پیاده روهایی ناایمن و هراس انگیز در شیراز محبوب و رویایی

هما حاصلی « خبر جنوب»/ شیراز شهر رویایی و محبوب ایران ، در سال های اخیر به همت مدیران شهری با هدف ارتقا استاندارهای زندگی وهم طرازی با شهرهای برتر جهان در حال پوست اندازی است و با حرکتی شتابناک در تجهیز زیرساخت های شهری خود یکه تازی می کند.

کلانشهری که با وجود بالغ بر 85 جهش عمرانی تحسین برانگیزمدیریت شهری ، اما هنوزخیابان ها و پیاده روهایش از کف سازی های نامناسب  و نفوذناپذیری گرفته  تا ناهمواریهای خطرناک ، روشنایی ناکافی ، مسایل ترافیکی ریز و درشت ، عرض غیراستاندارد  در کنار آسفالت خراب خیابان ها و تقاطع های خطرساز و بزرگراهها و مسیرهای غیر اصولی برای ساکنان و مهمانانش اسباب زحمت است . پای صحبت شهروندان که بنشینی از آسیب های جسمی ناشی از زمین خوردگی در پیاده رو به دلیل ناهمواری و فرسودگی مسیر  ،لیز بودن پیاده رو یا کف سازی های غیر اصولی ، روشنایی نا کافی در شب ، جوی آب های روباز گرفته تا  برخورد با  موتورسوارانی که در پیاده رو ها تردد می کنند داستان پرآب چشمی است.

گویی در پشت  توسعه شهر و ساخت و سازها و افزایش روزافزون  وسایل نقلیه موتوری ، ایمنی 2 میلیون نفراز ساکنانش به علاوه جمعیت انبوه و شناوری که همه روزه  به عنوان مسافر وارد آن می شوند دربرنامه ریزی های شهری در نظر گرفته نشده اند. خیابان های ناایمن ، خطرناک  و پر دست اندازو  پیاده روهای شلوغ و غیر استاندارد با حضور گستاخانه  موتورسیکلت ها و دوچرخه ها، ترکیبی نا ایمن و هراس انگیز ساخته اند تا یک حرکت اشتباه راننده به فاجعه ای انسانی ختم شود.

حال آنکه تضمین ایمنی عابران پیاده یک جنبه اساسی در برنامه‌ریزی شهری است و شهرهای بزرگ جهان  با سیاست‌های جسورانه، زیرساخت‌های نوآورانه و فناوری های پیشرفته، استاندارد های طلایی تعیین کرده‌اند و با اولویت قرار دادن مردم ، خیابان‌ها را تغییر شکل داده‌ و برای آنها امن‌ترو قابل دسترس‌تر کرده اند.

تصمیم‌گیری مبتنی بر داده، اجرای سریع راه‌حل‌های اثبات‌شده، ادغام فناوری هوشمند و مشارکت قوی جامعه سرفصل هایی است که در سراسر دنیا  برای ایجاد خیابان های ایمن در نظر گرفته شده است.

گرچه به دلیل تفاوت و تنوع در شرایط  پیاده روهای خیابان های شیراز، نمی توان نسخه ای واحد برای کل شهر پیچید و ما با تنوعی از راه حل ها برای ایمن سازی خیابان ها و گذرگاههای شهر روبرو هستیم اما براستی تا چه حد در ساخت و سازهای شهری، ایمنی شهروندان به عنوان  اولویت اصلی لحاظ و به صورت کارشناسی شده شهر در حال توسعه است؟

در ادامه نگاهی خواهیم  داشت به 5 شهر ایالات متحده آمریکا که داستان موفقیت آنها نه تنها  ناجی جان انسان‌ها است و بلکه با توجه  به نتایج چشمگیر آنها در کاهش تلفات وحفظ سلامت شهروندان می توانند الگویی برای شهرداری‌هایی باشند که در تلاش برای ایجاد خیابان های امن برای شهروندانشان هستند. البته منظور ما از این مثال قیاس نیست چراکه حتی شهرهای یک کشور هم از لحاظ جغرافیایی فرهنگی تاریخی و شهرسازی با هم متفاوتند در نتیجه راهکار توسعه آنها با یکدیگر تفاوت دارد اما هدف ما الگوسازی برای شهربلندپروازی است که مدیرانش چشم انداز قرار گرفتن در لیست 100 شهر برتر جهان را دارند .

سیاتل: ایمنی عابر پیاده مبتنی بر داده

سیاتل نمونه‌ای است که نشان می‌دهد چگونه تصمیم‌گیری مبتنی بر داده می‌تواند به طور چشمگیری مرگ و میر عابران پیاده را کاهش دهد. این شهر با تأکید بر استراتژی‌های جامع ایمنی، زیرساخت‌های هوشمند را با مشارکت فعال جامعه ادغام کرده است تا ایمنی عابران پیاده را افزایش دهد. برنامه‌هایی مانند طرح  Vison Zero یا چشم انداز صفر که رویکرد ایمنی به منظور حذف کشته‌ها و مصدومان ترافیکی است و بر پایداری  شبکه حمل‌ونقل و جوامعی که از این شبکه خدمات می‌گیرند، تاکید دارد  راهبردی ویژه برای ارتقا ایمنی عبور و مرور در این شهر است.

