هشدار درباره مصرف خودسرانه مکمل‌ها؛ آهن و ویتامین‌ها همیشه مفید نیستند

مصرف خودسرانه مکمل‌های آهن و ویتامین‌ها، اقدامی که این روزها در میان بسیاری از افراد رایج شده، می‌تواند به جای کمک به سلامت، عوارض جدی برای بدن ایجاد کند. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی قم تأکید کرد مصرف این مکمل‌ها باید تنها با تشخیص پزشک و بر اساس نتایج آزمایش انجام شود.

دکتر مژده زمانبر، فوق تخصص بیماری‌های خون و سرطان، با اشاره به اینکه کم‌خونی انواع مختلفی دارد، گفت: شایع‌ترین نوع آن کم‌خونی ناشی از فقر آهن است که بیشتر در زنان دارای عادت ماهانه، زنان باردار و کودکان در سن رشد دیده می‌شود، اما مردان و زنان یائسه نیز ممکن است به آن مبتلا شوند.

وی افزود: فقر آهن در بسیاری از موارد، به‌ویژه در مراحل ابتدایی، بدون علامت است و اغلب تنها از طریق آزمایش‌های دوره‌ای تشخیص داده می‌شود. با این حال، ضعف و بی‌حالی، خستگی، ریزش مو، تغییر شکل ناخن‌ها، تنگی نفس هنگام فعالیت و تپش قلب از علائم رایج آن به شمار می‌رود.

زمانبر همچنین به اختلال «پیکا» یا هرزه‌خواری اشاره کرد و گفت: تمایل مداوم به مصرف مواد غیرخوراکی مانند خاک، یخ، گچ یا برنج خام می‌تواند نشانه کم‌خونی باشد و در چنین شرایطی فرد باید برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کند.

این فوق تخصص خون با بیان اینکه برخی رژیم‌های غذایی و سبک زندگی نیز می‌توانند زمینه‌ساز کم‌خونی باشند، اظهار کرد: افرادی که رژیم گیاه‌خواری مطلق دارند ممکن است با کمبود ویتامین B۱۲ مواجه شوند. همچنین افرادی که جراحی‌های گوارشی مانند اسلیو انجام می‌دهند باید تحت نظر پزشک قرار داشته باشند.

وی درباره مصرف بی‌رویه مکمل‌ها هشدار داد و گفت: مصرف خودسرانه آهن می‌تواند باعث رسوب آن در بدن شده و در عملکرد قلب و کلیه اختلال ایجاد کند. همچنین ویتامین D که محلول در چربی است، در صورت مصرف بیش از حد ممکن است سبب افزایش کلسیم خون، آسیب کلیوی و حتی افزایش خطر شکستگی استخوان شود.

زمانبر ادامه داد: مصرف بی‌رویه مکمل‌هایی مانند ویتامین E و امگا۳ نیز می‌تواند موجب رقیق شدن خون شود؛ بنابراین هرگونه مکمل باید تنها با تجویز پزشک مصرف شود.

وی با اشاره به اینکه کم‌خونی در سالمندان علائم شدیدتری ایجاد می‌کند، گفت: تنگی نفس، کاهش تمرکز و اختلال حافظه در این گروه بیشتر دیده می‌شود و تحمل کم‌خونی برای سالمندان دشوارتر از جوانان است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی قم همچنین گفت: کم‌خونی در کودکان زیر پنج سال می‌تواند بر تمرکز، یادگیری و عملکرد ذهنی تأثیر منفی بگذارد و انجام آزمایش‌های دوره‌ای برای تشخیص زودهنگام توصیه می‌شود.