سرو کهنسال کلانی کازرون، میراثی هزار و ۱۰۰ ساله در انتظار صیانت

سرو کهنسال کلانی کازرون، میراثی هزار و ۱۰۰ ساله در انتظار صیانت

سرو کهنسال کلانی کازرون با قدمتی بیش از هزار و ۱۰۰ سال، پس از سرو ابرکوه یزد، دومین سرو کهنسال ایران شناخته می‌شود و ۱۴ مرداد ۱۴۰۰ در فهرست میراث طبیعی کشور به ثبت رسیده است؛ این میراث زنده که قرن‌ها خشکسالی و تغییرات اقلیمی را از سر گذرانده، امروز در برابر تهدیدهای طبیعی و انسانی نیازمند صیانت جمعی است و کارشناسان منابع طبیعی با بازدید میدانی و نمونه‌برداری علمی، وضعیت سلامت آن را بررسی می‌کنند.

سرو کلانی که در ۲۸ کیلومتری شمال شرقی کازرون قرار گرفته است، به خاطر وجود تنه تنومند و ستبرش و دیرینگی‌اش معروف است و در نزد مردم و روستاییان این دیار از اهمیت و ارزش بالایی برخوردار است.

درخت در باور و اعتقاد نیاکان و پیشینیان ما ایرانیان نیز همواره نمادی از شکوه و استقامت و اصالت و شکوهی از جاودانگی و طراوت در زندگی شمرده می‌شد و کاشت درخت و نگاهبانی از آن هم ریشه در همان باور عمیق و دیرینه در این سرزمین دارد و پاسداشت درختان کهنسال و دیرینه‌سال این باورمندی را قوت بیشتری می‌بخشد.

این درخت سرو کهنسال که ۱۴ مرداد سال ۱۴۰۰ در فهرست میراث طبیعی کشور به ثبت رسید، پس از کاوش‌های باستان‌شناسی و بررسی‌های گیاه‌شناسی در دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، به‌عنوان یکی از نادرترین و کهن‌سال‌ترین جاذبه طبیعی کشور و دومین درخت کهنسال ایران معرفی شده است.

در ایران، سرزمین تمدن‌های چند هزار ساله، برخی درختان خود به بخشی از تاریخ تبدیل شده‌اند، موجوداتی زنده که هزاران سال در برابر خشکسالی، تغییرات اقلیمی، جنگ‌ها، سقوط حکومت‌ها و دگرگونی‌های اجتماعی ایستاده‌اند.

درختان سرو با ویژگی‌های بارز و سترگی و ستبری که دارند، همواره نمادی از زندگی، پایداری، شکوه و حافظه تاریخی در دل بسیاری از روستاها و امامزاده‌ها و در مسیر کاروان‌ها قامت برافراشته‌اند.

ضرورت حفاظت از این شاهکار طبیعت در برابر عوامل تهدیدکننده

در حالی که تغییرات اقلیمی و فعالیت‌های انسانی، میراث‌های طبیعی را با تهدیدی جدی روبرو کرده است، چشم‌ها به سوی جنوب فارس و به‌طور مشخص به سمت روستای «کلانی» در شهرستان کازرون دوخته شده است؛ در اینجا، سرو کهنسال با بیش از یک هزار سال، بر فراز زمین ایستاده و شاهد گذشتن قرن‌هاست.

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان کازرون از گردشگران و مردمی که از این درخت بلندقامت و جاذبه طبیعی بازدید می‌کنند، خواست در حفاظت و صیانت از این اثر تاریخی-طبیعی ارزشمند کوشا باشند.

علی دهقانی در این زمینه گفت: سرو کهنسال کلانی تنها یک جاذبه گردشگری نیست، بلکه یک میراث ملی است، این درخت که پس از بررسی‌های تخصصی توسط دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مورد تایید قرار گرفت، اکنون در فهرست میراث طبیعی کشور ثبت شده است.

وی یادآور شد: از نظر قدمت، این درخت پس از سرو مشهور ابرکوه در یزد، کهن‌سال‌ترین سرو شناخته‌شده در کشور محسوب می‌شود و با قدمتی بیش از ۱۱۰۰ سال، جایگاه ویژه‌ای در اکوسیستم و تاریخ منطقه دارد.

