آیا روغن‌های پخت‌وپز خطر سرطان را افزایش می‌دهند؟

آیا روغنی که هر روز برای پخت‌وپز استفاده می‌کنیم می‌تواند به‌طور پنهان خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهد؟ نتایج یک پژوهش تازه نشان می‌دهد این احتمال وجود دارد، اما موضوع به شرایط و عوامل مختلفی بستگی دارد و نباید ساده‌سازی شود.

پژوهشگران مرکز پزشکی «ویل کورنل» نیویورک در مطالعه‌ای به بررسی نقش «اسید لینولئیک» پرداختند؛ نوعی اسید چرب امگا-۶ که در روغن‌های رایجی مانند سویا، آفتابگردان و ذرت به وفور یافت می‌شود. این اسید چرب برای بدن ضروری است و در ساخت غشاهای سلولی، سلامت پوست و تنظیم التهاب نقش دارد. با این حال، مصرف بیش از حد آن در برخی شرایط ممکن است پیامدهایی به همراه داشته باشد.

یافته‌های پژوهش چه می‌گوید؟

در این تحقیق مشخص شد اسید لینولئیک می‌تواند به پروتئینی به نام FABP۵ متصل شود؛ پروتئینی که در سلول‌های نوعی سرطان تهاجمی پستان موسوم به «سه‌گانه منفی» فراوان است. این اتصال مسیر مولکولی mTORC۱ را فعال می‌کند؛ مسیری که نقش مهمی در رشد و تکثیر سلول‌ها دارد و در صورت تحریک بیش از حد، می‌تواند به رشد سریع‌تر تومور کمک کند.

در آزمایش‌های حیوانی نیز موش‌هایی که رژیم غذایی سرشار از اسید لینولئیک داشتند، تومورهای بزرگ‌تری نشان دادند. همچنین در نمونه خون زنان مبتلا به این نوع سرطان، سطح بالاتری از اسید لینولئیک و پروتئین FABP۵ مشاهده شد که احتمال وجود یک ارتباط زیستی را تقویت می‌کند.

آیا باید نگران مصرف روغن‌های گیاهی باشیم؟

با وجود این یافته‌ها، پژوهشگران تاکید می‌کنند که این نتایج به معنای «ایجاد مستقیم سرطان» توسط روغن‌های گیاهی نیست. بروز سرطان تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل از جمله ژنتیک، سبک زندگی، رژیم غذایی کلی و شرایط محیطی قرار دارد.

در واقع، یک فراتحلیل در سال ۲۰۲۳ که داده‌های بیش از ۳۵۰ هزار زن را بررسی کرده، نشان داده مصرف اسید لینولئیک در جمعیت عمومی ارتباط معناداری با افزایش خطر سرطان پستان ندارد. برخی تحقیقات حتی از نقش احتمالی محافظتی این اسید چرب خبر داده‌اند.

نهادهایی مانند «بنیاد جهانی تحقیقات سرطان» نیز تاکید دارند که مصرف متعادل روغن‌های گیاهی خطرناک محسوب نمی‌شود و چاقی و اضافه‌وزن از مهم‌ترین عوامل تغذیه‌ای مرتبط با افزایش خطر سرطان هستند، نه یک نوع چربی خاص.

نقش الگوی کلی تغذیه

پژوهش‌های بلندمدت، از جمله مطالعه ۳۰ ساله دانشگاه هاروارد روی بیش از ۱۰۰ هزار نفر، نشان می‌دهد رژیم غذایی سرشار از میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، مغزها و لبنیات کم‌چرب با «پیری سالم» و کاهش بیماری‌های مزمن ارتباط دارد. بنابراین تمرکز صرف بر یک ماده غذایی خاص می‌تواند تصویر کلی را مخدوش کند.

کارشناسان همچنین به عدم تعادل در رژیم‌های غذایی غربی اشاره می‌کنند؛ جایی که مصرف امگا-۶ بالا و امگا-۳ پایین است. این عدم تعادل ممکن است التهاب مزمن را افزایش دهد؛ عاملی که در بروز بسیاری از بیماری‌ها از جمله برخی سرطان‌ها نقش دارد.