معاون مالی اقتصادی شهرداری شیراز در گفت‌وگو با «خبر جنوب» از استراتژی جدید شهرداری برای تأمین منابع بدون فشار بر جیب شهروندان سخن گفت
معماری ثبات در طوفان اقتصاد
Admin 6 
مرجان دهفانی _خبرجنوب/ شهر شیراز در سال‌های اخیر، شاهد تحولی بی‌سابقه در سیمای شهری خود بوده است از تکاپوی زیرزمینی برای تکمیل شبکه مترو گرفته تا پروژه‌های عظیم تقاطع‌سازی، تونل‌سازی و احداث پارک‌های موضوعی که با هدف ارتقای کیفیت زندگی شهروندان در جریان است. اما این شکوه ساخت‌وساز و این تحول‌های چشمگیر تنها محصول صرف نقشه‌های مهندسی نیست بلکه حاصل مدیریت دقیق یک زنجیره پیچیده است که در آن، «پول و سرمایه» سوخت اصلی موتور توسعه است.اگر پروژه‌های عمرانی را بدنه و عضلات شهر بدانیم «معاونت مالی» همان قلب تپنده‌ای است که با پمپاژ منابع، جریان ساخت‌وساز را در رگ‌های شهر حفظ می‌کند.
در حالی که اقتصاد کشور با چالش‌های متعددی دست‌وپنجه نرم می‌کند مدیریت شهری شیراز در پی یافتن مسیری است که در آن «توسعه» و «احساس امنیت مالی شهروند» با هم تلاقی کنند. دکتر حمیدرضا اسماعیلی، معاون مالی و اقتصادی شهرداری شیراز، در گفت‌وگو با خبر جنوب از استراتژی جدید شهرداری برای عبور از این چالش‌ها سخن گفت.
وی در ابتدای این گفت‌وگو، در پاسخ به این پرسش که «تأمین مالی پروژه‌ها چگونه انجام می‌شود؟» با نگاهی استراتژیک به موضوع پرداخت و بیان کرد : شهرداری با توجه به پتانسیل‌های بالایی که در اختیار دارد، می‌تواند راهکارهای متنوعی برای تأمین منابع مالی ایجاد کند. اگر بخواهیم تلاش کنیم، مسیرهای بسیاری پیش روی ماست اما اگر بخواهیم منفعل باشیم می‌توانیم هزاران بهانه بیاوریم و بگوییم منابع مالی کافی نیست.
او با اشاره به رویکرد جدید مدیریت شهری در این دوره، افزود: ما در این دوره با درک عمیق از شرایط اقتصادی جامعه و با هدف برداشتن گام‌هایی که به بهبود خدمات شهری و اجرای پروژه‌های عمرانی کمک کند، وارد میدان شدیم. یکی از زیربناهای اصلی هر طرح و پروژه این است که در زمان تصویب، اولین پرسشی که مطرح می‌شود را پاسخ دهیم"منابع مالی این طرح کجاست؟" اگر ما منابع را در کنار پروژه‌ها پیش‌بینی نکنیم، نه پروژه‌ای شروع می‌شود و نه به اتمام می‌رسد حتی اگر پروژه‌ای در جریان باشد، با نبود منابع متوقف خواهد شد.
دکتر اسماعیلی با تأکید بر جایگاه شیراز در سطح کلان‌شهرها گفت: خوشبختانه در این دوره، ما در کشور فرصت خوبی برای تأمین منابع از سایر ردیف‌های مالی شهرداری‌ها پیدا کرده‌ایم. ما وقت و توان خود را بر روی "تعریف پروژه‌های سرمایه‌گذاری" متمرکز کردیم تا بتوانیم از ارزش افزوده این پروژه‌ها، درآمدهای جدیدی کسب کنیم و این درآمدها را در کنار بودجه اصلی شهرداری قرار دهیم تا فشار مالی از روی گرده مردم برداشته شود.
وی در ادامه با ارائه جزئیات دقیق از تغییرات بودجه‌ای تصریح کرد: در سال ۱۴۰۴، بودجه عوارض ساختمانی ما ۱۸ هزار میلیارد تومان (همت) بود. اما با بررسی دقیق شرایط اقتصادی و با هدف کاهش فشار بر شهروندان، در میانه‌ی سال تصمیم گرفتیم ۶ هزار میلیارد تومان از این ردیف را کاهش داده و آن را به ۱۲ هزار میلیارد تومان برسانیم. اما این تغییر، به معنای کاهش بودجه کل شهرداری نبود، بودجه کل شهرداری از ۴۲ هزار میلیارد تومان به ۴۲.۶ هزار میلیارد تومان افزایش یافت و ۶۰۰ میلیارد تومان به آن اضافه شد. ما این مابه‌التفاوت را از طریق تعریف دقیق‌تر پروژه‌های سرمایه‌گذاری و استفاده از پتانسیل‌های موجود در شهر شیراز تأمین کردیم.وی بر اهمیت "پروژه‌های محرک توسعه" تأکید کرد و گفت: ما بر پروژه‌هایی تمرکز کردیم که در کنار خودشان، محرک توسعه باشند یعنی پروژه‌هایی که بتوانند بخشی از منابع خود را از طریق همان فرآیند توسعه تأمین کنند. همچنین، تمرکز ویژه‌ای بر موضوع "تهاتر در برابر مطالبات" داشتیم و این رویکرد را بسیار پررنگ کردیم تا با ترکیب پتانسیل منابع نقدی و پتانسیل تهاتر، بتوانیم کار بسیار بیشتری برای خدمت به مردم انجام دهیم.