سیاتل ۹۳۰ میلیون دلار برای بهبود ایمنی شهر سرمایه‌گذاری کرد وبیش از ۲۶۰ پروژه برای ایجاد  مسیر ایمن مدارس اجرا کرد ،بیش از ۵۰٪ از کل تقاطع‌ها  چراغ‌دارشدند و حفاظ  عابر پیاده نصب شد.

بیش از ۴۰ مایل مسیر دوچرخه‌سواری محافظت‌شده به شبکه گسترده ۳۵۰ مایلی شهر افزوده و بیش از ۲۰ مایل خیابان با اولویت عابر پیاده ایجاد شد . حاصل این طرح ها   ۳۵٪ کاهش در مرگ و میر عابران پیاده ،۳۸٪  کاهش در تصادفات سخت عابران پیاده  و ۳۹٪ کاهش در تصادفات مرگبار دوچرخه‌سواران  و۶۰٪ کاهش در صدمات جدی عابران پیاده ناشی از تصادفات وسایل نقلیه بود.

سانفرانسیسکو: ایمنی خیابان با رویکرد فناوری پیشرفته

سانفرانسیسکو از طریق ادغام فناوری‌های پیشرفته، خود را به عنوان پیشرو در ایمنی عابران پیاده معرفی کرده است. این شهر راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی را با تغییرات زیرساخت‌های فیزیکی ترکیب کرده تا محیطی امن‌تر برای همه کاربران مسیرها ایجاد کند. تبدیل بزرگراه به یک پارک عابر پیاده و دوچرخه‌سوار، نمونه‌ای از تعهد سانفرانسیسکو به اولویت دادن به حمل و نقل غیرموتوری است.

نصب حفاظ برای ایمنی عابر پیاده در ۸۰٪ از  مسیرهای حادثه خیز،نصب سیستم تشخیص عابر پیاده با هوش مصنوعی در بیش از ۲۰۰ تقاطع،اعمال ممنوعیت گردش به راست در بیش از ۲۰۰ تقاطع، بهره‌گیری از بیش از 400 دوربین پلاک خوان با هوش مصنوعی منجر به کاهش ۵۶ درصدی تلفات دوچرخه‌سواران و عابران پیاده ،کاهش ۳۲ درصدی تصادفات عابران پیاده و کاهش ۳۳ درصدی تصادفات دوچرخه‌سواران و  افزایش۹۸درصدی میزان رعایت قوانین درگذرگاه‌های هوشمند شد.

بوستون: شهر تاریخی، راهکارهای مدرن

بوستون نشان می‌دهد که ادغام راهکارهای ایمنی مدرن در شهرهای تاریخی نه تنها امکان‌پذیر بوده، بلکه تحول‌آفرین نیز خواهد بود. این شهر نوآوری را به طور یکپارچه با زیرساخت‌های چند صد ساله خود ترکیب کرده تا ایمنی عابران پیاده را افزایش دهد. تمرکز آن بر کاهش سرعت و توسعه حمل و نقل عمومی، نشان دهنده تعهد به شهری ایمن‌تر و عادلانه‌تر است. اجرای طرح  خیابان‌های آرام در بیش از ۳۰ محله با توسعه فضای سبز و ایجاد  مسیرها و امکانات دوچرخه‌سواری برای اتصال محلات به شریان های اصلی اجرا شد.  نتایج قابل توجهی شامل  ۶۴٪ کاهش در تلفات عابران پیاده ،۴۸٪ کاهش در تصادفات جدی عابران پیاده و دوچرخه‌سواران ،۳۰٪ کاهش سرعت غیرمجاز در مناطق به دست آمد .

پورتلند: پیشرو در سیاست‌گذاری و زیرساخت‌ها

پورتلند از طریق سیاست‌های آینده‌نگرانه و زیرساخت‌های نوآورانه، با محوریت استراتژی «ویژن صفردر زمینه ایمنی عابران پیاده پیشرو بوده است. پورتلند به عنوان اولین شهر ایالات متحده محدودیت سرعت 30  کیلومتردر ساعت را در مناطق مسکونی در سطح شهر اجرا کرد. نصب چراغ‌های عابر پیاده (APS) در بیش از ۴۶۸ تقاطع اصلی،راه‌اندازی یک برنامه جامع روشنایی با هدف قرار دادن بیش از ۲۰۰ تقاطع، اجرای خودکار قوانین کنترل سرعت با نصب بیش از ۴۰ دوربین ،کاهش ۱۳ درصدی سرعت گردش با اقدامات آرام‌سازی گردش به چپ،بازنگری قوانین برای افزایش ایمنی جاده‌ها و مدیریت ترافیک. کاهش ۱۹ درصدی تلفات عابران پیاده ،کاهش ۵۶ درصدی تصادفات جدی عابران پیاده و دوچرخه‌سواران ،کاهش ۹۴ درصدی سرعت غیرمجاز از نتایج این اقدامات بود.

