بیش از هفت دهه دفاع از حقوق عامه

 مرجان دهقانی-« خبرجنوب»/
هفتم اسفندماه، سالروز استقلال کانون وکلای دادگستری، در تاریخ معاصر ایران به عنوان یکی از مهم‌ترین رویدادهای حقوقی و مدنی ثبت شده است. این روز، یادآور تأسیس نهادی است که از دل «هیئت وکلای عدلیه» در سال ۱۲۹۷ سر برآورد و با تصویب لایحه‌ای سرنوشت‌ساز در سال ۱۳۳۱، به موجودیتی مستقل با شخصیت حقوقی ویژه دست یافت.
کانون وکلای دادگستری در طول این دهه‌ها، فراتر از یک تشکل صنفی عمل کرده و به یکی از ارکان اصلی نظام حقوقی کشور برای تضمین عدالت و صیانت از حقوق شهروندان تبدیل شده است. این نهاد مردم‌نهاد با پیوستن به کانون وکلای بین‌المللی (IBA)، تعهد خود به همگامی با استانداردهای جهانی وکالت و موازین بین‌المللی حقوق بشر را نشان داده است.
هیئت‌مدیره، دادگاه انتظامی وکلا و دادسرای انتظامی، به عنوان ارکان اصلی این نهاد، هر یک وظیفه خطیری در هدایت و نظارت بر جامعه وکالت و در نهایت، تحقق عدالت بر عهده دارند. به مناسبت فرارسیدن این روز تاریخی، با علی شایان منش، عضو هیئت مدیره کانون وکلای دادگستری منطقه فارس، به گفت‌وگو نشسته‌ایم تا از جایگاه استقلال این نهاد، چالش‌های پیش روی آن و مسئولیت‌های اجتماعی وکلا در شرایط کنونی بپرسیم.
شایان منش با تبریک این روز، آن را فرصتی برای بازنگری در وضعیت استقلال کانون و یادآوری مسئولیت خطیر وکلا به عنوان مدافعان حقوق مردم دانست، اما هشدار داد: در شرایط کنونی، کانون‌ها با چالش‌های جدی روبه‌رو هستند که نیازمند اصلاحات فوری و اساسی است‌.
وی با اشاره به جایگاه استقلال کانون وکلا به عنوان یکی از ارکان اساسی حقوق بشر و اجرای عدالت، اظهار داشت: متأسفانه این استقلال در برخی مواقع در معرض تهدیدات جدی قرار گرفته است. این تهدیدات نه‌تنها در سطح اجرایی، بلکه در سطح قانونی نیز به چشم می‌خورد.
عضو هیئت مدیره کانون وکلای فارس در این خصوص به تبصره ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری اشاره کرد و آن را یکی از مهمترین چالش‌های پیش رو دانست. وی توضیح داد: این تبصره موجب شده است که در بسیاری از پرونده‌ها، افراد نتوانند وکیل دلخواه خود را انتخاب کنند و تنها گزینه موجود، وکلای مورد تأیید قوه قضائیه باشند. این نوع مداخلات، ضمن تهدید استقلال کانون‌ها، فضای بی‌اعتمادی را میان مردم و وکلا ایجاد می‌کند.
وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در قوانین، اصلاح تبصره ماده ۴۸ را گامی مهم در جهت تقویت استقلال و بازگشت اعتماد عمومی به نظام قضائی دانست.
شایان منش در بخش دیگری از سخنان خود بر نقش اجتماعی کانون‌های وکلا تأکید کرد و گفت: کانون‌های وکلا باید مسئولیت اجتماعی خود را فراتر از مسائل صنفی ایفا کنند. این نهاد باید در مواجهه با مشکلات اجتماعی، اقتصادی و حقوقی جامعه نقش مؤثری داشته باشد. با این حال، وی اذعان کرد که در عمل، کانون‌ها نتوانسته‌اند در بسیاری از مواقع به‌طور مؤثر و کارآمد در برابر مشکلات و بحران‌ها واکنش نشان دهند.
وی در ادامه  گفت: امسال، برخلاف سال‌های گذشته، مراسم بزرگداشتی برگزار نشد.‌در چنین شرایطی، برگزاری مراسم نمی‌توانست با روحیه مردم هماهنگ باشد.
شایان منش  با اشاره به سابقه طولانی کانون وکلای دادگستری منطقه فارس، تصریح کرد: این کانون به مدت ۷۶ سال در کنار مردم بوده است و تمام تلاش خود را برای تقویت استقلال کانون‌ها و اصلاح سیستم قضائی کشور به‌کار خواهد گرفت. این نهاد هرگز از وظایف خود در راستای دفاع از حقوق انسان‌ها و تضمین عدالت کوتاهی نکرده و نخواهد کرد.