آزمونی برای تایید صلابت و صلاحیت

غیاث ملک‌حسینی-«خبرجنوب»/ مانور تمام‌عیار صلابت زاگرس با سناریوی وقوع زلزله ۶.۷ ریشتری و پیامدهای ثانویه آن، طی روزهای 14 و 15 مهرماه جاری در شهر صدرا برگزار شد؛ رزمایشی که با هدف سنجش واقعی آمادگی دستگاه‌های اجرایی، امدادی، خدماتی، امنیتی و انتظامی استان و ارزیابی میزان هماهنگی آنها در مواجهه با یک بحران چندوجهی طراحی شده بود. در این مانور، دستگاه‌های مختلف از مرحله وقوع حادثه و امدادرسانی تا تأمین امنیت، آواربرداری، ارائه خدمات زیرساختی و مدیریت پیامدهای ثانویه درگیر شدند و بخشی از تجهیزات و فناوری‌های نوین نیز در فرآیند عملیاتی به کار گرفته شد.

اهمیت این رزمایش از آن جهت است که مدیریت بحران در فارس، این بار از چارچوب مانورهای نمادین و دورمیزی فاصله گرفته و تلاش کرده است شرایطی نزدیک به واقعیت را برای سنجش توان دستگاه‌ها ایجاد کند. انتخاب صدرا نیز با همین رویکرد انجام شد تا فرآیندهای مدیریت بحران از لحظه وقوع حادثه تا مراحل بازتوانی در مقیاسی میدانی تمرین شود.

براساس اعلام مسئولان، صلابت زاگرس چهاردهمین مرحله از سلسله رزمایش‌های واقعی مدیریت بحران در کشور است که در راستای تغییر رویکرد سازمان مدیریت بحران از سال ۱۴۰۴ تا کنون برگزار می‌شود.

در این رزمایش، علاوه بر زلزله، سناریوهایی مانند سیل، صاعقه، آتش‌سوزی و تهدیدات مرتبط با پدافند غیرعامل نیز در چارچوب یک تمرین جامع مورد توجه قرار گرفت تا میزان تاب‌آوری شهری، هم‌پوشانی مأموریت دستگاه‌ها و قابلیت تصمیم‌گیری و اقدام مشترک در ساعت صفر بحران سنجیده شود.

* از ۵۹ مخاطره شناسایی‌شده در جهان، بیش از ۳۵ مورد در ایران تجربه شده

در همین ارتباط حسین ساجدی‌نیا، معاون وزیر و رئیس سازمان مدیریت بحران کشور با بیان اینکه ایران از نظر حادثه‌خیزی در میان ۱۰ کشور نخست جهان قرار دارد، از تغییر رویکرد در برگزاری رزمایش‌های مدیریت بحران از سال ۱۴۰۴ خبر داد و گفت: رزمایش‌ها از حالت نمادین خارج شده و با رویکردی واقعی و در ابعاد عملیاتی برگزار می‌شوند تا میزان آمادگی، تجهیزات و امکانات دستگاه‌ها در میدان عمل سنجیده شود.

وی افزود: از ۵۹ مخاطره شناسایی‌شده در جهان، تاکنون بیش از ۳۵ مورد در ایران تجربه شده که بیشترین فراوانی این مخاطرات در حوزه‌هایی همچون سیل، زلزله، فرونشست زمین، فروریزش و پدیده‌هایی مانند گردوغبار نمود پیدا می‌کند و مدیریت این شرایط نیازمند رویکردی علمی و مستمر است.

رئیس سازمان مدیریت بحران کشور با تشریح راهبرد جدید این سازمان گفت: تصمیم بر این شده است که رزمایش‌ها در سراسر کشور از حالت نمادین خارج شوند و رنگ و بوی کاملاً واقعی به خود بگیرند تا میزان حقیقی تجهیزات، امکانات و آمادگی نیروی انسانی دستگاه‌ها در صحنه عمل سنجیده شود.