بلوغ مالی؛ گذار از مدیریت عوارض به کسب درآمدهای پایدار
در ادامه بحث پیرامون استراتژی‌های مالی، دکتر اسماعیلی با اشاره به مفهوم «درآمدهای پایدار» در ساختار شهرداری، از تحولی بنیادین در ارکان بودجه‌ای شیراز خبر داد وی اظهار داشت: درآمدهای پایدار در شهرداری تعریف تخصصی و منحصربه‌فرد خود را دارد اما آنچه باید بدانید این است که ما در این چهار سال، رشد درصدی بسیار چشمگیری را در این بخش نسبت به سال‌های گذشته تجربه کرده‌ایم.
هدف ما این است که طبق یک برنامه‌ریزی زمانی دقیق، درآمدهای پایدار را در بدنه بودجه افزایش دهیم تا شهرداری به نقطه‌ای از بلوغ برسد که بتواند با تکیه بر درآمدهای مستمر خود، استقلال مالی داشته باشد و همیشه بر پای خود بایستد.
وی با استناد به آمار و ارقام ارائه‌شده به شورای شهر، تأکید کرد که این هدف تنها یک شعار نیست: آمار و ارقام بودجه‌های سال‌های ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ که به تصویب شورا رسیده، نشان می‌دهد ما حتی در ردیف‌های درآمدی که در زمان تصویب بودجه برایمان تکلیف شده بود، فراتر از انتظار عمل کردیم. این نشان‌دهنده عزم و اهتمام ویژه شهرداری برای جذب و تثبیت درآمدهای پایدار است.
تسویه بدهی‌ها؛ فراتر از یک وعده و با برنامه‌ریزی زمان‌بندی‌شده
دکتر اسماعیلی در پاسخ به این پرسش که «چگونه توانستید مطالبات بانک شهر را به سطح نزدیک به صفر برسانید؟ با جزئیات دقیق از ساختار چهارگانه درآمدهای شهرداری سخن گفت و توضیح داد: درآمد شهرداری از چهار ردیف اصلی تشکیل می‌شود: درامد ناشی از عوارض ساختمانی، درآمدهای پایدار، فروش اموال منقول و غیر منقول ،اعانات و کمک‌های دولتی. ما با تمرکز بر این ردیف‌ها، توانستیم به یک موفقیت بزرگ دست یابیم هدف ما این است که تا پایان سال ۱۴۰۵، بدهی های شهرداری را به حداقل برسانیم.
وی با اشاره به ماهیت بدهی‌های ناشی از اوراق مشارکت، مدیریت هوشمندانه را این‌گونه تشریح کرد: زمانی که از اوراق مشارکت استفاده می‌کنیم، طبیعتاً با ایجاد بدهی‌های جدید روبرو هستیم که در سال‌های بعد نیز تمدید می‌شوند. اما اگر ما این بدهی‌ها را تسویه نکنیم، به دلیل ماهیت سودهای مرکب و مضاعف، این بدهی‌ها به سرعت رشد کرده و مدیریت را غیرممکن می‌کنند. از این رو، ما با استفاده از روش تهاتر املاک و توافقات مستمر، این مسیر را هموار کردیم. ما حتی به عنوان یکی از سهامداران اصلی و موفق بانک شهر، توانستیم از این ظرفیت برای مدیریت بدهی‌های سررسیدشده و تسویه آن‌ها استفاده کنیم.
دکتر اسماعیلی در نهایت با اشاره به جلسات راهبردی اخیر، از نگاه آینده‌نگرانه خود گفت: ما حتی از امروز برای پایان سال ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی می‌کنیم.، شهرداری را در پایان این دوره، با حداقل بدهی و با افتخار به نسل آینده تحویل دهیم تا شورا و شهرداری بتوانند با افتخار اعلام کنند که تمام مطالبات گذشته را تسویه کرده و مدیریت مالی بی‌نقصی را پشت سر گذاشته اند.
