روزی برای پاسبانان طبیعت سبز

مرجان دهقانی خبرجنوب / طبیعت، بی‌آنکه صدایی داشته باشد هر روز از ما مراقبت می‌کند از هوایی که نفس می‌کشیم تا جنگل‌ها، کوه‌ها، تالاب‌ها و جاندارانی که بخشی از حیات این سرزمین‌اند. اما در دل این طبیعت، کسانی ایستاده‌اند که حفاظت از این میراث را به بهای دوری از خانواده، تحمل دشواری‌های زندگی در مناطق دورافتاده و گاه به خطر انداختن جان خود بر عهده گرفته‌اند محیط‌بانانی که لباس سبزشان، نشانی از مسئولیتی سنگین در برابر زمین و زندگی است.

هشتم آبان‌ماه، به‌عنوان روز محیط‌بان، فرصتی برای پاسداشت تلاش کسانی است که در سکوت کوهستان‌ها و گستره دشت‌ها، نگهبانی از طبیعت و حیات‌وحش را بر عهده دارند. این روز در سال ۱۴۰۳ با مصوبه شورای فرهنگ عمومی کشور برای درج در تقویم اصناف، حرفه‌ها و مشاغل به تصویب رسید.

بااین‌حال، پاسداشت محیط‌بانان تنها به نام‌گذاری یک روز محدود نمی‌شود کمبود نیروی انسانی، دشواری شرایط خدمت، مشکلات معیشتی و خطرهای ناشی از مقابله با شکارچیان غیرمجاز، بخشی از واقعیت حرفه‌ای است که حفاظت از طبیعت را به مسئولیتی پرمخاطره تبدیل کرده است. در آستانه روز محیط‌بان، با کامران اسلاملو، رئیس اداره حفاظت محیط زیست استان فارس، درباره وضعیت محیط‌بانان، ظرفیت‌های طبیعی استان، اقدامات انجام‌شده برای تقویت حفاظت از محیط زیست و مطالبات این نیروها گفت‌وگو کرده‌ایم.‌

وی با اشاره به دشواری فعالیت محیط‌بانان و کمبود نیروی انسانی در مناطق تحت مدیریت این اداره گفت: گستردگی عرصه‌های طبیعی و تنوع زیستی فارس به اندازه‌ای است که شمار نیروهای موجود پاسخگوی نیازهای حفاظتی استان نیست و محیط‌بانان با وجود دشواری شرایط کاری، برای حفاظت از طبیعت و حیات وحش تلاش می‌کنند.

او با بیان اینکه حفاظت از محیط زیست در گذشته بیشتر به شیوه‌های سنتی انجام می‌شد، اظهار کرد: در سال‌های اخیر حرکت به سمت استفاده از فناوری‌های جدید در دستور کار قرار گرفته است. امسال دوربین‌هایی در پارک ملی نصب شده و برنامه گسترش این تجهیزات به دیگر مناطق تحت مدیریت، مناطق حفاظت‌شده و پارک‌های ملی نیز مطرح است؛ البته اجرای این برنامه به تأمین اعتبار بستگی دارد.

اسلاملو با اشاره به بهبود تجهیزات و امکانات محیط‌بانان افزود: ناوگان خودرویی حفاظت محیط زیست فارس با پیگیری‌های انجام‌شده، از جمله تلاش‌های مدیرکل محیط زیست استان، تقویت و خودروهای مناسبی به مجموعه تحویل داده شده است. بخشی از تجهیزات مورد نیاز یگان حفاظت نیز تأمین شده و این روند باید متناسب با نیاز مناطق ادامه پیدا کند.

وس با تأکید بر اینکه تأمین تجهیزات به‌تنهایی برای حفاظت مؤثر از محیط زیست کافی نیست، گفت: یکی از مهم‌ترین مشکلات ما کمبود نیروی انسانی است. وسعت مناطق تحت مدیریت استان بسیار زیاد است و تعداد محیط‌بانان با گستردگی این عرصه‌ها تناسب ندارد. فارس از تنوع بالای گونه‌های گیاهی و جانوری برخوردار است و تالاب‌های مهمی نیز در آن قرار دارند بنابراین حفاظت از این سرمایه‌ها به نیروی انسانی و امکانات کافی نیاز دارد.