ساجدی‌نیا با اشاره به اینکه مانور فارس چهاردهمین مرحله از این سلسله رزمایش‌هاست، گفت این برنامه تا پایان سال در سایر استان‌های کشور نیز اجرا خواهد شد.

وی تأکید کرد: کشور از حیث امکانات، زیرساخت‌ها و نیروی انسانی متعهد با کمبودی مواجه نیست و آنچه سرنوشت‌ساز محسوب می‌شود، اعمال مدیریت هوشمندانه میدانی و برخورداری از روحیه همدلی در به‌کارگیری همین ظرفیت‌هاست.

معاون وزیر کشور با اشاره به حضور مسئولان استان‌های معین در مانور فارس گفت: در این رزمایش مدیران استان‌های معین حضور یافتند تا علاوه بر ارزیابی عملکرد و تبادل نظر، هماهنگی‌های لازم برای اقدام مشترک در حوادث احتمالی ایجاد شود.

ساجدی نیا ادامه داد: حضور فعال ارکان امدادی و زیرساختی از جمله هلال‌احمر، اورژانس، راهداری، دستگاه‌های آب و فاضلاب و مجموعه‌های حوزه انرژی، توان پیوند سریع و مؤثر دستگاه‌ها را در ساعت صفر بحران به نمایش می‌گذارد.

* حفظ آرامش، نخستین اولویت در مدیریت بحران است

حسینعلی امیری، استاندار فارس نیز با تأکید بر اینکه حفظ آرامش و تسلط بر شرایط باید نخستین اولویت در مدیریت بحران باشد، گفت: با مدیریت صحیح شرایط و پرهیز از ایجاد استرس و هیجانات کاذب می‌توان دامنه آسیب‌های ناشی از حوادث را به حداقل رساند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های قانونی در حوزه مدیریت بحران گفت: قانون مدیریت بحران متنی مدرن است و ظرفیت‌های اجرایی فراوانی دارد و مطالعه مکرر آن حتی برای مدیرانی که سابقه فعالیت طولانی دارند، ضروری است.

استاندار فارس اظهار کرد: این قانون سلسله‌مراتب مشخصی برای مواجهه با بحران تعریف کرده است؛ به این معنا که اگر یک بحران از توان و امکانات یک شهرستان فراتر برود، فرماندار باید مطابق قانون وضعیت بحرانی را اعلام کند تا امکانات سایر شهرستان‌ها برای کمک وارد عمل شوند.

امیری با یادآوری تجربه مدیریت استان فارس در وقایع گذشته و استفاده از ظرفیت‌های قانونی در جنگ‌های ۱۲ روزه و رمضان خاطرنشان کرد: در نهم اسفندماه، بر اساس اختیارات قانونی، نخستین مصوبه‌ای که صادر کردیم، دستور اعلام وضعیت بحران در استان فارس بود.

وی افزود: استفاده از این سازوکارهای قانونی در آن شرایط به تصویب بیش از ۳۵ مصوبه راهگشا برای رفع معضلات موجود منجر شد و نشان داد ظرفیت‌های قانونی در زمان بحران می‌توانند نقش مؤثری در مدیریت شرایط داشته باشند.

*سنجش هم‌پوشانی مأموریت دستگاه‌ها در «صلابت زاگرس»

محمود رضایی‌کوچی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس نیز یکی از اهداف این مانور را سنجش میزان هم‌پوشانی مأموریت دستگاه‌های امدادی و خدماتی عنوان کرد و گفت: با توجه به ماهیت حوادث غیرمترقبه در کشور و استان، برخورداری از یک ساختار منسجم و عملیاتی برای پیش‌بینی، پیشگیری و مدیریت بحران، یکی از الزامات توسعه پایدار محسوب می‌شود.

وی با اشاره به جامعیت سناریوهای پیش‌بینی‌شده در صلابت زاگرس گفت: این تمرین تمام‌عیار، طیف مختلفی از بحران‌های احتمالی از جمله سیل، زلزله، صاعقه، آتش‌سوزی و تهدیدات مرتبط با پدافند غیرعامل را دربرمی‌گیرد.