معاونت مالی؛ قلب تپنده توسعه در شیراز
معاون مالی و اقتصادی شهرداری شیراز در بخش دیگری از این گفت و گو که به بررسی تاریخچه و فضای حاکم بر عملکرد معاونت مالی اختصاص داشت، با استفاده از استعاره‌ای دقیق، نقش این حوزه را تبیین کرد و اظهار داشت: امروز که شاهد نوعی آرامش در روند اجرایی پروژه‌ها هستیم، باید بدانیم که این نتیجه‌ی یک تفکر جمعی و سازمان‌یافته است. معاونت مالی و اقتصادی، در واقع "قلب تپنده" مجموعه شهرداری است همان قلبی که وظیفه‌ی اصلی‌اش پمپاژ جریان منابع به تمامی اعضای بدن است. همان‌طور که بدن بدون خون‌رسانی قلب از کار می‌افتد، مناطق، سازمان‌ها و معاونت‌های مختلف نیز بدون شارژ منابع مالی نمی‌توانند پروژه‌ها و اهداف بودجه‌ای خود را به نتیجه برسانند.
او با اشاره به هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف، افزود: این موفقیت مرهون دست‌در‌دست‌دادنِ همکاران من در همه ارکان شهرداری از جمله معاونت ها ی مختلف شهرداری، شهرداری های مناطق، سازمان های وابسته شهرداری و در حوزه معاونت مالی و اقتصادی، تلاش های همکاران خوب ادارات کل مالی، درآمد، املاک و سازمان سرمایه‌گذاری است. ما توانستیم با برنامه‌ریزی دقیق، میان "اجرای پروژه‌ها" و "پرداخت مطالبات پیمانکاران" تعادلی ایجاد کنیم تا مسیر توسعه‌ی متوازن در شیراز هموار شود و شهروندان، خدمات بیشتری را در سطح شهر تجربه کنند.
اقتصادِ شهری؛ زنجیره‌ای که هزاران خانوار را به زندگی پیوند می‌دهد
تسویه بدهی‌ها؛ فراتر از یک وعده و با برنامه‌ریزی زمان‌بندی‌شده
دکتر اسماعیلی در پاسخ به این پرسش که «چگونه توانستید مطالبات بانک شهر را به سطح نزدیک به صفر برسانید؟ با جزئیات دقیق از ساختار چهارگانه درآمدهای شهرداری سخن گفت و توضیح داد: درآمد شهرداری از چهار ردیف اصلی تشکیل می‌شود: درامد ناشی از عوارض ساختمانی، درآمدهای پایدار، فروش اموال منقول و غیر منقول ،اعانات و کمک‌های دولتی. ما با تمرکز بر این ردیف‌ها، توانستیم به یک موفقیت بزرگ دست یابیم هدف ما این است که تا پایان سال ۱۴۰۵، بدهی های شهرداری را به حداقل برسانیم.
وی با اشاره به ماهیت بدهی‌های ناشی از اوراق مشارکت، مدیریت هوشمندانه را این‌گونه تشریح کرد: زمانی که از اوراق مشارکت استفاده می‌کنیم، طبیعتاً با ایجاد بدهی‌های جدید روبرو هستیم که در سال‌های بعد نیز تمدید می‌شوند. اما اگر ما این بدهی‌ها را تسویه نکنیم، به دلیل ماهیت سودهای مرکب و مضاعف، این بدهی‌ها به سرعت رشد کرده و مدیریت را غیرممکن می‌کنند. از این رو، ما با استفاده از روش تهاتر املاک و توافقات مستمر، این مسیر را هموار کردیم. ما حتی به عنوان یکی از سهامداران اصلی و موفق بانک شهر، توانستیم از این ظرفیت برای مدیریت بدهی‌های سررسیدشده و تسویه آن‌ها استفاده کنیم.
دکتر اسماعیلی در نهایت با اشاره به جلسات راهبردی اخیر، از نگاه آینده‌نگرانه خود گفت: ما حتی از امروز برای پایان سال ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی می‌کنیم.، شهرداری را در پایان این دوره، با حداقل بدهی و با افتخار به نسل آینده تحویل دهیم تا شورا و شهرداری بتوانند با افتخار اعلام کنند که تمام مطالبات گذشته را تسویه کرده و مدیریت مالی بی‌نقصی را پشت سر گذاشته اند.
معاونت مالی؛ قلب تپنده توسعه در شیراز
معاون مالی و اقتصادی شهرداری شیراز در بخش دیگری از این گفت و گو که به بررسی تاریخچه و فضای حاکم بر عملکرد معاونت مالی اختصاص داشت، با استفاده از استعاره‌ای دقیق، نقش این حوزه را تبیین کرد و اظهار داشت: امروز که شاهد نوعی آرامش در روند اجرایی پروژه‌ها هستیم، باید بدانیم که این نتیجه‌ی یک تفکر جمعی و سازمان‌یافته است. معاونت مالی و اقتصادی، در واقع "قلب تپنده" مجموعه شهرداری است همان قلبی که وظیفه‌ی اصلی‌اش پمپاژ جریان منابع به تمامی اعضای بدن است. همان‌طور که بدن بدون خون‌رسانی قلب از کار می‌افتد، مناطق، سازمان‌ها و معاونت‌های مختلف نیز بدون شارژ منابع مالی نمی‌توانند پروژه‌ها و اهداف بودجه‌ای خود را به نتیجه برسانند.
