خبرنگاران، منادیان امید در خط مقدم آگاهی

بهمن پگاه راد - «خبرجنوب»/ هفدهم مرداد، در تقویم کشورمان، یادبود شهادت محمود صارمی، خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی است که در سال ۱۳۷۷ در مزار شریف افغانستان، همراه با ٨ تن از دیپلمات‌های ایرانی، به دست گروهک طالبان به شهادت رسید. از همان سال، این روز در ایران «روز خبرنگار» نام‌گذاری شد. اما این مناسبت، فراتر از یک بزرگداشت ساده، آیینه‌ای است برای تأمل در رسالت خطیر خبرنگاری در کشوری با پیشینه‌ای درخشان و مسیری پرپیچ‌وخم تاریخی که آن را در جهان، مختص به خود کرده است.
رسالت خبرنگار در مختصات ایران ما
تعریفی که ما از خبرنگار داریم، بی‌گمان به خود این سرزمین اختصاص دارد. خبرنگار در ایران، صرفاً یک انتقال دهنده رویداد نیست؛ او روایت‌گر هویت است، آگاه‌کننده‌ای بصیر و در مواقع ضرورت، مدافع صادق حریم حقیقت. در دو سدهٔ اخیر، ایران همواره با هجوم بیگانگانی روبرو بوده که چشم طمع به این سرزمین دوخته‌اند؛ ازاین‌رو به خبرنگارانی آگاه، متعهد و شجاع نیاز داشته است. خبرنگار ایرانی باید خود را فراموش کند و درکی درست از مشکلات جامعه داشته باشد؛ چراکه قلم او امانتی است در مسیر آگاهی‌بخشی و پاسداری از منافع ملی.
چراغ‌هایی از اعماق تاریخ مطبوعات ایران
پیشینهٔ مطبوعات ایران، گواهی بر همین عمق و اصالت است. نخستین گام با «کاغذ اخبار» برداشته شد؛ نخستین نشریهٔ ایرانی که در ۱۱ اردیبهشت ۱۲۱۶ خورشیدی، اول مه ۱۸۳۷ میلادی، به همت میرزا صالح شیرازی منتشر گردید. اگرچه تنها دو نسخه از آن برجای مانده، اما همین جریده، نقطه‌عطفی در تاریخ آگاهی جمعی ایران به شمار می‌رود.درخشش واقعی را اما باید در عصر مشروطه جست. «صور اسرافیل» به مدیریت میرزا جهانگیرخان شیرازی، یکی از تأثیرگذارترین نشریات تاریخ ایران شد. جهانگیرخان که به سبب نام روزنامه‌اش به صور اسرافیل ملقب گشت، در کنار علی‌اکبر دهخدا که بعدها بنیان‌گذار لغت‌نامهٔ دهخدا شد، ستون طنزآمیز چرند و پرند را آفرید؛ ستونی که با نیش و کنایه‌هایش، استبداد را به چالش می‌کشید. جهانگیرخان در راه همین رسالت، در باغشاه به دستور محمدعلی‌شاه قاجار به شهادت رسید. اینان نه فقط روزنامه‌نگار، که معماران بیداری یک ملت بودند.
خبرنگار پس از انقلاب؛ رسالتی مضاعف
با پیروزی انقلاب اسلامی و در دهه‌های پس از آن، عرصهٔ خبرنگاری با حساسیت‌های تازه‌ای روبرو شد. خبرنگاران، در کنار وظیفهٔ اطلاع‌رسانی، باید مراقب توطئه‌های دشمنان نیز می‌بودند. محمود صارمی، نماد این رسالت مضاعف بود؛ جوانی از دیار بروجرد که پس از هفده ماه حضور در جبهه‌های نبرد، راهی افغانستان شد تا صدای حقیقت را به گوش جهانیان برساند. شهادت او نشان داد که خبرنگاری در این مرزوبوم، گاه به پایمردی در خط مقدم جهاد نیاز دارد و امروز، روز خبرنگار، یادآور همه آنانی است که با قلم خود، بصیرت را به جامعه هدیه کردند؛ از میرزا صالح شیرازی و جهانگیرخان صوراسرافیل و دهخدا تا محمود صارمی و هزاران خبرنگار گمنامی که همچنان، با تعهد و دلبستگی، رسالت آگاهی‌بخشی را بر دوش می‌کشند. آنان فرشته‌گانی هستند که اگرچه بال‌هایشان از جنس کاغذ است، اما روحشان، همچون صور اسرافیل، نویدبخش حیات دوبارهٔ یک جامعهٔ آگاه است.
رسانه و خبرنگاران فارس؛ پیشتازان خبررسانی
در سال‌های اخیر، استان فارس با داشتن نشریات متعدد و بیشترین تعداد خبرنگار، نقشی برجسته در عرصهٔ رسانه فعال در بین استان های دیگر کشور، ایفا کرده است. این جایگاه، ریشه در پیشینهٔ غنی تاریخی استان و به‌ ویژه شهر شیراز دارد. اگرچه شماری اندک، از روی ناچاری و بدون پشتوانهٔ فکری وارد این حرفه می‌شوند، اما اکثر خبرنگاران فارس، صاحب‌اندیشه و رسالت‌گرا هستند؛ نقشی که آنان را به مطالعه و تفکر مداوم فرامی‌خواند تا بتوانند گام‌هایی مؤثر در بهبود امور جاری و اطلاع‌رسانی ثمربخش بردارند.البته من در مقامی نیستم که برای خبرنگارانی که امروز خود با ده‌ها مشکل دست‌به‌گریبان هستند، خط‌مشی تعیین کنم؛ اما امیدوارم خرد جمعی دوستان چنان باشد که در این برههٔ حساس که کشورمان بار دیگر مورد هجوم بیگانگان است هوشیاری را در کانون نگاه خود قرار دهند و راه‌کارهای رفع مشکلات را به‌درستی به مسئولان ارائه کنند. به یاد داشته باشیم که ایران عزیزمان همواره آماج طمع دشمنان بوده است؛ از قیام رئیس‌علی دلواری تا سه‌ بار تهاجم نظامی در دوران معاصر، فرزندان این مرزوبوم هرگز از پایداری دست نکشیده‌اند. خبرنگاران نیز در همین جبههٔ بزرگ، می‌توانند با قلم و پیام خویش، منادیان امید و شادی برای مردم سرفراز ایران باشند؛ همان نقشی که پیشکسوتانی چون میرزا صالح، صوراسرافیل، دهخدا و محمود صارمی در زمان خود به زیبایی ایفا کردند...