معاون استاندار فارس با اشاره به رویکرد هوشمندسازی مدیریت بحران اظهارکرد: در این رزمایش تلاش شده فرآیندهای مدیریت بحران فراتر از تمرین‌های سنتی و دورمیزی مورد ارزیابی قرار گیرد و تجهیزات نوین و فناوری‌های مورد استفاده دستگاه‌های اجرایی نیز در الگوهای عملیاتی به کار گرفته شوند.

به گفته رضایی‌کوچی، هدف این است که امکانات فنی و سخت‌افزاری دستگاه‌ها با برنامه‌های پیش‌بینی و پیشگیری پیوند داده شود تا میزان قابلیت انطباق دستگاه‌های اجرایی در برابر بحران‌هایی که ماهیتی غیرقابل پیش‌بینی دارند، به حداکثر برسد.

وی درباره انتخاب شهر جدید صدرا نیز گفت: این منطقه به‌گونه‌ای انتخاب شده است که فرآیندهای مختلف مدیریت بحران، از لحظه وقوع حادثه تا مرحله بازتوانی، در مقیاسی میدانی و نزدیک به شرایط واقعی شبیه‌سازی شود.

وی افزود: صلابت زاگرس حاصل تجمیع تجربه‌های گذشته و ارتقای آنها در قالب یک رزمایش جامع است و اجرای آن با هدف فراهم کردن آمادگی لازم برای مواجهه با شرایط اضطراری مختلف در استان انجام می‌شود.

رضایی‌کوچی در پایان گفت: خروجی این مانور باید به شناسایی نقاط قوت، اصلاح گلوگاه‌های عملیاتی و ارتقای آمادگی دستگاه‌ها منجر شود تا در نهایت زمینه برای افزایش آرامش و ایمنی مردم استان فراهم شود.

*صلابت زاگرس، آزمون توان عملیاتی دستگاه‌هاست

غلامرضا غلامی، مدیرکل مدیریت بحران استانداری فارس نیز گفت: این مانور با هدف ارزیابی میزان آمادگی عملیاتی و تاب‌آوری دستگاه‌های اجرایی و همچنین سنجش هماهنگی بین‌بخشی در شرایط اضطراری برگزار شد.

به گفته وی، در جریان این مانور سنجش توان عملیاتی دستگاه‌های اجرایی، میزان هماهنگی میان بخش‌های مختلف و نحوه مدیریت بحران در شرایط اضطراری مورد ارزیابی قرار گرفت.

وی با بیان اینکه سناریوی طراحی‌شده در این مانور بر مبنای وقوع یک زلزله ۶.۷ ریشتری و ایجاد پیامدهای ثانویه بحران‌ساز تنظیم شده بود ؛ اظهارداشت: این برنامه کمک کرد تا توان دستگاه‌های امدادی و خدماتی در مواجهه با یک شرایط پیچیده و چندوجهی ارزیابی شود.

مدیرکل مدیریت بحران استانداری فارس ارتقای تاب‌آوری شهری را از دیگر اهداف این مانور دانست و گفت: ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها در شرایط شبیه‌سازی‌شده کمک می‌کند میزان آمادگی مجموعه‌های مختلف برای مواجهه با شرایط واقعی افزایش یابد و با تقویت هماهنگی میان دستگاه‌ها، زمینه کاهش خسارات احتمالی فراهم شود.

* هدف نهایی تمامی این اقدامات، ایجاد آرامش و اطمینان خاطر برای مردم است

اما پژمان شفیعی، شهردار صدرا نیز در حاشیه برگزاری این مانور گفت: در شرایط بحرانی، سرعت عمل، هماهنگی و استفاده صحیح از امکانات و تجهیزات نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت حوادث و کاهش آسیب‌های احتمالی دارد؛ ازاین‌رو برگزاری چنین مانورهایی زمینه شناسایی ظرفیت‌ها و ارتقای توان عملیاتی مجموعه‌های مسئول را فراهم می‌کند.