ضرورت بهبود شرایط معیشتی محیط‌بانان

رئیس اداره حفاظت محیط زیست فارس با اشاره به شرایط کاری محیط‌بانان بیان کرد: محیط‌بانان در پاسگاه‌های محیط‌بانی، به‌ویژه در مناطق دورافتاده، شبانه‌روز خدمت می‌کنند. ممکن است یک محیط‌بان چهار روز در یک پاسگاه دور از خانواده مستقر باشد و پس از آن چهار روز استراحت کند. چنین شرایطی دشواری‌های خاص خود را دارد و لازم است وضعیت معیشتی و رفاهی این نیروها بهبود یابد.

وی ادامه داد: محیط‌بان باید بتواند بدون نگرانی از مشکلات مالی و خانوادگی، تمرکز خود را بر حفاظت از طبیعت بگذارد. امیدواریم با پیگیری‌های سازمان مرکزی، وضعیت پرداخت‌ها، مزایا و شرایط خدمت محیط‌بانان بهبود پیدا کند چراکه این موضوع مستقیماً با انگیزه و توان نیروها برای انجام مأموریت‌های حفاظتی ارتباط دارد.

درگیری با شکارچیان غیرمجاز و ضرورت بازنگری در ضوابط استفاده از سلاح

اسلاملو با اشاره به خطرهایی که محیط‌بانان هنگام انجام مأموریت با آن روبه‌رو هستند، گفت: در برخی موارد، برخورد با شکارچیان غیرمجاز به درگیری مسلحانه منجر می‌شود و محیط‌بانان در جریان انجام وظیفه با خطرهای جدی مواجه‌اند.

وی با اشاره به حادثه‌ای در منطقه ارژن افزود: سال گذشته یکی از نیروهای داوطلب محیط زیست در این منطقه هدف گلوله قرار گرفت و دو گلوله به دست او اصابت کرد. این فرد چندین بار تحت عمل جراحی قرار گرفت. چنین حوادثی نشان می‌دهد که فعالیت در حوزه حفاظت از محیط زیست می‌تواند با خطرهای جدی همراه باشد.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست فارس با تأکید بر ضرورت حمایت از محیط‌بانان اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که باید مورد بررسی قرار گیرد، ضوابط استفاده از سلاح برای محیط‌بانان است. این ضوابط محدودیت‌های مشخصی دارد و لازم است شرایط مأموریت‌های محیط‌بانی و خطرهایی که نیروها با آن مواجه‌اند، در بازنگری مقررات مورد توجه قرار گیرد. به اعتقاد من، باید این موضوع با نگاه کارشناسی و با توجه به ضوابط مربوط به نیروهای انتظامی بررسی شود.

۲۳ جان‌باخته در مأموریت‌های محیط‌بانی

اسلاملو با اشاره به جان‌باختن نیروهای محیط زیست در جریان مأموریت‌ها بیان کرد: تاکنون ۲۳ نفر از همکاران ما در جریان مأموریت‌های خود جان باخته‌اند. بنیاد شهید برخی از این افراد را به‌عنوان شهید پذیرفته است.

وی درباره حمایت از خانواده‌های محیط‌بانان جان‌باخته گفت: برای خانواده این افراد مستمری در نظر گرفته می‌شود و گاهی نیز مسئولان استانی با حضور در کنار خانواده‌ها، از آنان دلجویی می‌کنند یا در مناسبت‌های مختلف از فداکاری این نیروها یاد می‌شودبا این حال، حمایت‌ها محدود است و بخش اصلی آن به پرداخت مستمری اختصاص دارد.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست فارس تأکید کرد: خانواده‌هایی که عزیزان خود را در راه حفاظت از طبیعت از دست داده‌اند، شایسته توجه و حمایت بیشتری هستند و رسیدگی به وضعیت آنان باید در کنار توجه به شرایط کاری و معیشتی محیط‌بانان مورد توجه قرار گیرد.

طبیعت پیرامون شیراز در حفظ کیفیت هوا نقش دارد

اسلاملو با اشاره به اهمیت عرصه‌های طبیعی فارس گفت: استان از مناطق ارزشمند و متنوعی برخوردار است که حفاظت از آن‌ها فقط به حفظ حیات وحش محدود نمی‌شود، بلکه بر زندگی مردم و کیفیت محیط زیست شهرها نیز اثر می‌گذارد.