او با اشاره به هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف، افزود: این موفقیت مرهون دست‌در‌دست‌دادنِ همکاران من در همه ارکان شهرداری از جمله معاونت ها ی مختلف شهرداری، شهرداری های مناطق، سازمان های وابسته شهرداری و در حوزه معاونت مالی و اقتصادی، تلاش های همکاران خوب ادارات کل مالی، درآمد، املاک و سازمان سرمایه‌گذاری است. ما توانستیم با برنامه‌ریزی دقیق، میان "اجرای پروژه‌ها" و "پرداخت مطالبات پیمانکاران" تعادلی ایجاد کنیم تا مسیر توسعه‌ی متوازن در شیراز هموار شود و شهروندان، خدمات بیشتری را در سطح شهر تجربه کنند.
اقتصادِ شهری؛ زنجیره‌ای که هزاران خانوار را به زندگی پیوند می‌دهد
معاون مالی و اقتصادی شهرداری شیراز با نگاهی فراتر از ترازنامه‌های بانکی، به ابعاد اجتماعی اقتصاد شهری اشاره کرد و گفت: ما نباید فراموش کنیم که مدیریت مالی شهرداری، تنها یک فعالیت اداری نیست؛ بلکه یک مسئولیت اجتماعی بزرگ است. در شیراز، حدود هفتصد تا هشتصد پیمانکار در حال ارائه خدمات هستند. اگر هر پیمانکار، به طور متوسط برای ده نفراشتغال ایجاد کرده باشد، این یعنی دست‌کم هشت هزار خانوار به صورت مستقیم از طریق پروژه‌های شهرداری، امرار معاش می‌کنند.
وی با تأکید بر اثرات زنجیره‌ای این اقتصاد، افزود: اگر نگاه کنیم، این عدد بسیار فراتر می‌رود از تأمین‌کنندگان آهن، میلگرد و قیر گرفته تا تأمین‌کنندگان شن، ماسه و تجهیزات فضای سبز و خدمات شهری؛ همه‌ی این‌ها در یک زنجیره‌ی اقتصادی قرار دارند که معیشت هزاران خانوار را رقم می‌زند.
در شرایط اقتصادی امروز، چشم امیدِ این خانوارها به این پروژه‌ها هست و درآمد آن‌ها از طریق فعالیت در این پروژه‌ها تأمین می‌شود. وظیفه‌ی ما این است که با برنامه‌ریزی دقیق، از این زنجیره محافظت کنیم تا شرمنده مردم نشویم و بتوانیم همگام با نیازهای اقتصادی جامعه، عملکردمان را ارتقا دهیم.
وی با تأکید بر اثرات زنجیره‌ای این اقتصاد، افزود: اگر نگاه کنیم، این عدد بسیار فراتر می‌رود از تأمین‌کنندگان آهن، میلگرد و قیر گرفته تا تأمین‌کنندگان شن، ماسه و تجهیزات فضای سبز و خدمات شهری؛ همه‌ی این‌ها در یک زنجیره‌ی اقتصادی قرار دارند که معیشت هزاران خانوار را رقم می‌زند.
در شرایط اقتصادی امروز، چشم امیدِ این خانوارها به این پروژه‌ها هست و درآمد آن‌ها از طریق فعالیت در این پروژه‌ها تأمین می‌شود. وظیفه‌ی ما این است که با برنامه‌ریزی دقیق، از این زنجیره محافظت کنیم تا شرمنده مردم نشویم و بتوانیم همگام با نیازهای اقتصادی جامعه، عملکردمان را ارتقا دهیم.
دکتر اسماعیلی بر رویکرد شفاف و تعاملی خود با پیمانکاران تأکید کرد و گفت : ما هر ماه با نمایندگان پیمانکاران جلساتی داریم تا شنونده‌ی مشکلات و نظرات آن‌ها باشیم. اگر راهکاری مطابق با قانون باشد، در همان لحظه اقدام می‌کنیم و اگر نیاز به مجوزهای قانونی باشد، با حمایت و همراهی همیشگی شهردار محترم وشورای اسلامی شهر، مسیر قانونی را طی می‌کنیم تا روند کار متوقف نشود.