وی با اشاره به نقش شهرداری صدرا به عنوان میزبان این رزمایش بزرگ خاطرنشان کرد: مدیریت شهری اقداماتی از جمله آماده‌سازی ورودی‌ها و مسیرهای دسترسی، فراهم‌سازی محل برگزاری و همکاری در زمینه اطلاع‌رسانی و تبلیغات مورد نیاز را انجام داد تا مانور در بهترین شرایط ممکن اجرا شود.

شفیعی با بیان اینکه هدف نهایی تمامی این اقدامات، ایجاد آرامش و اطمینان خاطر برای مردم است، ادامه داد: آنچه در این مانور و سایر اقدامات مدیریت بحران دنبال می‌شود، یک پیام روشن برای شهروندان دارد؛ اینکه همه دستگاه‌ها، فارغ از دولتی یا غیردولتی بودن، بخشی از یک مجموعه واحد و در حقیقت یک خانواده هستند که برای خدمت به مردم مسئولیت مشترک دارند.

* امنیت، آواربرداری و امدادرسانی از محورهای اصلی است

سردار هاشم جمالی، جانشین سپاه فجر فارس نیز با اشاره به رزمایش تمام‌عیار صلابت زاگرس گفت: تأمین امنیت در شرایط اضطرار، آواربرداری و امدادرسانی از جمله محورهای اصلی فعالیت سپاه و بسیج در شرایط بحرانی است که در این رزمایش نیز تمرین ‌شد.

وی با اشاره به نقش نیروهای نظامی و انتظامی در شرایط بحرانی اظهار کرد: نیروهای نظامی و انتظامی، به‌ویژه مجموعه سپاه و بسیج، در شرایط اضطرار و بحران در کنار مردم حضور خواهند داشت.

جمالی با اشاره به حادثه‌خیز بودن کشور و احتمال وقوع بلایای طبیعی افزود: لازم است همه مجموعه‌ها، نهادها و سازمان‌ها آمادگی لازم را داشته باشند تا در شرایط اضطرار، کمترین مشکل برای مردم ایجاد شود.

وی گفت: یکی از مهم‌ترین اهداف این مانور، مرور وظایف دستگاه‌های خدمت‌رسان و تمرین هماهنگی و هم‌افزایی میان دستگاه‌هایی است که در این رزمایش حضور دارند.

*تجهیزات سازمان پسماند وارد فاز عملیاتی شد

محمد عزیزی، معاون اجرایی سازمان مدیریت پسماند شیراز نیز از حضور نیروها و استقرار ماشین‌آلات و تجهیزات عملیاتی این سازمان در مانور تمام‌عیار استانی زلزله خبر داد و گفت: این سازمان در راستای اجرای دقیق شرح وظایف ابلاغی در سناریوی زلزله و چارت فرماندهی حادثه و با هدف ارتقای تاب‌آوری شهری، با تمام توان نسبت به اعزام و استقرار ماشین‌آلات خدمات‌رسان خود در این مانور شرکت کرد. عزیزی افزود: نیروهای این سازمان با رعایت دقیق الزامات ایمنی و بهداشتی نسبت به اعزام خودروهای درخواست‌شده از سوی ستاد مدیریت بحران شهرداری اقدام کردند و وارد فاز عملیاتی شدند.

*صلابت زاگرس در صدرا صرفاً یک تمرین نمادین نبود

با توجه به مسائل مطرح شده از سوی مسئولان، می توان گفت که صلابت زاگرس صرفاً یک تمرین نمادین نبود؛ بلکه تلاشی برای قرار دادن دستگاه های اجرایی فارس در معرض یک سناریوی چندلایه و نزدیک به واقعیت بود؛ سناریویی که در آن، سرعت تصمیم‌گیری، هماهنگی دستگاه‌ها، بهره‌گیری از تجهیزات، تأمین امنیت، امدادرسانی و تداوم خدمات، همزمان به آزمون گذاشته شد. در واقع این رزمایش، می تواند به عنوان آزمونی برای تایید صلابت و صلاحیت دستگاه های اجرایی در مواجهه با بحران های بزرگ قلمداد شود.