پازلی خطرناک که تکمیل شد

غیاث ملک حسینی-«خبرجنوب»/ امروز جمعه، نهم مردادماه در تقویم رسمی به عنوان روز اهدای خون نام گذاری شده، روزی که می خواهد اهمیت اهداء خون را به همه هموطنان نشان دهد و به آنها یادآوری کند هر قطره خون اهدایی می تواند جان بیماری نیازمند را از مرگ برهاند و یا روند درمان او را تسریع کند.

آمارها نشان می دهد، فارس دومین تولیدکننده خون و فرآورده‌های خونی کشور پس از  تهران است؛ اما با این حال کمبود نیروی انسانی، فرسودگی تجهیزات و از رده خارج شدن ناوگان حمل و نقل، سه راس مثلث خطری هستند که فعالیت های انتقال خون این استان را تهدید می کند.

در همین ارتباط مدیرکل انتقال خون فارس با اعلام هشدار نسبت به گسترش بیمارستان ها و مراکز درمانی این استان اظهارداشت: تداوم این وضعیت و توسعه مراکز درمانی بدون تامین زیرساخت های مورد نیاز انتقال خون باعث می شود این مجموعه در آینده نزدیک از پاسخگویی به نیاز بیمارستان ها و مراکز درمانی ناتوان بماند.

مجید اکبرزاده نسبت به کمبود نیروی انسانی، فرسودگی تجهیزات و توسعه‌نیافتن زیرساخت‌های انتقال خون همزمان با گسترش مراکز درمانی هشدار داد و گفت: اگر سرمایه‌گذاری های لازم برای توسعه زیرساخت های انتقال خون  فارس انجام نشود، در آینده‌ای نه‌چندان دور تأمین خون مورد نیاز بیماران با چالش جدی روبه‌رو خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه فعالیت دانشگاه‌های علوم پزشکی شیراز، جهرم و فسا به همراه دانشکده‌های علوم پزشکی لارستان و گراش و همچنین نقش شیراز به عنوان قطب درمان جنوب کشور گفت: وجود این ظرفیت ها باعث شده نیاز به خون در فارس بسیار بیشتر از بسیاری از استان‌های کشور باشد.

مدیرکل انتقال خون فارس در ادامه سخنان خود گفت: انجام پیوند مغز استخوان، جراحی‌های پیچیده قلب، درمان بیماران سرطانی، کثرت بیماران تالاسمی و خدمات دهی بیمارستان شهید رجایی به عنوان مرکز ارجاع تروما در جنوب کشور، همگی زمینه افزایش مستمر نیاز به خون و فرآورده‌های خونی را فراهم کرده است.

بیش از ۲۳۲ هزار مراجعه برای اهدای خون

مدیرکل انتقال خون فارس با ارائه عملکرد سال ۱۴۰۴ اظهار کرد: در سال گذشته بیش از ۲۳۲ هزار و ۷۰۰ نفر برای اهدای خون به مراکز انتقال خون استان مراجعه کردند که بیش از ۱۸۰ هزار مورد موفق داشتیم و همین موضوع جایگاه دوم فارس در تولید خون و فرآورده‌های خونی کشور را تثبیت کرد.

وی افزود: برای افزایش دسترسی مردم، تعداد تیم‌های سیار انتقال خون به یک‌هزار و ۱۴۵ تیم رسید که نسبت به سال قبل ۱۱.۴ درصد رشد داشت و حاصل فعالیت این تیم‌ها ثبت ۴۴ هزار و ۷۸۴ اهدای موفق خون بود.

رشد تولید پلاکت فرزیس

مدیرکل انتقال خون فارس با اشاره به اهمیت پلاکت فرزیس برای بیماران سرطانی و بیماران پیوند مغز استخوان گفت: در سال ۱۴۰۴ بیش از ۵ هزار و ۷۰۰ نفر برای اهدای پلاکت مراجعه کردند که نسبت به سال قبل بیش از ۱۸ درصد رشد داشت و در نتیجه ۴ هزار و ۸۱۸ واحد پلاکت فرزیس تولید شد که رشد بیش از ۲۵ درصدی را نشان می‌دهد. وی افزود: از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون نیز نزدیک به ۲ هزار مورد اهدای موفق پلاکت در استان ثبت شده است.

بانوان؛ حلقه مفقوده اهدای خون

مدیرکل انتقال خون فارس یکی از مهم‌ترین چالش‌های استان را پایین بودن مشارکت بانوان دانست و گفت: با وجود رشد نزدیک به ۲۸ درصدی اهدای خون بانوان در سال 1404 نسبت به 1403، سهم بانوان از کل اهداکنندگان استان تنها ۵.۷ درصد است؛ در حالی که این رقم در برخی استان‌های کشور بیش از ۱۰ درصد است.

وی همچنین از افزایش حضور جوانان خبر داد و افزود: سال گذشته بیش از ۴۳ هزار جوان خون اهدا کردند و تعداد اهداکنندگان بار اول نیز با رشد ۳۰ درصدی به بیش از ۲۳ هزار نفر رسید.

توسعه بیمارستان‌ها، بدون توسعه انتقال خون

مدیرکل انتقال خون فارس با بیان اینکه توسعه مراکز درمانی باید همزمان با توسعه زیرساخت های انتقال خون باشد، گفت: امروز در شهرهای مختلف استان شاهد افزایش تخت‌های بیمارستانی و برنامه ساخت بیمارستان‌های بزرگ هستیم، اما امکانات انتقال خون متناسب با این توسعه افزایش نیافته است.