شیراز به عنوان الگوی مدیریت شهری در کشور
دکتر اسماعیلی در پاسخ به این پرسش که جایگاه شیراز در مقایسه با سایر کلان‌شهرها کجاست، با نگاهی فراتر از رقابت‌های سنتی از رویکرد «تبادل دانش» سخن گفت. وی تأکید کرد: ما با تمامی کلان‌شهرها هم‌مسیر هستیم و رقابت برای ما هرگز به معنای ایجاد اختلاف نیست، بلکه ابزاری برای پیشرفت است. ما در جلسات دوره‌ای سطح کلان معاونین مالی، خدمات شهری، عمرانی، برنامه‌ریزی و حمل‌ونقل سایرکلان شهرها برگزار و در این جلسات همواره بر اصل تبادل اطلاعات تأکید داریم. چرا که چالش‌های شهری ما در ایران، چالش‌هایی مشترک است و پاسخ به آن‌ها نیازمند تصمیمات هماهنگ و هم‌سو با سیاست‌های کلان دولت و …. است.وی با اشاره به جایگاه ممتاز شیراز در سطح کشور، افزود: آمارها و گزارش‌های رسمی وزارت کشور، از جمله در دهه فجر و هفته دولت، گواهی بر این مدعاست که شهرداری شیراز از نظر تعداد و ارزش ریالی پروژه‌های عمرانی، پیشتاز کشور بوده است. این جایگاه برتر، باعث شده تا بسیاری از مدیران کلان‌شهرها برای تبادل تجربیات ما به شیراز مراجعه کنند. ما با کمال میل و بدون هیچ‌گونه تعصبی، تجربیات و حتی نرم‌افزارهای مدیریتی که خودمان با مشورت متخصصان طراحی و اجرا کرده‌ایم را در اختیار سایر شهرها قرار می‌دهیم چرا که معتقدیم رشد متوازن ایران، افتخاری برای همه ماست.
هم‌افزایی شهرداری و شورا؛ موتور محرک تصمیم‌گیری‌های کلان
در بخش دیگری ازاین گفت وگو، وی به یکی از چالش‌های مدیریتی شهرها، یعنی رابطه میان نهاد اجرایی و نهاد نظارتی اشاره کرد و از مدل همکاری در شیراز گفت: بسیاری از مدیران در سایر کلان‌شهرها از ما می‌پرسند که چگونه توانسته‌اید به این سطح از هماهنگی میان شهرداری و شورای شهر دست یابید تا پروژه‌ها و مصوبات با این سرعت و دقت پیش برود؟ پاسخ من ساده است: در شیراز، شهرداری و شورا دو نهاد جدا از هم نیستند که با هم در تقابل باشند بلکه هر دو، مالک یک هدف مشترک یعنی "رفع مشکلات شهر" هستند. ما در این مجموعه، نگاه "ما در برابر آن‌ها" را کنار گذاشته‌ایم و به جای آن، با هم فکر می‌کنیم و با هم تصمیم می‌گیریم. این هم‌سویی میان قوه اجرایی و نظارتی، همان عاملی است که اجازه می‌دهد لایحه‌ها و مجوزهای مورد نیاز، به سرعت به مرحله‌ی اجرا برسند و مسیر توسعه شهری همواره باز بماند.
چالش مطالبات معوق؛ شکاف میان بودجه‌ی مصوب و منابع در دسترس
معاون مالی و اقتصادی شهرداری شیراز در یکی ازبخش‌های این گفت وگو، به مسئله‌ی مطالبات عظیم شهرداری از دستگاه‌های اجرایی پرداخت و با ارائه‌ی آماری تکان‌دهنده، ابعاد این چالش را تبیین کرد. وی اظهار داشت: ما در جلسات تخصصی، از جمله در نشست‌های اخیر با معاونین برنامه‌ریزی کشور، به این واقعیت اشاره کرده‌ایم که مطالبات شهرداری شیراز از دستگاه‌های اجرایی، رقمی در حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان (۶۰ همت) است. این رقم، تنها یک عدد فرضی نیست، بلکه واقعیتی است که هر ساله در بودجه‌های سنواتی به دولت اعلام می‌کنیم.
وی با تحلیل محدودیت‌های بودجه‌ای دولت ادامه داد: باید واقع‌بین بود؛ بودجه‌ی کل کشور به گونه‌ای نیست که بتواند به تنهایی تمامی مطالبات کلان‌شهرها را، از جمله این ۶۰ هزار میلیارد تومان شیراز را، به طور یکجا تسویه کند. این مسئله تنها مختص به شیراز نیست در تهران، اصفهان، مشهد و حتی در مراکز شهرستان‌ها و شهرهای کوچک‌تر نیز، شهرداری ها از دستگاه‌های اجرایی مطالباتی دارند. چالش اصلی اینجاست که دولت نمی‌تواند همزمان تمام این مطالبات را پاسخگو باشد، اما ما به دنبال راهکارهای قانونی برای آزادسازی این منابع هستیم.
استراتژیِ تهاتر؛ عبور از بن‌بست بودجه با تکیه بر قانون
معاون مالی شهرداری با اشاره به تلاش‌های پارلمانی، از راهکار «تهاتر املاک» به عنوان کلید حل این معضل یاد کرد: ما در مجلس تلاش‌های بسیاری انجام دادیم تا از این بن‌بست خارج شویم.
