بند زندگی

سهیلا رفیعی نژاد-«خبرجنوب»/ اگرچه فرهنگ سازی ها نقش قابل توجهی در افزایش زوج های متقاضی ذخیره سازی خون بند ناف نوزاد هنگام تولد داشته اما هنوز بسیاری از والدین به دلیل بی توجهی و یا عدم آگاهی، چنین ذخیره با ارزشی را به راحتی دور می ریزند. این وضعیت به نحوی است که مثلا سال گذشته بیش از 52 هزار زایمان در بیمارستان های خصوصی و دولتی زیر مجموعه معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز انجام شده است، اما تنها خون بند ناف درصدی از این نوزادان به درخواست والدین شان ذخیره سازی شده تا در صورت نیاز و امکان در آینده مورد استفاده قرار گیرد. بانک خون بند ناف رویان در ایران در سال 1384 در تهران راه اندازی شده و سپس نمایندگی های آن در استان‌های مختلف شروع به کار کرده اند. در این باره اگر بخواهیم سری به تاریخچه بانک خون بند ناف رویان در استان فارس و شهر شیراز بزنیم نیز در سال 1393 راه اندازی و شروع به جمع آوری نمونه‌های خون بند ناف نوزادان هم استانی‌ها نموده و سپس در سایر شهرستان های فارس از جمله کازرون، لار، لامرد، جهرم، داراب و فسا نیز دفاتر نمایندگی بانک خون بند ناف تاسیس گردیده و نمونه‌های خون بند ناف جمع آوری و پس از استخراج سلول‌های بنیادی و انجام آزمایش‌های مختلف کنترل کیفی در شرایطی مطابق با استانداردهای جهانی در تانک های نیتروژن مایع و در دمای منفی 197 درجه سانتیگراد ذخیره سازی و نگهداری می‌شود.

مدیر بانک خون بند ناف جهاد دانشگاهی فارس در این خصوص به «خبرجنوب» می گوید: تا کنون بیش از 200 هزار نمونه خون بند ناف از طریق 40 نمایندگی در سطح کشور جمع آوری و ذخیره سازی شده است که سهم استان فارس حدود 15 هزار نمونه، یعنی حدود 8 درصد کل نمونه‌های کشوری است.

دکتر حسین جاوید اضافه می کند: این آمار باعث قرار گرفتن فارس در رتبه‌های نخست جمع آوری و ذخیره خون بند ناف در کشور شده است. از نظر آماری از لحاظ جنسیت میزان ذخیره خون بند ناف نوزادان پسر و دختر استان با اختلاف اندکی تقریبا برابر است.

 عضو هیات علمی گروه ژنتیک جهاد دانشگاهی استان فارس در ادامه با اشاره به مراحل درخواست برای ذخیره سازی خون بند ناف نوزاد می گوید: فرایند ثبت نام و انعقاد قرارداد زوجین برای ذخیره خون بند ناف از ابتدای هفته 34 بارداری شروع می‌شود.در این باره  ابتدا زوجین با مراجعه به وبسایت شرکت خون بند ناف رویان به آدرس اینترنتی www.rsct.ir  و مطالعه بخش منع قرارداد که در خصوص بیماری‌های مختلفی است که مانع از انعقاد قرارداد و ذخیره خون بند ناف می‌شود، از امکان ذخیره سازی با توجه به شرایط پزشکی خود مطلع می‌شوند.

 دکتر جاوید تصریح می کند: در این خصوص در صورت داشتن شرایط لازم پزشکی طبق راهنمایی هایی که در سایت صورت گرفته، زوجین می توانند با در دست داشتن مدارک شناسایی و پرونده پزشکی دوران بارداری مادر (آزمایش، سونوگرافی و پاتولوژی) به دفتر نمایندگی شرکت خون بند ناف رویان در شهر محل زندگی یا  شهر محل زایمان مراجعه نموده و نسبت به تکمیل فرم‌ها، مشاوره پزشکی و انعقاد قرارداد اقدام نمایند.

 او در پاسخ به خبرنگار ما در خصوص هزینه های این کار نیز می گوید: هزینه مربوطه در سال 1403 حدود 10 میلیون تومان است که کلیه هزینه‌های خونگیری، انجام آزمایش‌ها، استخراج و ذخیره سازی سلول‌های بنیادی را پوشش می‌دهد. این مبلغ هم به صورت نقدی و هم به صورت اقساط سه و شش ماهه توسط والدین قابل پرداخت است. همچنین از سال بعد از ذخیره سازی، سالانه مبلغی جزیی (معادل 560 هزار تومان برای سال 1403) به عنوان شارژ سالانه دریافت می‌گردد.

مدیر بانک خون بند ناف جهاد دانشگاهی فارس همچنین می گوید: از برنامه‌های در دست اقدام به منظور رفاه حال هم استانی‌ها در این حوزه، می‌توان به توسعه نمایندگی‌های استان و برنامه ریزی به منظور افزایش آگاهی عمومی و معرفی مزایای متعدد ذخیره خون بند ناف برای درمان بیماری‌های مختلف در قالب سخنرانی و برگزاری نمایشگاه اشاره کرد.

