قهوه را چه زمانی بنوشیم تا بیشتر اثر کند؟

سیما زعفرانچی_«خبرجنوب»/ زمان مناسب نوشیدن قهوه برای همه افراد یکسان نیست و عواملی مانند سن، سوخت‌وساز بدن و میزان عادت به کافئین می‌تواند تعیین کند که چه زمانی بیشترین فایده را از یک فنجان قهوه می‌بریم.

قهوه برای بسیاری از افراد به بخشی جدایی‌ناپذیر از شروع روز تبدیل شده است؛ نوشیدنی‌ای که برخی برای بیدار شدن و افزایش تمرکز سراغش می‌روند و برخی دیگر برای اینکه بتوانند خستگی و خواب‌آلودگی بعد از چند ساعت کار را پشت سر بگذارند.

اما آیا واقعاً بهترین زمان مشخصی برای نوشیدن قهوه وجود دارد؟ متخصصان می‌گویند پاسخ این سؤال برای همه یکسان نیست و زمان مناسب مصرف کافئین به شرایط بدن هر فرد بستگی دارد.

کافئین چگونه ما را بیدار نگه می‌دارد؟

کافئین، ماده محرک اصلی موجود در قهوه، چای، برخی نوشابه‌ها و شکلات است. این ماده با تأثیر بر گیرنده‌های آدنوزین در مغز، احساس خستگی و خواب‌آلودگی را کاهش می‌دهد.

آدنوزین ماده‌ای است که در طول ساعات بیداری به‌تدریج در مغز تجمع پیدا می‌کند و هرچه میزان آن بیشتر شود، احساس خستگی نیز افزایش می‌یابد. کافئین با اتصال به گیرنده‌های آدنوزین، مانع از دریافت پیام خستگی توسط مغز می‌شود و در نتیجه فرد احساس هوشیاری و انرژی بیشتری می‌کند.

البته این اثر همیشگی نیست. مصرف منظم کافئین باعث می‌شود مغز خود را با آن سازگار کند و تعداد گیرنده‌های آدنوزین افزایش پیدا کند. به همین دلیل ممکن است فرد به مرور زمان برای رسیدن به همان میزان هوشیاری، به کافئین بیشتری نیاز داشته باشد.

چه زمانی قهوه بنوشیم؟

متخصصان معتقدند نمی‌توان یک ساعت مشخص را به عنوان «بهترین زمان نوشیدن قهوه» برای همه افراد تعیین کرد.

کافئین معمولاً حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پس از مصرف به بیشترین میزان جذب خود می‌رسد. بنابراین اگر قرار است از اثر محرک قهوه برای انجام یک فعالیت استفاده کنید، نوشیدن آن حدود یک ساعت پیش از آن فعالیت می‌تواند مناسب باشد.

برای مثال، فردی که قصد ورزش یا دویدن دارد، می‌تواند قهوه را پیش از شروع فعالیت مصرف کند تا از اثر محرک کافئین بهره ببرد.

قهوه را بلافاصله بعد از بیدار شدن نخورید؟

برخلاف تصور رایج، بدن معمولاً درست در لحظه بیدار شدن به کافئین نیاز ندارد. بدن به طور طبیعی پس از بیداری وارد حالت هوشیاری می‌شود.

به گفته متخصصان، اگر چند ساعت پس از بیدار شدن احساس افت انرژی و خواب‌آلودگی کردید، آن زمان می‌تواند فرصت مناسب‌تری برای نوشیدن قهوه باشد.

البته این موضوع برای همه افراد یکسان نیست و عادت روزانه هر فرد به کافئین نیز در میزان اثرگذاری آن نقش دارد.

با افزایش سن، زمان مصرف قهوه مهم‌تر می‌شود

سن یکی از عواملی است که می‌تواند نحوه واکنش بدن به کافئین را تغییر دهد.

با افزایش سن، توانایی بدن برای تجزیه و دفع کافئین کاهش پیدا می‌کند و این ماده ممکن است مدت بیشتری در جریان خون باقی بماند. از سوی دیگر، ریتم خواب و بیداری نیز با افزایش سن تغییر می‌کند و ممکن است افراد زودتر در طول روز احساس خستگی کنند.

به همین دلیل، متخصصان توصیه می‌کنند افراد مسن‌تر در صورت مصرف کافئین، آن را بیشتر در ساعات ابتدایی روز قرار دهند.

فقط زمان مصرف مهم نیست؛ مقدار کافئین هم اهمیت دارد

یکی از نکات مهم درباره قهوه این است که میزان کافئین موجود در یک فنجان می‌تواند بسیار متفاوت باشد.

نوع دانه قهوه، روش دم‌آوری و حتی نسبت قهوه به آب می‌تواند مقدار کافئین دریافتی را تغییر دهد. بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس تعداد فنجان‌ها درباره میزان مصرف کافئین قضاوت کرد.

از سوی دیگر، میزان تحمل بدن نسبت به کافئین نیز اهمیت دارد. در افرادی که هر روز قهوه مصرف می‌کنند، اولین فنجان قهوه صبحگاهی ممکن است علاوه بر افزایش هوشیاری، بخشی از علائم ناشی از چند ساعت نرسیدن کافئین به بدن را نیز برطرف کند.

قهوه را چه زمانی نخوریم؟

نزدیک خواب، قهوه ممنوع!

یکی از توصیه‌های مهم متخصصان این است که قهوه را در ساعات نزدیک به خواب مصرف نکنید.

اگر شب‌ها برای به خواب رفتن مشکل دارید، بهتر است زمان مصرف قهوه و سایر نوشیدنی‌های حاوی کافئین را بررسی کنید. مصرف قهوه در ساعات پایانی بعدازظهر یا عصر می‌تواند برای برخی افراد خواب شبانه را مختل کند.

قهوه با معده خالی برای همه مناسب نیست

نوشیدن قهوه با معده خالی نیز برای برخی افراد می‌تواند آزاردهنده باشد و باعث بروز علائمی مانند بی‌قراری و لرزش یا افزایش نیاز به دفع ادرار شود.

البته برخلاف یک باور قدیمی، نوشیدن قهوه با معده خالی به خودی خود باعث ایجاد زخم معده نمی‌شود. با این حال، افرادی که معده حساسی دارند، بهتر است قهوه را همراه با یک وعده غذایی یا میان‌وعده مصرف کنند.

روزانه چقدر کافئین مصرف کنیم؟

بر اساس توصیه سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، برای بیشتر بزرگسالان سالم، مصرف روزانه حداکثر ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین معمولاً با عوارض منفی همراه نیست.

این میزان تقریباً معادل دو تا سه فنجان ۳۵۵ میلی‌لیتری قهوه است؛ البته مقدار کافئین بسته به نوع قهوه و روش تهیه آن می‌تواند متفاوت باشد.

در نهایت، برای نوشیدن قهوه لازم نیست به دنبال یک ساعت جادویی باشید. بهترین زمان مصرف آن به بدن، عادت مصرف کافئین و زمان خواب شما بستگی دارد.