در حالی که بودجه‌های اختصاصی دولت برای پرداخت مطالباتِ شهرداری‌ها بسیار ناچیز است، ما بر تصویب قوانینی تأکید کردیم که به دستگاه‌های اجرایی اجازه دهد مطالبات خود را با املاکشان با شهرداری تهاتر کنند. این دقیقاً همان چیزی است که در "قانون تأمین مالی و زیرساخت‌ها" و در "ماده ۳۶" به وضوح بر آن تأکید شده است.وی با اشاره به رویکرد هوشمندانه در مدیریت این مطالبات افزود: ما در حال حاضر از طریق سامانه‌های تعریف‌شده توسط دولت، تمامی مطالبات را ثبت می‌کنیم. استراتژی ما این است که دستگاه‌های اجرایی را تشویق کنیم آن‌ها می‌توانند در ازای تسویه مطالبات خود، از خدمات و مجوزهای شهرداری استفاده کنند. هدف نهایی ما این است که با استفاده از ظرفیت املاک دستگاه‌های اجرایی، این بدهی‌ها را به سمت "مولدسازی" سوق دهیم به این معنا که آن‌ها به جای انباشت بدهی، از املاک خود برای اجرای پروژه‌های مصوب و مولد استفاده کنند و در عین حال، بدهی خود را با شهرداری تهاتر نمایند. ما امیدواریم با تکیه بر این قوانین، در سال‌های آتی بتوانیم این چرخه را به درستی به کار بگیریم و به سمت صفر کردن مطالبات حرکت کنیم.
شیراز به عنوان الگوی مدیریت شهری در کشور
دکتر اسماعیلی در پاسخ به این پرسش که جایگاه شیراز در مقایسه با سایر کلان‌شهرها کجاست، با نگاهی فراتر از رقابت‌های سنتی از رویکرد «تبادل دانش» سخن گفت. وی تأکید کرد: ما با تمامی کلان‌شهرها هم‌مسیر هستیم و رقابت برای ما هرگز به معنای ایجاد اختلاف نیست، بلکه ابزاری برای پیشرفت است. ما در جلسات دوره‌ای سطح کلان معاونین مالی، خدمات شهری، عمرانی، برنامه‌ریزی و حمل‌ونقل سایرکلان شهرها برگزار و در این جلسات همواره بر اصل تبادل اطلاعات تأکید داریم. چرا که چالش‌های شهری ما در ایران، چالش‌هایی مشترک است و پاسخ به آن‌ها نیازمند تصمیمات هماهنگ و هم‌سو با سیاست‌های کلان دولت و …. است.وی با اشاره به جایگاه ممتاز شیراز در سطح کشور، افزود: آمارها و گزارش‌های رسمی وزارت کشور، از جمله در دهه فجر و هفته دولت، گواهی بر این مدعاست که شهرداری شیراز از نظر تعداد و ارزش ریالی پروژه‌های عمرانی، پیشتاز کشور بوده است. این جایگاه برتر، باعث شده تا بسیاری از مدیران کلان‌شهرها برای تبادل تجربیات ما به شیراز مراجعه کنند. ما با کمال میل و بدون هیچ‌گونه تعصبی، تجربیات و حتی نرم‌افزارهای مدیریتی که خودمان با مشورت متخصصان طراحی و اجرا کرده‌ایم را در اختیار سایر شهرها قرار می‌دهیم چرا که معتقدیم رشد متوازن ایران، افتخاری برای همه ماست.
هم‌افزایی شهرداری و شورا؛ موتور محرک تصمیم‌گیری‌های کلان
در بخش دیگری ازاین گفت وگو، وی به یکی از چالش‌های مدیریتی شهرها، یعنی رابطه میان نهاد اجرایی و نهاد نظارتی اشاره کرد و از مدل همکاری در شیراز گفت: بسیاری از مدیران در سایر کلان‌شهرها از ما می‌پرسند که چگونه توانسته‌اید به این سطح از هماهنگی میان شهرداری و شورای شهر دست یابید تا پروژه‌ها و مصوبات با این سرعت و دقت پیش برود؟ پاسخ من ساده است: در شیراز، شهرداری و شورا دو نهاد جدا از هم نیستند که با هم در تقابل باشند بلکه هر دو، مالک یک هدف مشترک یعنی "رفع مشکلات شهر" هستند. ما در این مجموعه، نگاه "ما در برابر آن‌ها" را کنار گذاشته‌ایم و به جای آن، با هم فکر می‌کنیم و با هم تصمیم می‌گیریم. این هم‌سویی میان قوه اجرایی و نظارتی، همان عاملی است که اجازه می‌دهد لایحه‌ها و مجوزهای مورد نیاز، به سرعت به مرحله‌ی اجرا برسند و مسیر توسعه شهری همواره باز بماند.
چالش مطالبات معوق؛ شکاف میان بودجه‌ی مصوب و منابع در دسترس
معاون مالی و اقتصادی شهرداری شیراز در یکی ازبخش‌های این گفت وگو، به مسئله‌ی مطالبات عظیم شهرداری از دستگاه‌های اجرایی پرداخت و با ارائه‌ی آماری تکان‌دهنده، ابعاد این چالش را تبیین کرد. وی اظهار داشت: ما در جلسات تخصصی، از جمله در نشست‌های اخیر با معاونین برنامه‌ریزی کشور، به این واقعیت اشاره کرده‌ایم که مطالبات شهرداری شیراز از دستگاه‌های اجرایی، رقمی در حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان (۶۰ همت) است. این رقم، تنها یک عدد فرضی نیست، بلکه واقعیتی است که هر ساله در بودجه‌های سنواتی به دولت اعلام می‌کنیم.