وی با اشاره به مناطق طبیعی پیرامون شیراز افزود: پارک ملی بمو در مجاورت شهر قرار دارد و مناطق حفاظت‌شده کوه قلات و تنگ سرخ و همچنین تالاب ارژن از دیگر عرصه‌های ارزشمند نزدیک به شیراز هستند. جنگل‌های کهنه و دشمن‌زیاری نیز از ظرفیت‌های طبیعی استان به شمار می‌روند.

وی ادامه داد: این عرصه‌ها در حفظ تعادل اکولوژیک و کیفیت هوای شیراز نقش دارند و اهمیت آن‌ها فراتر از محدوده جغرافیایی خودشان است. حفاظت از چنین مناطقی به معنای حفاظت از سرمایه‌های طبیعی و زیست‌محیطی است که مردم نیز از منافع آن بهره‌مند می‌شوند.

افزایش مشارکت تشکل‌ها و جوامع محلی در حفاظت از محیط زیست

رئیس اداره حفاظت محیط زیست فارس با اشاره به افزایش توجه عمومی به مسائل محیط زیستی اظهار کرد: فرهنگ محیط زیستی در جامعه در حال بهبود است و تشکل‌های مردم‌نهاد و جوامع محلی نیز در این زمینه نقش مؤثری دارند.

اسلاملو افزود: حفاظت از طبیعت تنها وظیفه دستگاه‌های مسئول نیست و مشارکت مردم می‌تواند در کاهش تخلفات، جلوگیری از آسیب به عرصه‌های طبیعی و حفظ حیات وحش مؤثر باشد. هرچه آگاهی عمومی و همراهی جوامع محلی بیشتر شود، امکان حفاظت بهتر از مناطق طبیعی نیز افزایش می‌یابد.

نقش دستگاه قضایی در برخورد با تخلفات محیط زیستی

اسلاملو با قدردانی از عملکرد دستگاه قضایی در رسیدگی به پرونده‌های محیط زیستی گفت: مسئولان قضایی، شعب ویژه رسیدگی به جرائم محیط زیستی و برخی دادگاه‌ها توجه خوبی به این حوزه داشته‌اند. صدور آرای بازدارنده و احکام سبز می‌تواند در افزایش حساسیت جامعه نسبت به محیط زیست و پیشگیری از تخلفات مؤثر باشد.

وی افزود: برخورد قانونی با شکار غیرمجاز و دیگر تخلفات زیست‌محیطی در کنار فرهنگ‌سازی و مشارکت مردم اهمیت دارد؛ زیرا حفاظت از منابع طبیعی به همکاری مجموعه‌ای از دستگاه‌ها و شهروندان نیازمند است.

توصیه به مردم برای حفاظت از طبیعت

رئیس اداره حفاظت محیط زیست فارس از مردم خواست هنگام حضور در طبیعت، پسماندهای خود را در محیط رها نکنند و زباله‌ها را با خود بازگردانند.

اسلاملو با اشاره به وقوع آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی گفت: بخشی از آتش‌سوزی‌ها منشأ انسانی دارند و ممکن است بر اثر بی‌احتیاطی یا به‌صورت عمدی رخ دهند. مردم باید از روشن کردن آتش در مناطق حفاظت‌شده، جنگل‌ها و عرصه‌های طبیعی خودداری کنند و در صورت روشن کردن آتش در شرایط مجاز نیز از خاموش شدن کامل آن اطمینان داشته باشند.

وی با اشاره به حضور پرندگان مهاجر در تالاب‌های استان ادامه داد: در این فصل باید از شکار و زنده‌گیری غیرمجاز پرندگان مهاجر جلوگیری شود. شهروندان می‌توانند آلودگی‌های محیط زیستی یا موارد شکار غیرمجاز را به نزدیک‌ترین اداره محیط زیست گزارش دهند تا موضوع بررسی و پیگیری شود.

درخواست اسلاملو از استاندار فارس

کامران اسلاملو با اشاره به گستردگی و اهمیت مناطق تحت مدیریت محیط زیست استان، از دکتر امیری، استاندار فارس، خواست با توجه ویژه به تأمین اعتبارات این حوزه، زمینه تقویت حفاظت از عرصه‌های طبیعی و حیات وحش را فراهم کند.

وی همچنین از استاندار فارس دعوت کرد با حضور در مناطق تحت مدیریت محیط زیست، از نزدیک با ظرفیت‌های طبیعی استان، اهمیت این مناطق و نیازهای حفاظتی آن‌ها آشنا شود و برای تأمین منابع مورد نیاز حفاظت از این سرمایه‌های ملی حمایت کند.