دکتر جاوید در ادامه با اشاره به انجام برنامه هایی به منظور فرهنگ سازی در این خصوص و آگاهی دادن به مردم اضافه می کند: در این راستا از مردم استان به منظور بازدید از غرفه بانک خون بند ناف استان فارس که در نمایشگاه مادر، نوزاد و کودک از 29 خردادماه  تا 2 تیرماه 1403 در محل دائمی نمایشگاه های بین ‌المللی فارس برگزار می‌گردد، دعوت به عمل می‌آید.

این دکتری تخصصی میکروبیولوژی و فوق تخصص ژنتیک همچنین درباره مزیت های ذخیره سازی خون بند ناف می گوید: خون بند ناف از جمله منابع غنی سلول‌های بنیادی در بدن است و می‌توان گفت که سلول‌های بنیادی، سلول‌های خامی هستند که با توجه به توانایی منحصر به فردشان در نوسازی و تمایز، می‌توانند به تمام سلول‌ها مانند سلول‌های خونی، قلبی، عصبی، غضروفی و پوستی در بدن تبدیل شوند. بطوریکه با توجه به این توانایی‌های منحصر به فرد، می‌توان از آن ها در ترمیم، درمان و بازسازی بافت‌های متنوع بدن به دنبال آسیب‌ها و بیماری‌ها استفاده کرد.

دکتر جاوید می گوید: اولین پیوند خون بند ناف در سال 1988 در فرانسه توسط پروفسور گلوکمن برای درمان بیماری کم خونی فانکونی مادرزادی انجام گرفت. طبق آمار موجود سالانه حدود 300 هزار نفر در جهان به پیوند مغز استخوان نیاز دارند و متاسفانه برای حدود 75 درصد آن ها اهدا کننده مناسب یافت نمی‌شود. در حالی که در صورت ذخیره خون بند ناف، این افراد نیز با احتمال بسیار بالا درمان خواهند شد و این نشان دهنده اهمیت بسیار بالای سلول‌های خون بند ناف در فرایند سلول درمانی بیماری‌هایی است که تا کنون لاعلاج و صعب العلاج پنداشته می‌شدند.

این دکتری تخصصی میکروبیولوژی و فوق تخصص ژنتیک  تصریح می کند: اگرچه که لیست بیماری‌های قابل درمان با سلول‌های بنیادی بسیار بلند است، در اینجا به ذکر چند مورد بسنده می‌کنم: بیماری‌های کم خونی مانند کم خونی فانکونی و کم خونی آپلاستیک، انواع سرطان‌های حاد خونی مانند ALL، AML، لوسمی تمایز نیافته و لوسمی مزمن CML و بیماری‌های نقص در تولید لنفوسیت‌ها مانند لنفوم هوچکین و غیر هوچکین، ناهنجاری‌های ارثی گلبول‌های قرمز مانند انواع تالاسمی بتا و ماژور و کم خونی داسی شکل و همچنین اختلالات سیستم ایمنی مادرزادی، نقص ارثی پلاکت‌ها، اختلالات پلاسماسل‌ها، سندروم لش نیهان، هیپوپلاسی غضروفی و برخی بیماری‌های پوستی مانند ویتیلیگو یا پیسی و همچنین بیماری فلج مغزی CP.

 دکتر جاوید می گوید: هم اکنون تحقیقات بسیاری در حال انجام است و امید است در چند سال آینده بسیاری از بیماری‌های دیگر مانند دیابت، آلزایمر، پارکینسون، ام اس، صدمات نخاعی، بیماری‌های قلبی و کبدی، دیستروفی عضلانی و پوکی استخوان به وسیله سلول درمانی و با استفاده از سلول‌های بنیادی درمان پذیرند.

 او اضافه می کند: با توجه به اهمیت ذخیره سازی خون بند ناف و سلول‌های بنیادی در پزشکی مدرن و پزشکی بازساختی و درمان بیماری‌هایی که تا کنون صعب العلاج و یا لاعلاج در نظر گرفته می‌شدند و همچنین معرفی آنها به مردم استان و افزایش سطح سلامت و درمان، برنامه‌های متنوعی در حوزه آموزش در نظر گرفته شده است. در همین راستا رویداد تخصصی "پزشکی بازساختی-پزشکی آینده" توسط جهاد دانشگاهی استان فارس و دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز دیروز در شیراز برگزار شد.

 مدیر بانک خون بند ناف جهاد دانشگاهی فارس می گوید: همچنین در سه ماه گذشته برنامه‌های آموزشی رایگان در بیش از 30 مرکز آموزشی و با در نظر گرفتن مخاطبان مختلف (دانش آموزان، پرسنل و اولیا) برگزار شده است. در این راستا بسته‌های آموزش رایگان برای ادارات، شرکت‌ها و مراکز مختلف در سطح استان نیز در نظر گرفته شده است، که  امیدواریم با همکاری و مساعدت آنها  بتوانیم گام موثری در ارتقای آگاهی عمومی در این خصوص برداریم.