وقتی گرانی، انتخاب های اجباری به مردم تحمیل می کند

فاطمه ایزدی - «خبرجنوب»/ فقط کسانی که پای صندوق فروشگاه ها می ایستند و از میان چند قلم کالایی که برداشته اند، مجبورند دست به انتخاب بزنند می فهمند این تراژدی یعنی چه!

 خیلی ها این روزها وقتی با قیمت های نجومی کالاها به ویژه اقلام اساسی روبه رو می شوند، چاره ای ندارند جز آنکه از خرید چند قلم جنس، صرف نظر کنند تا دخل و خرج آنها به هم نخورد. این صحنه برای بسیاری از فروشندگان، دیگر صحنه عجیب و غریبی نیست. مشتری‌هایی که زمانی با خیال راحت خرید می‌کردند، اکنون قیمت‌ها را می‌پرسند، بین چند برند مقایسه می‌کنند و گاهی چیزی را که همیشه می‌خریدند، سر جایش می‌گذارند.

به گزارش «خبرجنوب»، تغییر در سبد خرید خانوارها لزوماً با حذف یکباره کالاها اتفاق نیفتاده بلکه آرام‌آرام در جزئیات زندگی روزمره، خودش را نشان داده است. یک خانواده ممکن است دیگر هر روز قهوه بیرون نخورد، خرید لبنیات را کمتر کند، به جای برنج ایرانی، سراغ گزینه ارزان‌تر برود یا استفاده از تاکسی اینترنتی را از هر روز به چند بار در هفته کاهش دهد. این تغییر، قصه پرغصه ای است که گرانی به جان مردم انداخته و حتی به انواع پوشک بچه و شیر خشک هم سرایت کرده است.

یکی از فروشندگان مواد غذایی در شیراز به «خبرجنوب» توضیح می دهد که قبلاً خیلی از مشتری‌ها می‌آمدند و خریدشان مشخص بود و همان برندها و مقدار همیشگی را برمی‌داشتند اما اکنون سؤال می‌کنند که کدام جنس، ارزان‌تر است! به گفته بهنام زارع، خیلی‌ها حتی اگر یک کالا را دوست داشته باشند، وقتی قیمتش بالا برود، گزینه دیگری انتخاب می‌کنند. او از تغییر رفتار مشتریان در خرید کالاهای اساسی می‌گوید و تاکید می کند که مثلاً خانواده‌ای که همیشه برنج ایرانی مصرف می‌کرد، حالا ممکن است برای اینکه هزینه‌ها کمتر شود، برنج خارجی بخرد. به گفته زارع، شاید مشتری هنوز کیفیت قبلی را ترجیح بدهد، اما شرایط اقتصادی، انتخابش را تغییر داده است.

البته این تغییر فقط به خریدهای بزرگ مربوط نمی‌شود. گاهی یک عادت کوچک روزانه هم به دلیل افزایش هزینه‌ها کنار گذاشته می‌شود. زینب محمدی، یکی از شهروندان شیرازی به «خبرجنوب» توضیح می دهد که قبلاً هر روز قهوه می‌خوردم اما وقتی قیمت یک شات قهوه از حدود ۶۰ هزار تومان به بالای ۱۰۰ هزار تومان رسید و دیدم هزینه‌اش در ماه، زیاد می‌شود، دیگر مثل قبل نمی‌خرم.

در فروشگاه‌های عرضه محصولات لبنی نیز فروشندگان از کاهش دفعات خرید می‌گویند. محصولاتی که پیش‌تر همیشه در یخچال خانه‌ها وجود داشتند، حالا برای برخی خانواده‌ها با فاصله بیشتری خریداری می‌شوند. یکی از فروشندگان تاکید می کند که قبلاً بعضی مشتری‌ها هر هفته شیر می‌بردند، اما الان یا کمتر می‌خرند یا خریدشان را عقب می‌اندازند و بعضی‌ها هم به جای چند قلم لبنیات، فقط ضروری‌ترین مورد را انتخاب می‌کنند.

این تغییر در خرید روغن و دیگر کالاهای مصرفی نیز دیده می‌شود. خانواده‌هایی که پیش‌تر چند نوع محصول برای مصارف مختلف تهیه می‌کردند، حالا گاهی تنها یکی را انتخاب می‌کنند و برخی اقلام را از فهرست خرید کنار می‌گذارند. حتی سبک رفت‌وآمد بعضی شهروندان نیز تغییر کرده است. یکی از آنها تاکید می کند که قبلاً خیلی وقت‌ها برای مسیرهای کوتاه هم اسنپ می‌گرفتم، اما الان سعی می‌کنم کمتر استفاده کنم، چرا که وقتی هزینه‌ها را جمع می‌زنم، می‌بینم باید بعضی چیزها را محدود کنم.

فروشندگان معتقدند مشتری امروز بیشتر از گذشته با حساب و کتاب خرید می‌کند. به گفته آنها، مردم همچنان به بازار مراجعه می‌کنند، اما خریدها کوچک‌تر شده و اولویت‌ها تغییر کرده است.

یک فروشنده قدیمی بازار تصریح می کند که مشتری از بین نرفته، اما نوع خریدش عوض شده است چنانچه قبلاً ممکن بود چند قلم اضافه هم بردارد اما اکنون، بیشتر دنبال این است که فقط چیزهایی را بخرد که واقعاً لازم دارد.

در هر حال، تغییر الگوی مصرف خانوارها را می‌توان در همین انتخاب‌های کوچک روزانه دید؛ در محصولی که دیگر خریداری نمی‌شود، در برندی که جای خود را به گزینه ارزان‌تر داده و در عادتی که برای مدتی کنار گذاشته شده است. بازار همچنان جریان دارد، اما سبد خرید مردم دیگر همان سبد چند سال قبل نیست. حالا بسیاری از خانواده‌ها پیش از هر خرید، نه فقط به نیازشان، بلکه به توان پرداختشان هم فکر می‌کنند.