وی افزود: هر تخت بیمارستانی سالانه به طور متوسط بین ۳۰ تا 100 واحد خون و فرآورده خونی نیاز دارد؛ بنابراین افزایش ظرفیت درمانی بدون تقویت زیرساخت های انتقال خون، آینده نظام سلامت را با مشکل روبه‌رو خواهد کرد.

 اجرای سیاست کوچک‌سازی در سازمانی مانند انتقال خون منطقی نیست

مدیرکل انتقال خون فارس کمبود نیروی انسانی را مهم‌ترین مشکل این سازمان عنوان کرد و گفت: طی چهار سال گذشته ۸۶ نفر از کارکنان انتقال خون استان بازنشسته شده‌اند، اما تنها مجوز استخدام ۶ نفر صادر شده است.

وی ادامه داد: هرچند بخشی از کمبود نیرو با نیروهای شرکتی و طرحی جبران شده، اما این میزان پاسخگوی نیاز استان نیست و اجرای سیاست کوچک‌سازی دولت در سازمانی مانند انتقال خون که خدمات آن کاملاً حضوری و تخصصی است، منطقی نیست.

اجرای آزمایش تخصصی NAT برای همه اهداکنندگان

وی یکی از مهم‌ترین دستاوردهای سال‌های اخیر را اجرای آزمایش تخصصی NAT برای تمامی اهداکنندگان خون عنوان کرد و گفت: این آزمایش در کنار غربالگری هپاتیت B، هپاتیت C و HIV ، ضریب ایمنی خون را به شکل قابل توجهی افزایش داده است.

مدیرکل انتقال خون فارس افزود: همچنین امکان شناسایی گروه‌های خونی فرعی نیز در استان فراهم شده تا بیماران، به‌ویژه بیماران خاص، خون سازگارتر دریافت کنند و احتمال بروز عوارض ناشی از تزریق‌های مکرر کاهش یابد.

دستورالعمل های ویژه برای تولید یک واحد خون سالم

وی با اشاره به حساسیت فعالیت انتقال خون اظهار کرد: بسیاری تصور می‌کنند خون پس از اهدا بلافاصله به بیمار منتقل می‌شود، در حالی که برای تبدیل یک واحد خون به فرآورده قابل تزریق، 800 دستورالعمل تخصصی باید اجرا شود.

مدیرکل انتقال خون فارس افزود: نخستین مرحله، معاینه دقیق اهداکننده توسط پزشکان آموزش‌دیده است و سپس خون اهدایی از مراحل متعدد آزمایشگاهی، کنترل کیفی و نظارتی عبور می‌کند تا در کمتر از ۳۶ ساعت برای مصرف بیماران آماده شود.

وی تأکید کرد: هیچ فرآورده‌ای بدون طی کامل این مراحل از انتقال خون خارج نمی‌شود.

وی با قدردانی از کارکنان انتقال خون گفت: در تمام تعطیلات نوروز، ماه مبارک رمضان، شرایط جنگی، دورکاری، محدودیت‌های ناشی از گرما و مدیریت مصرف انرژی، حتی یک روز نیز فعالیت انتقال خون متوقف نشد.

مدیرکل انتقال خون فارس افزود: در ماه رمضان ساعت کاری مراکز افزایش یافت و در شب‌های قدر نیز تا ساعت دو بامداد از اهداکنندگان خون پذیرش شد.

وی با اشاره به اقدامات عمرانی چهار سال اخیر گفت: پایگاه انتقال خون لامرد پس از سال‌ها بلاتکلیفی افتتاح شد، پایگاه گراش به بهره‌برداری رسید، عملیات ساخت پایگاه فیروزآباد آغاز شد و پروژه‌های احداث مراکز جدید در فسا، آباده، کازرون و اوز نیز در دست پیگیری است.

وی همچنین از انتقال پایگاه مرودشت از کانکس به ساختمان مناسب پس از ۱۶ سال خبر داد و خواستار تأمین زمین برای احداث ساختمان دائمی این مرکز شد.

مراکز رسمی اهدای خون در شیراز

مدیرکل انتقال خون فارس در پاسخ به پرسشی درباره مراکز خصوصی جمع‌آوری پلاسما تأکید کرد: تنها مراکز رسمی اهدای خون در شیراز، پایگاه‌های نمازی، قصرالدشت و سیدالشهدا هستند و سایر مراکز تحت نظارت سازمان غذا و دارو فعالیت می‌کنند.

وی از مردم خواست اگر قصد کمک مستقیم و رایگان به بیماران را دارند، تنها به پایگاه‌های سازمان انتقال خون مراجعه کنند.

دعوت از خیران و مسئولان برای خرید تجهیزات انتقال خون

مدیرکل انتقال خون فارس با اشاره به هزینه بالای تجهیزات تخصصی گفت: تأمین یک دستگاه تخصصی مانند سانتریفیوژ یخچال‌دار می‌تواند روزانه امکان جداسازی فرآورده‌های خونی مورد نیاز حدود ۱۰۰ بیمار را فراهم کند؛ از این رو خیران سلامت می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در نجات جان بیماران داشته باشند.

وی همچنین از نمایندگان مجلس، استانداری، سازمان برنامه و بودجه و سایر مسئولان خواست انتقال خون را به عنوان یکی از مهم‌ترین ارکان پدافند غیرعامل و امنیت سلامت کشور مورد حمایت ویژه قرار دهند.

مدیرکل انتقال خون فارس در پایان با تأکید بر اینکه نیاز به خون همیشگی است، از مردم خواست اهدای خون را به مناسبت‌های خاص محدود نکنند و آن را به یک رفتار اجتماعی مستمر تبدیل کنند.

به گفته وی، نجات جان بیماران، تنها با مشارکت مستمر مردم، حمایت مسئولان و تقویت زیرساخت‌های انتقال خون امکان‌پذیر خواهد بود.