وی با تحلیل محدودیت‌های بودجه‌ای دولت ادامه داد: باید واقع‌بین بود؛ بودجه‌ی کل کشور به گونه‌ای نیست که بتواند به تنهایی تمامی مطالبات کلان‌شهرها را، از جمله این ۶۰ هزار میلیارد تومان شیراز را، به طور یکجا تسویه کند. این مسئله تنها مختص به شیراز نیست در تهران، اصفهان، مشهد و حتی در مراکز شهرستان‌ها و شهرهای کوچک‌تر نیز، شهرداری ها از دستگاه‌های اجرایی مطالباتی دارند. چالش اصلی اینجاست که دولت نمی‌تواند همزمان تمام این مطالبات را پاسخگو باشد، اما ما به دنبال راهکارهای قانونی برای آزادسازی این منابع هستیم.
استراتژیِ تهاتر؛ عبور از بن‌بست بودجه با تکیه بر قانون
معاون مالی شهرداری با اشاره به تلاش‌های پارلمانی، از راهکار «تهاتر املاک» به عنوان کلید حل این معضل یاد کرد: ما در مجلس تلاش‌های بسیاری انجام دادیم تا از این بن‌بست خارج شویم.
در حالی که بودجه‌های اختصاصی دولت برای پرداخت مطالباتِ شهرداری‌ها بسیار ناچیز است، ما بر تصویب قوانینی تأکید کردیم که به دستگاه‌های اجرایی اجازه دهد مطالبات خود را با املاکشان با شهرداری تهاتر کنند. این دقیقاً همان چیزی است که در "قانون تأمین مالی و زیرساخت‌ها" و در "ماده ۳۶" به وضوح بر آن تأکید شده است.وی با اشاره به رویکرد هوشمندانه در مدیریت این مطالبات افزود: ما در حال حاضر از طریق سامانه‌های تعریف‌شده توسط دولت، تمامی مطالبات را ثبت می‌کنیم. استراتژی ما این است که دستگاه‌های اجرایی را تشویق کنیم آن‌ها می‌توانند در ازای تسویه مطالبات خود، از خدمات و مجوزهای شهرداری استفاده کنند. هدف نهایی ما این است که با استفاده از ظرفیت املاک دستگاه‌های اجرایی، این بدهی‌ها را به سمت "مولدسازی" سوق دهیم به این معنا که آن‌ها به جای انباشت بدهی، از املاک خود برای اجرای پروژه‌های مصوب و مولد استفاده کنند و در عین حال، بدهی خود را با شهرداری تهاتر نمایند. ما امیدواریم با تکیه بر این قوانین، در سال‌های آتی بتوانیم این چرخه را به درستی به کار بگیریم و به سمت صفر کردن مطالبات حرکت کنیم.
از زیرساخت تا کیفیت زندگی؛ وقتی پروژه‌های شهری برای آرامش شهروندان تعریف می شوند
وی در پاسخ به این پرسش که شهروندان چگونه تأثیر این قراردادهای میلیاردی را در زندگی روزمره خود لمس می‌کنند دکتر اسماعیلی با نگاهی کاربردی، پیوند میان پروژه‌های عمرانی و «ارزش افزوده زندگی» را تبیین و بیان کرد : وقتی ما از یک پروژه به عنوان "محرک توسعه" یاد می‌کنیم، منظورمان دقیقاً بهبود کیفیت زندگی مردم است. توسعه یک محله، مستقیماً با افزایش رضایت مندی و تسهیل خدمات در آن منطقه گره خورده است. ساخت مترو، خدمات اتوبوس‌رانی، احداث تقاطع‌ها و تونل‌ها، صرفاً کار فنی نیست این‌ها یعنی کاهش زمان در ترافیک، صرفه‌جویی در مصرف سوخت و در نهایت، بازگشت زمان ازدست‌رفته به خانواده‌های شهروندان.
وی همچنین با اشاره به پروژه‌های تفریحی و گردشگری، بر نقش آن‌ها در ایجاد نشاط اجتماعی تأکید و تصریح کرد : ما در مسیر احداث شهربازی‌های جدید، پارک‌های آبی و آکواریوم هستیم تا فضایی برای تفریح و آرامش مردم فراهم کنیم. این پروژه‌ها، در کنار برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی مناطق، ابزاری برای ایجاد نشاط در جامعه‌ای است که به شدت به آن نیاز دارد.
شفافیت در پرداخت؛ سامانه‌های هوشمند در خدمت شهروندان
در بحث شفافیت مالی و نحوه وصول عوارض، دکتر اسماعیلی با اشاره به پیشرو بودن شیراز در حوزه دیجیتال‌سازی، گفت: برای جلوگیری از ابهام، سامانه‌های هوشمند متعددی برای پرداخت عوارض خودرو، عوارض صنفی و پروانه‌های ساختمانی در اختیار مردم قرار گرفته است. این سامانه‌ها به شهروندان اجازه می‌دهد با شفافیت کامل، فرآیند پرداخت را انجام دهند و بدین ترتیب، منابع مالی لازم برای تداوم پروژه‌های شهری تأمین شود.
