باور غلط رانندگان درباره تصادف پنجاه‌پنجاه

مرجان دهقانی - «خبرجنوب»/ شاید رایج‌ترین باور عمومی بین رانندگان این باشد که در تصادفات «پنجاه‌پنجاه»، هرکس خسارت خودرویش را خودش بدهد و قضیه تمام شود. اما سرگرد محمدی، رئیس پلیس آموزش فرهنگ ترافیک فارس، ضمن رد این تصور، از نحوه دقیق کارشناسی تصادفات، نقش نهادهای متولی راه‌سازی و حتی ادارات آب و برق و شهرداری هم در سهم تقصیر، و محاسبه عجیب خسارت پراید و بنز در یک تصادف پنجاه‌پنجاه می‌گوید.

سرگرد محمدی در ادامه درباره نحوه عملکرد افسران تصادف توضیح داد: افسر با علم و آگاهی و مطابقت با آیین‌نامه عمل می‌کند. تصادف دو حالت اصلی دارد. حالت اول تصادف ممکن است یک‌طرف مقصر باشد؛ مثلاً خودروی شماره یک کاملاً خطا داشته. حالت دوم تصادف ممکن است دوطرف مقصر باشند؛ مثلاً در یک تقاطع، هر دو خودرو خلاف جهت آمده‌اند و با هم برخورد کرده‌اند. در اینجا امکان دارد سهم‌ها مساوی (پنجاه-پنجاه) یا یک‌سوم و دو‌سوم باشد، حتی ممکن است سه خودرو درگیر باشند. بعد از بررسی کارشناس تصادف و مشخص شدن نتیجه اگر هر کدام از طرفین مشکلی داشته باشند و یا احساس کنند حقشان ضایع شده، می توانند به شورای حل اختلاف هم مراجعه کنند.

تبصره ۳ ماده ۱۴، راه را برای سهیم کردن متولیان راه‌سازی و ادارات خدماتی باز کرده است

وی  به نقش نهادهای غیرراننده در تصادفات اشاره کرد و گفت: بله، اینجا تبصره ۳ ماده ۱۴ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی وارد می‌شود. مثلاً معبری روشنایی ندارد یا اداره برق چاله کنده و پلن ایمنی نگذاشته، یا اداره آب حفاری نابجا کرده. در این صورت، افسر کارشناس می‌تواند سهم تقصیر را بین راننده و متولی امر تقسیم کند.

سرپرست اداره آموزش و فرهنگ ترافیک پلیس راهور استان فارس یک مثال عینی آورد و گفت: فرض کنید راکب موتورسیکلت در جاده تاریک به چاله‌ای که اداره برق کنده و هشدار نداده برخورد می‌کند و سرنگون می‌شود. افسر می‌تواند هم متولی روشنایی معبر را به خاطر عدم تامین روشنایی، هم اداره برق را به خاطر نداشتن علائم ایمنی، هم راکب را (در صورت داشتن خطا) مقصر بداند. سهم‌ها مشخص و دقیق اعلام می‌شود.

سرگرد محمدی با رد یک باور غلط دیگر تأکید کرد: بعضی فکر می‌کنند اگر ابهام باشد، کارشناس از روی ناچاری پنجاه‌پنجاه می‌کند. این فرضیه کاملاً غلط است. اگر افسر بدون علم و آگاهی پنجاه‌پنجاه کند، نظریه‌اش زیر سوال می‌رود. وظیفه افسر این است که علت تامه حادثه را بداند، با آیین‌نامه تطبیق دهد، بعد انتساب تقصیر کند. فقط در صورت ابهام واقعی (نه تنبلی علمی) کار به شورای اختلاف ارجاع می‌شود.

وی  در پایان خاطرنشان کرد: فرهنگ ترافیک یعنی این را بدانیم که «پنجاه‌پنجاه» به معنای فرار از مسئولیت نیست. هم راننده مقصر است، هم گاهی متولیان راه و شهر. هدف پلیس، کشف حقیقت و تقسیم عادلانه خسارت است.