بازدید میدانی کارشناسان و بررسی وضعیت سلامت درخت

دهقانی افزود: یک تیم تخصصی و کارشناسان منابع طبیعی به‌تازگی بازدید میدانی دقیقی از محل رویش آن انجام داده‌اند و حتی نمونه‌برداری‌های علمی روی این درخت انجام شده و وضعیت سلامت گیاه‌شناختی آن بررسی شده است.

وی هدف از این اقدامات را شناسایی دقیق تمامی عوامل تهدیدکننده اعم از طبیعی همچون شدت باد و باران و یا عوامل انسانی عنوان کرد و گفت: پس از آن، نتایج این آزمایش‌ها در قالب راهکارهای علمی و تخصصی به مراجع ذی‌ربط ارائه می‌شود تا پروتکل‌های حفاظتی جدیدی تدوین گردد.

سرو کهنسال کازرون؛ شکوهی از تاریخ و طبیعت و ضرورت صیانت از این شاهکار طبیعی

کارشناسان در حال بررسی اثرات تغییرات اقلیمی بر نرخ تبخیر و تعرق این گونه هستند و همچنین، بررسی‌های مربوط به برخی آفت‌ها و بیماری‌هایی که ممکن است دامن این سرو کهن‌سال را بگیرد، در دستور کار کارشناسان قرار گرفته است.

با توجه به قدمت بالای یک هزار و ۱۰۰ سال، بررسی پایداری بستر رویش و وضعیت خاک در اطراف تاج درخت انجام شد تا از هرگونه فرسایش یا تغییر در ساختار خاک که می‌تواند منجر به عدم تعادل مکانیکی درخت شود، جلوگیری شود.

تهدیدهای انسانی؛ از حکاکی نام تا روشن کردن آتش در نزدیکی ریشه‌ها

فرمانده حفاظت منابع طبیعی فارس هم گفت: برخی تهدیدها و عوامل طبیعی و انسانی، صیانت و حفاظت از طبیعت و این درختان ارزشمند را در معرض خطر و نابودی قرار می‌دهند.

غلام تابش‌مقدم با اشاره به برخی تهدیدها و خطرات احتمالی، از جمله حکاکی نام بر روی تنه درخت گرفته تا روشن کردن آتش در نزدیکی ریشه‌ها که می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به بافت این درخت کهن وارد کند، گفت: ما باید از این درخت به عنوان یک موجود زنده و تاریخی حفاظت و پاسداری کنیم.

وی یادآور شد: صیانت از این میراث، مسئولیتی است که تنها بر عهده اداره منابع طبیعی نیست؛ این یک مسئولیت جمعی است.

فرمانده حفاظت منابع طبیعی فارس گفت: ما از تمامی شهروندان، گردشگران و علاقه‌مندان به طبیعت می‌خواهیم که در بازدید از این منطقه، رعایت اصول حفاظتی را مد نظر قرار دهند. صیانت از سرو کلانی، در واقع تضمین انتقال این میراث ارزشمند به نسل‌های آینده است.

تابش‌مقدم تصریح کرد: نتایج آزمایش‌ها و بررسی‌های کارشناسی، پس از ارزیابی وضعیت درخت، به همراه راهکارهای پیشنهادی برای حفاظت و نگهداری از این میراث ارزشمند طبیعی، به مراجع ذی‌ربط ارائه خواهد شد تا اقدامات لازم بر اساس نتایج تخصصی و نظر کارشناسان دنبال شود.

وی به ضرورت صیانت از این سرمایه ارزشمند طبیعی تاکید کرد و گفت: حفاظت اصولی از سرو کهنسال کلانی نیازمند پیگیری مستمر، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و پیشگیری از عوامل آسیب‌رسان است تا زمینه تداوم حیات این درخت ارزشمند و انتقال این میراث طبیعی به نسل‌های آینده فراهم شود.

شهرستان کازرون با ثبت و شناسایی بیش از ۲۵۰ اثر و میراث تاریخی، جایگاه ویژه‌ای در ثبت آثار تاریخی و طبیعی دارد.

فاصله کازرون با شیراز حدود ۱۲۰ کیلومتر است.