ضرورت امیدآفرینی در روزگار دشوار
در پایان این گفت وگو وی در پاسخ به این پرسش که مدیریت شهری چه انتظاری از رسانه‌ها دارد وی با نگاهی به جایگاه رسانه «خبر جنوب»، پیامی صریح خطاب به جامعه رسانه‌ای ارسال کرد و گفت: من از رسانه‌های ریشه‌دار و قدیمی شهر، مانند خبر جنوب، انتظار دارم که در کنار ما باشند. جامعه امروز، جامعه‌ای است که از اخبار ناامیدکننده خسته شده است. وظیفه رسانه این نیست که فضای کاذبی از خوشبختی بسازد، اما باید با تمرکز بر اقدامات مثبت و واقعی فضایی از "امید" ایجاد کند.
وی با تأکید بر مسئولیت اجتماعی رسانه‌ها افزود: ما برای حل مشکلات تلاش می‌کنیم و این تلاش‌ها نیاز به بازتاب درست دارد. رسانه‌ها باید با گزارشگری دقیق از خدمات شهری، به شهروندان نشان دهند که مسیر توسعه در جریان است. ایجاد فضای امیدآفرین، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای حفظ انسجام و حرکت رو به جلوی جامعه است .
وی در پاسخ به این پرسش که شهروندان چگونه تأثیر این قراردادهای میلیاردی را در زندگی روزمره خود لمس می‌کنند دکتر اسماعیلی با نگاهی کاربردی، پیوند میان پروژه‌های عمرانی و «ارزش افزوده زندگی» را تبیین و بیان کرد : وقتی ما از یک پروژه به عنوان "محرک توسعه" یاد می‌کنیم، منظورمان دقیقاً بهبود کیفیت زندگی مردم است. توسعه یک محله، مستقیماً با افزایش رضایت مندی و تسهیل خدمات در آن منطقه گره خورده است. ساخت مترو، خدمات اتوبوس‌رانی، احداث تقاطع‌ها و تونل‌ها، صرفاً کار فنی نیست این‌ها یعنی کاهش زمان در ترافیک، صرفه‌جویی در مصرف سوخت و در نهایت، بازگشت زمان ازدست‌رفته به خانواده‌های شهروندان.
وی همچنین با اشاره به پروژه‌های تفریحی و گردشگری، بر نقش آن‌ها در ایجاد نشاط اجتماعی تأکید و تصریح کرد : ما در مسیر احداث شهربازی‌های جدید، پارک‌های آبی و آکواریوم هستیم تا فضایی برای تفریح و آرامش مردم فراهم کنیم. این پروژه‌ها، در کنار برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی مناطق، ابزاری برای ایجاد نشاط در جامعه‌ای است که به شدت به آن نیاز دارد.
شفافیت در پرداخت؛ سامانه‌های هوشمند در خدمت شهروندان
در بحث شفافیت مالی و نحوه وصول عوارض، دکتر اسماعیلی با اشاره به پیشرو بودن شیراز در حوزه دیجیتال‌سازی، گفت: برای جلوگیری از ابهام، سامانه‌های هوشمند متعددی برای پرداخت عوارض خودرو، عوارض صنفی و پروانه‌های ساختمانی در اختیار مردم قرار گرفته است. این سامانه‌ها به شهروندان اجازه می‌دهد با شفافیت کامل، فرآیند پرداخت را انجام دهند و بدین ترتیب، منابع مالی لازم برای تداوم پروژه‌های شهری تأمین شود.
ضرورت امیدآفرینی در روزگار دشوار
در پایان این گفت وگو وی در پاسخ به این پرسش که مدیریت شهری چه انتظاری از رسانه‌ها دارد وی با نگاهی به جایگاه رسانه «خبر جنوب»، پیامی صریح خطاب به جامعه رسانه‌ای ارسال کرد و گفت: من از رسانه‌های ریشه‌دار و قدیمی شهر، مانند خبر جنوب، انتظار دارم که در کنار ما باشند. جامعه امروز، جامعه‌ای است که از اخبار ناامیدکننده خسته شده است. وظیفه رسانه این نیست که فضای کاذبی از خوشبختی بسازد، اما باید با تمرکز بر اقدامات مثبت و واقعی فضایی از "امید" ایجاد کند.
وی با تأکید بر مسئولیت اجتماعی رسانه‌ها افزود: ما برای حل مشکلات تلاش می‌کنیم و این تلاش‌ها نیاز به بازتاب درست دارد. رسانه‌ها باید با گزارشگری دقیق از خدمات شهری، به شهروندان نشان دهند که مسیر توسعه در جریان است. ایجاد فضای امیدآفرین، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای حفظ انسجام و حرکت رو به جلوی جامعه است .