طبق تبصره ۳ ماده ۱۴ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، افسر راهور می‌تواند نهادهایی مثل ادارات برق، آب، متولیان راه‌سازی یا پیمانکاران عمرانی را نیز در تصادفات سهیم بداند.

دسته‌بندی تصادفات در ایران از جنبه‌های مختلف

سرگرد محمدی در ادامه گفت‌وگو با اشاره به آمارها و مطالعات انجام شده در کشور تصریح کرد: تصادفات رانندگی در ایران را از جنبه‌های مختلفی می‌توان دسته‌بندی کرد. یکی از رایج‌ترین دسته‌بندی‌ها، بر اساس «نوع برخورد» است که در فرم‌های پلیس راهنمایی و رانندگی نیز ثبت می‌شود. این دسته‌بندی به ما کمک می‌کند تا الگوهای حوادث را بهتر بشناسیم و برای هر کدام راهکارهای پیشگیرانه مناسبی طراحی کنیم.

وی افزود: بر اساس مطالعات علمی انجام شده در ایران، تصادفات جاده‌ای به عنوان شایع‌ترین مکانیسم آسیب در کشور شناخته می‌شوند و حدود ۵۰ درصد از کل موارد آسیب را به خود اختصاص می‌دهند. این آمار نشان می‌دهد که موضوع تصادفات، یک معضل جدی در حوزه سلامت و ایمنی عمومی کشور است.

برخورد از جلو و کنار، بیشترین سهم را در تصادفات ایران دارند

سرپرست اداره آموزش و فرهنگ ترافیک پلیس راهور استان فارس درباره رایج‌ترین نوع تصادفات توضیح داد: برخورد از جلو و کنار، شایع‌ترین نوع تصادفات در ایران است. این نوع برخوردها به طور خاص در تحلیل شدت تصادفات مورد توجه قرار می‌گیرند، زیرا معمولاً با جراحات سنگین‌تری همراه هستند. در مطالعات انجام شده، آسیب‌های ناحیه سر و گردن با ۴۷.۳ درصد، شایع‌ترین نوع آسیب در تصادفات گزارش شده است.

وی خاطرنشان کرد: بیشتر قربانیان تصادفات در ایران را مردان جوان تشکیل می‌دهند. آمارها نشان می‌دهد که حدود ۷۵.۷ درصد از مصدومان تصادفات را مردان تشکیل می‌دهند و میانگین سنی آنها حدود ۳۰ سال است. این یعنی ما بخش فعال و جوان جامعه خود را در تصادفات از دست می‌دهیم که ضرورت توجه بیشتر به فرهنگ‌سازی ترافیکی را دوچندان می‌کند.

برخورد با اشیاء ثابت مانند گاردریل و درخت 

سرگرد محمدی به نوع دیگری از تصادفات اشاره کرد و گفت: برخورد با اشیاء ثابت مانند گاردریل‌ها، درختان، تابلوها و سایر موانع کنار جاده‌ای نیز در ایران شیوع بالایی دارد. این نوع تصادفات به خصوص در جاده‌های برون‌شهری که سرعت خودروها بالاست، می‌تواند بسیار خطرناک و کشنده باشد.

وی افزود: واژگونی خودرو که اغلب در اثر برخورد با شانه جاده یا موانع کناری رخ می‌دهد، نوع بسیار خطرناکی از تصادف محسوب می‌شود. مطالعات نشان داده است که احتمال مرگ و میر در واژگونی در جاده‌های خمیده به طور قابل توجهی بیشتر است. متأسفانه ما در کشورمان شاهد این نوع تصادفات به ویژه در جاده‌های کوهستانی و پیچ‌دار هستیم.

*برخورد با حیوانات، به ویژه در جاده‌های روستایی، یک تهدید جدی است

سرپرست اداره آموزش و فرهنگ ترافیک پلیس راهور استان فارس با اشاره به نوع کمتر شناخته شده تصادفات تصریح کرد: برخورد با حیوانات، به ویژه در جاده‌های روستایی و حاشیه جنگل‌ها، یکی از انواع تصادفات است که متأسفانه کمتر به آن پرداخته می‌شود. عبور حیوانات از جاده به ویژه در شب، می‌تواند منجر به حوادث ناگواری شود. ما به رانندگان توصیه می‌کنیم در مناطقی که احتمال تردد حیوانات وجود دارد، سرعت خود را کاهش دهند و با دقت بیشتری رانندگی کنند.

