طغیان هزینه های ساخت و ساز

فاطمه ایزدی - «خبرجنوب»/ در طول ماه‌های اخیر، بازار ساخت‌وساز در استان فارس به تلاطم افتاده و افزایش قیمت مصالح، بالا رفتن دستمزد نیروی انسانی و نوسانات مداوم در بازار مواد اولیه، چالشی جدی برای سازندگان مسکن ایجاد کرده است. فعالان این صنعت می‌گویند فشار هزینه‌ها به حدی رسیده که بسیاری از پروژه‌ها یا متوقف شده‌اند یا با سرعتی بسیار کُند ادامه پیدا می‌کنند.
گرانی سیمان که یکی از اقلام اصلی هر پروژه ساختمانی است، نخستین حلقه این زنجیره افزایشی محسوب می‌شود. سیمان پاکتی که تا همین چند ماه قبل با قیمت مشخص و نسبتاً ثابت عرضه می‌شد، اکنون با جهش‌های دوره‌ای مواجه است؛ موضوعی که سازندگان آن را نتیجه افزایش هزینه حمل‌ونقل، قیمت انرژی و ناپایداری عرضه می‌دانند.
آن طور که یکی از سازندگان مسکن به «خبرجنوب» توضیح می دهد این وضعیت تنها محدود به سیمان نیست. قیمت گچ، ماسه، شن، بلوک، کاشی و سرامیک نیز با روندی پرشتاب‌تر از گذشته افزایش پیدا کرده و برخی مصالح حتی تا ۳۰ درصد، رشد قیمت را تجربه کرده‌اند.
به گفته محمد یزدان پناه، در کنار مصالح، رشد دستمزد کارگران نیز بخش دیگری از بار اقتصادی ساخت‌وساز را سنگین کرده است. او تاکید کرد که روزمزد کارگران ساده، استادکاران بنایی و نیروهای متخصص، همگی متناسب با هزینه‌های زندگی افزایش یافته و در برخی موارد تا ۴۰ درصد بیشتر از سال گذشته شده است.
 برخی پیمانکاران فعال در مناطق مختلف شیراز معتقدند که حتی پیدا کردن نیروی کار ماهر با نرخ ثابت به یک چالش روزانه تبدیل شده است.
 مهندس آرش صلح جو، یکی از انبوه‌سازان فارس با ارائه تصویر روشن‌تری از وضعیت موجود، اذعان داشت که ناپایداری قیمت‌ها، بزرگ‌ترین مشکل سازندگان است چنانچه هیچ فعال اقتصادی در این حوزه نمی‌تواند پیش‌بینی کند که سه ماه آینده قیمت سیمان، فولاد یا سایر مصالح در چه نقطه‌ای خواهد بود. او افزایش دستمزدها را نیز عاملی تأثیرگذار دانست و توضیح داد که هرچند سهم نیروی انسانی حدود یک‌پنجم هزینه ساخت را تشکیل می‌دهد، اما رشد سریع دستمزدها باعث می‌شود کل پروژه تحت فشار قرار بگیرد.
این انبوه‌ساز همچنین از کاهش جدی سرعت ساخت‌وساز در فارس خبر داد و  تاکید کرد که بسیاری از همکارانش، شروع پروژه‌های جدید را به تعویق انداخته‌اند، چرا که ریسک اقتصادی فعالیت در این شرایط به‌شدت بالا رفته است. 
صلح جو معتقد است که برای عبور از این بحران، دولت باید وارد عمل شود و بازار مصالح پایه را تنظیم کند و از پروژه‌های انبوه‌سازی حمایت جدی‌تری به عمل آورد.
به گفته او افزایش قیمت زمین نیز بر تمام این فشارها افزوده است؛ موضوعی که هرچند جدید نیست، اما اکنون همراه با رشد شدید هزینه ساخت، قیمت نهایی واحدهای مسکونی را به سطحی رسانده که برای بسیاری از خانوارها دور از دسترس است. 
در هر حال سازندگان تأکید می‌کنند که با این روند، ارائه مسکن با قیمت منطقی تقریباً ناممکن شده است.
در مجموع، فضای ساخت‌وساز در استان فارس در وضعیت حساسی قرار دارد. ادامه روند کنونی می‌تواند به کاهش عرضه، ایجاد رکود عمیق‌تر و افزایش بیشتر قیمت مسکن منجر شود. فعالان این حوزه امیدوارند با سیاست‌گذاری‌های هدفمند، ثبات نسبی به بازار بازگردد تا هم سازندگان بتوانند با اطمینان بیشتری برنامه‌ریزی کنند و هم مصرف‌کنندگان در بازار مسکن روزنه‌ای از امید مشاهده کنند.
 درست است که برخی از انبوه‌سازان بخش قابل‌توجهی از سرمایه خود را در پروژه‌های نیمه‌تمام، قفل کرده‌اند و نمی‌توانند با سرعت گذشته ادامه دهند اما از سوی دیگر، خانواده‌ها نیز به‌دلیل فاصله عظیم میان درآمد و قیمت مسکن، عملاً از بازار خارج شده‌اند.
افزایش نرخ تورم، ثابت ماندن حقوق و درآمدها و رشد سریع هزینه‌های ساخت‌وساز باعث شده مسیر خانه‌دار شدن برای بسیاری از مردم به یک رؤیای دوردست تبدیل شود. حتی زوج‌های جوانی که تا چند سال پیش می‌توانستند با پس‌انداز یا وام‌های بانکی به خرید واحدهای کوچک امیدوار باشند، اکنون چنین امکانی را تقریباً از دست داده‌اند.
کارشناسان معتقدند اگر روند فعلی ادامه یابد، شکاف میان قدرت خرید و قیمت واقعی مسکن به نقطه‌ای خواهد رسید که حتی بازار اجاره نیز دچار بحران‌های جدی‌تر می‌شود و فشار بر خانواده‌ها چند برابر خواهد شد. 
تجربه بازارهای جهانی نشان می‌دهد زمانی که رکود ساخت‌وساز رخ می‌دهد، اثرات آن با فاصله چند سال در بازار مسکن نمایان می‌شود. کاهش‌ شروع پروژه‌های جدید به معنای کمبود عرضه در سال‌های آینده است؛ کمبودی که در شرایط افزایش جمعیت و مهاجرت به شهرهای بزرگ، می‌تواند موج جدیدی از افزایش قیمت‌ها را رقم بزند.

به گفته بسیاری از فعالان این حوزه، اگر سیاست‌گذاری مؤثری برای کنترل هزینه‌ها، حمایت از ساخت‌وساز و افزایش قدرت خرید مردم انجام نشود، بازار مسکن ممکن است در آینده‌ای نزدیک با بحران عمیق‌تری مواجه شود.