایع دستی در نقاط دور افتاده‌ای در غرب، شرق، جنوب و شمال استان فعالیت می‌کنند، برای تداوم فعالیت خود، چشم امید به حمایت مسئولان دارند.

گورنگی از مسئولان صنایع دستی فارس خواست تا امسال وام مشاغل خانگی را بیش از گذشته به تولیدکنندگان فرش و صنایع دستی اختصاص دهند؛ امروز بیش از هر زمان دیگری به حمایت دولتی از صنایع دستی نیازمند هستیم.

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های صنایع دستی فارس نیز گفت: اگر چه هیچ یک از کارگاه‌های صنایع دستی در ایام جنگ به طور مستقیم آسیب ندید، اما موشک‌های دشمن به ستون گردشگری و سفره و فروش صنایع دستی اصابت کرده است.

حسین همتی به اثر منفی اختلال در دسترسی به اینترنت نیز اشاره کرد و افزود: بسیاری از فروشگاه‌‎های صنایع دستی بر بستر فضای مجازی فعالیت می‌کردند و در این ایام ارتباط آنان با خریدارانشان قطع شده است.

او نیز خواست تا در این شرایط، حداکثر حمایت‌های تسهیلاتی از هنرمندان صنایع دستی صورت گیرد.

۲ برنامه دولت برای حمایت از هنرمندان صنایع دستی

دولت نیز از نیمه دوم سال گذشته تا امروز، حمایت مالی از طریق اعطای تسهیلات کم بهره به هنرمندان صنایع دستی را مدنظر قرار داده است.

معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری، صنایع دستی فارس گفت: دولت از آبان گذشته، تسهیلات خوبی را به صنایع دستی اختصاص داده شد طوری که همه متقاضیان داری شرایط به بانک‌ها معرفی شدند.

سلیمی با بیان اینکه ۳۲۰ هنرمند و کارگاه صنایع برای دریافت تسهیلات به بانک‌ها معرفی شدند، ادامه داد: ۶۷ میلیارد تومان تسهیلات کم‌بهره دولتی به فعالان گردشگری و صنایع دستی اختصاص یافت.

او گفت: ۲۰۰ میلیارد تومان نیز از محل بنیاد برکت و علوی به این حوزه اختصاص یافته که متقاضیان به بانک معرفی شده‌اند و احتمالا جذب خواهند شد.

معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری، صنایع دستی فارس ادامه داد: این کمک‌های تسهیلاتی در ۱۴۰۵ نیز ادامه خواهد داشت.

یکی دیگر از اقداماتی که دولتمردان برای حمایت از هنرمندان صنایع دستی برنامه ریزی کرده‌اند، فراهم کردن زمینه برای رونق صادرات محصولات آنان است.

سلیمی گفت: قرار است نشست‌ها و رایزنی هایی همراه با اتاق بازرگانی داشته باشیم تا هیات‌هایی تجاری با حضور کارشناسان و فعالانی از صنایع دستی برای بازاریابی این محصولات به کشورهای هدف اعزام شوند تا زمینه برای رونق فروش خارجی آنان فراهم شود.

به گفته او شرایط تحریمی که در ایام جنگ بر دریا حاکم بود بر صادرات محصولات صنایع دستی به کشورهای این منطقه اثر گذار بود و خسارت‌های غیر مستقیمی را به این حوزه وارد کرد.

در زمان حاضر بیش از ۲۰ هزار نفر در رشته های مختلف صنایع دستی مشغول به فعالیت هستند و این استان به صورت بالقوه در صنایع دستی و فرش و دست بافته های داری، ۲۰۰ هزار نفر صنعتگر دارد.

حمایت مالی و فراهم کردن بستر فعالیت و فروش برای آنان، ظرفیت بزرگی برای اشتغالزایی، درآمدزایی و رشد اقتصادی فارس است و نباید به سادگی از این ظرفیت شگرف و شناخته شده جهانی جهان شهر شیراز و دیگر شهرهای ملی و جهانی فارس چشم پوشید.