شهر نیویورک: طرح چشم‌انداز صفر

شهر نیویورک از طریق برنامه بلندپروازانه چشم‌انداز صفر خود، استانداردی را برای ایمنی عابران پیاده شهری تعیین و از سال ۲۰۱۴ گام‌های تحول‌آفرینی برداشته است. این شهر با تمرکز بر کاهش محدودیت سرعت از 50 به 40 کیلومتر در ساعت، اصلاح  تقاطع‌های خطرناک و افزایش نظارت بر ترافیک، کاهش قابل توجهی در مرگ و میر و صدمات عابران پیاده را تجربه کرده و به عنوان نمونه‌ای جهانی از چگونگی تغییر شکل حمل و نقل شهری توسط سیاست‌ها، زیرساخت‌ها و نظارت بر اجرا، شناخته شده است.

در این شهر ۸۵۰۰۰ مورد بهبود ایمنی شامل ۴۲۰ پروژه بازسازی و رفع نقص انجام شد. نصب بیش از ۶۰۰۰ حفاظ عابر پیاده (LPI)، بازطراحی بیش از ۱۰۰۰ تقاطع با ویژگی‌ ایمنی عابر پیاده،اضافه شدن بیش از ۶۵ مایل مسیر دوچرخه‌سواری محافظت‌شده و طراحی مجدد ۹ مایل دیگر از مسیرهای دوچرخه‌سواری،ارتقای ۵۵ تقاطع به گذرگاه‌های عابر پیاده مرتفع  از دیگر اقدامات این شهر است. کاهش ۴۵ درصدی تلفات عابران پیاده ،کاهش ۳۷ درصدی تصادفات جدی عابران پیاده و دوچرخه‌سواران در محله‌ها ،کاهش ۵۶ درصدی جراحات و تلفات جدی عابران پیاده ناشی از وسایل نقلیه‌ای که گردش به چپ دارند از نتایج این طرح بود.

الگویی برای شیراز

موفقیت این پنج شهر نشان می‌دهند که دستیابی به ایمنی عابر پیاده فقط یک شعار و  آرزو نیست، بلکه یک هدف قابل دستیابی از طریق تلاش متمرکز و سرمایه‌گذاری استراتژیک است. رویکرد جامع Vision Zero شهر نیویورک، استراتژی‌های داده‌محور سیاتل، ادغام موفقیت‌آمیز راه‌حل‌های مدرن در محیط تاریخی بوستون، نوآوری‌های تکنولوژیکی سانفرانسیسکو و توسعه زیرساخت‌های هوشمند پورتلند، در مجموع مسیرهای متفاوتی را به سمت یک مقصد نشان می‌دهند: خیابان‌های ایمن‌تر برای همه.

با رشد شهرها و تکامل چالش‌های حمل و نقل، این رهبران نقشه راهی برای آینده ارائه داده اند. دستاوردهای آنها ثابت می‌کند که ایمنی عابر پیاده فقط در مورد کاهش آمار نیست - بلکه در مورد تغییر شکل شهرها به فضاهای فراگیرتر، پایدارتر و مردم‌پسندتر است.

شیراز ما  نیز با الگوگیری از شهرهای برتر جهان می تواند با تحولات بنیادین در زیرساخت های ترافیکی خود به عنوان شهری پیشتاز در ایمنی شهروندان  باشد. تعریف چشم انداز « شیراز ؛ ایمن برای همه» با نوسازی و تعمیر خیابان ها ، تغییرات درمسیرها و ایجاد فضاهای اختصاصی و پیاده‌روهای ارتقا یافته به نفع ایمنی عابران پیاده ، تفکیک کردن مسیر موتورسیکلت ها از مسیرعابران پیاده ، آموزش و فرهنگ سازی برای رانندگان و شهروندان و مشارکت فعال آنها در ایمنی شهر می تواند شیراز را به شهری ایده آل و پیشتازارتقا دهد. 

واضح است که ایمنی عابران پیاده نیاز به یک رویکرد چندجانبه دارد که طراحی هوشمند و فراگیر مسیرها، اجرای مؤثر مقررات راهنمایی و رانندگی و آموزش بهبود ایمنی جاده را در بر می گیرد و شهرداری، راهداری و دستگاه قضایی و مردم  همه در این امر نقش دارند. با گرد هم آوردن همه ذینفعان دور یک میز برای اجرای این راه‌حل‌ها به روشی مؤثر و هماهنگ، می‌توانیم شهرمان را به استانداردهای طلایی زندگی نزدیک تر  و آسیب های جانی و مالی  به تعداد بی‌شماری از عابران پیاده را به حداقل برسانیم.