۴۵ درصد قربانیان را راکبان موتورسیکلت‌ها تشکیل می‌دهند

سرگرد محمدی با اشاره به آمارهای نگران‌کننده درباره موتورسیکلت‌ها گفت: مطالعات متعدد نشان می‌دهند که موتورسیکلت‌ها نقش کلیدی در تصادفات ایران دارند. بر اساس یک بررسی سیستماتیک، موتورسواران تقریباً ۴۵ درصد از قربانیان تصادفات را تشکیل می‌دهند. در سال ۱۳۹۶، حدود ۳۸۶۲ مورد تصادف فوتی موتورسیکلت در کشور ثبت شده که ۲۳.۸ درصد از کل تصادفات فوتی را شامل می‌شود.

وی افزود: ۹۵.۹ درصد از قربانیان تصادفات موتورسیکلت مرد هستند و بیشترین آمار فوت مربوط به گروه سنی ۱۸ تا ۲۴ سال است. مهم‌ترین علت مرگ در تصادفات موتورسیکلت، ضربه به سر با ۵۳.۶ درصد گزارش شده است. این آمار نشان می‌دهد که استفاده از کلاه ایمنی چقدر می‌تواند در کاهش مرگ و میر مؤثر باشد.

شدت تصادفات به سه سطح خسارتی، جرحی و فوتی طبقه‌بندی می‌شود

سرپرست اداره آموزش و فرهنگ ترافیک پلیس راهور استان فارس درباره دسته‌بندی شدت تصادفات توضیح داد: در مطالعات علمی، شدت تصادفات معمولاً به سه سطح طبقه‌بندی می‌شود: خسارتی، جرحی و فوتی. این طبقه‌بندی برای تحلیل نتایج تصادفات و طراحی راهکارهای پیشگیرانه بسیار کاربردی است.

ناشی از تصادفات برای کاربران وسایل نقلیه چهارچرخ و دوچرخ در ایران بالاتر از میانگین منطقه‌ای است. حدود ۷۵ درصد از کل مرگ و میرهای ناشی از آسیب‌ها در کشور ما مربوط به تصادفات جاده‌ای است.

واژگونی به ویژه در جاده‌های خمیده، مرگبارترین نوع تصادف است

وی  در پایان این بخش از گفت‌وگو تأکید کرد: واژگونی خودرو یکی از مرگبارترین انواع تصادفات است. مطالعات نشان داده که احتمال مرگ و میر در اثر واژگونی در جاده‌های خمیده به طور قابل توجهی بیشتر از جاده‌های مستقیم است. همچنین، سرعت غیرمجاز، انحراف به چپ و خستگی راننده از مهم‌ترین عوامل مؤثر در وقوع واژگونی هستند.

وی تصریح کرد: ما توصیه می‌کنیم رانندگان در جاده‌های خمیده حتماً سرعت مجاز را رعایت کنند و از هرگونه مانور ناگهانی خودداری کنند. همچنین اصلاح مسیر جاده‌ها در نقاط حادثه‌خیز و نصب دوربین‌های کنترل سرعت می‌تواند در کاهش این نوع تصادفات مؤثر باشد. پلیس به طور جدی با متخلفان در جاده‌ها برخورد خواهد کرد.

بر اساس مطالعات انجام شده در ایران، تصادفات رانندگی شایع‌ترین علت آسیب‌های منجر به فوت و جراحت در کشور هستند. موتورسواران با ۴۵ درصد، بیشترین سهم قربانیان را به خود اختصاص می‌دهند و ضربه به سر با ۵۳.۶ درصد، مهم‌ترین علت مرگ در این گروه است. پلیس راهنمایی و رانندگی بر لزوم استفاده از کلاه ایمنی، رعایت سرعت مجاز و توجه به هشدارهای ترافیکی تأکید دارد.