اعوجاج در خط آسمان و منظر بصری شیراز

نیکنام خشنودی – خبرجنوب/ زيبايي فضاي بصری شهري شامل ارتفاع و منظر بصری آسمان شهر، مبلمان، رنگ ها، ظرافت هاي هنري و فضاهاي تفريحي دركنارساير امكانات، تجلي بخش آرامش روحي و رواني براي شهروندان و گردشگران به شمار مي رود. حفظ  و رعایت انضباط در خط آسمان در سیاست های کلان شورای عالی معماری و شهرسازی به عنوان یک  نهاد نظارتی  و در شوراهای اسلامی به عنوان پارلمان شهری کلان شهرها از جمله شیراز دیده شده و قابل توجه و مهم است.

 شیراز به عنوان یک شهر تاریخی، فرهنگی و گردشگری همواره مورد توجه جهانی بوده است، سبك معماري و مهندسي بناها و زيبايي درمنظر شهري شیراز موضوعي است كه درنگاه كارشناسان شهرسازي به عنوان يك اصل مهم تلقي شده چرا كه سيما و منظر شهري درواقع ويتريني براي معرفي هر شهر و ديار محسوب مي شود.

با یک نگاه ساده به خط آسمان و منظر بصری کلان شهر شیراز و در یک نگاه افقی این پرسش ها به ذهن متبادر می شود که آیا نمای کلی معماری و خط آسمان در شیراز در یک نگاه افقی برای مردم شهر و گردشگران خوشایند است؟ اگر از ارتفاعات پارک قندیلی یا ارتفاعات دراک و بابا کوهی نگاهی به شهر شیراز بیاندازید خواهید دید که شهر بطور کاملا نامتوازن در برخی مناطق ارتفاع می گیرد و مجددا فرو می افتد، برخی ساختمان ها در پهنه هایی مختصر بشدت خودنمایی می کنند و آسمان شیراز را خراش می دهند در حالیکه در برخی پهنه های بافت قدیم همچنان شاهد ساختمان هایی با سقف شیروانی، کاه گلی، کوتاه، نمور و حتی با سقف چوبی هستیم که بیشتر سبک و سیاق منطقه ای روستایی را به نمایش می گذارد.

 اگرچه سبك معماري قديمي و خاص در برخی مناطق  شيراز براي گردشگران خوشايند است اما اين راهم بايد توجه داشت كه مهاجرت هاي بي رويه برخي شهرهاي ديگر به شیراز سيماي ناهمگوني به لحاظ بافت و آسيب به منظر شهري، ارتفاع و خط آسمان در این شهر وارد کرده است که نیاز به اصلاح دارد.

مصطفی کیانی رحیمی عضو شورای اسلامی شهر شیراز و رییس کمیسیون معماری و شهرسازی و هوشمند سازی در پاسخ به این پرسش که علت مخدوش شدن ارتفاع و منظر بصری آسمان شهر شیراز در یک نگاه افقی در برخی مناطق چیست؟ اینطور پاسخ داد که نمی توان انکار کرد که در پهنه زمانی شکل گیری شهر شیراز در بسیاری موارد منظر بصری آسمان شهر شیراز مورد خدشه قرار گرفته و در یک نگاه افقی می بینیم که حفظ حریم خط آسمان به خوبی در بسیاری از مناطق رعایت نشده است. برخی مواردی بوده است که انطباق  قانونی نداشته است، حتی دستگاه قضایی دراین موارد ورود کرده و برخورد قانونی با متخلفان هم انجام شده است، بخشی از این خدشه ها هم به علت اختلاف در تفسیر قانون است، به این معنی که همه چیزی که در متون قانونی تصویب می شود عینا اجرا نمی شود و در بسیاری موارد اختلاف در تفسیر قانون ایجاد می شود.

عضو شورای اسلامی شهر شیراز و رییس کمیسیون معماری و شهرسازی در ادامه گفت: البته اختلالاتی هم در وظایف سازمان ها شکل می گیرد که به نمای بصری ارتفاع شیراز خدشه وارد شود، این اختلال در وظایف دستگاهها بروز می کند، بسیاری مواقع بواسطه آنکه در زمان اجرا شهرداری تصمیم ساز نبوده رعایت منظر بصری نشده، یعنی شهرداری مجوز را صادر می کند اما مجری در نظارت نیست و این خلاء نبود مدیریت واحد شهری را یکبار دیگر برجسته می سازد.

پرسش پیش رو این است که برای جلوگیری از تکرار این تخلفات چکار می توان کرد؟ بدون تردید باید بپذیریم که برخی از افراد صرفا با انگیزه های سودجویانه به سمت و سوی  تخلفات می روند و انضباط در ارتفاع و خط آسمان را بهم می ریزند و رعایت نمی کنند، کمیسیون ماده 100 وجود دارد که به این تخلفات رسیدگی کند.

کیانی در ادامه با بیان اینکه بخشی از این تخلفات نیز ناشی از استعداد پهنه ای است که ضوابط در آن رعایت نمی شود ادامه داد: مثلا در بافت قدیم شیراز ضوابطی برای ارتفاع ساخت وجود دارد، بسیاری از قوانین در این پهنه مربوط به نیازهای 10 یا 20 سال قبل است و امروز پاسخگوی نیاز شهر در این مناطق نیست و باید قانون در این عرصه بازنگری شود. برای 38 پهنه از شیراز اصلاح ضوابط و قانون درخواست و مورد موافقت قرار گرفته است، این ضوابط در گذرهای مختلف شهری دیده شده است.

با اين حال ناهمگوني  بسیاری از مناطق شیراز همچون پهنه های دراک و برفروشان، قصردشت، کارخانه سیمان، میان رود، شهرک های شمال غرب  و مناطق حاشیه ای شهر كم نيست، به سامان كردن اين ساخت وسازها با مشاركت مردم و نظارت شهرداری  مهم ترين گامي است كه علاوه بريكسان سازي سيماي شهري در استحكام بخشي به بناها و تامين خانه هاي ايمن براي ساكنان آنها تغيير در سيماي شهري را به دنبال دارد.