انتخاب رشته تحصیلی نامناسب، معامله دوسر سوخت

نیکنام خشنودی – خبرجنوب/ فرآیند انتخاب رشته تحصیلی باید با کمک والدین، معلمان و مشاوران مدرسه طی سال های مختلف تحصیلی و به مرور زمان انجام شود تا دانش آموزان برای تعیین رشته تحصیلی خود در مقطع متوسطه دچار سردرگمی نشوند و در ادامه با انتخاب رشته صحیح به دانشگاه بروند.

دانش آموز باید تک تک رشته ها را بشناسد، دانش آموز در کنار شناختی که از رشته ها دارد بایستی با ویژگی ها و معیارهای موفقیت در آن رشته نیز آشنا شود.  این انتخاب یکی از سرنوشت سازترین انتخاب های دانش آموزان است والدین، دانش آموزان و مشاوران مدارس در مرحله نخست باید علاقه دانش آموز را ملاک انتخاب رشته تحصیلی قرار دهند زیرا علاقه در هر کاری پشتوانه موفقیت است. در صورتی علاقه به رشته می تواند افراد را در انتخاب مناسب رشته تحصیلی هدایت کند که دانش آموز با ابعاد مختلف، مزایا و معایب و گستره رشد آن رشته آشنایی داشته باشد. شناخت کافی از رشته تحصیلی عامل ایجاد انگیزه در فرد  است، دانش آموزانی که بدون داشتن شناخت و تنها از روی علاقه رشته تحصیلی خاصی را انتخاب می کنند در میان راه اشتیاق خود را از دست می دهند، همان طور که شاهد تغییر رشته بعضی از دانش آموزان در دوره متوسطه هستیم.

 دکتر محمدحسین شیخی استاد مهندسی مخابرات و الکترونیک و رئیس مرکز همکاری‌های علمی بین‌المللی دانشگاه شیراز در آستانه نزدیک شدن به روزهای انتخاب رشته تحصیلی و ورود داوطلبان به رشته های دانشگاه به برخی از مسایل، چالش ها و آسیب های انتخاب رشته خلط و نادرست اشاره کرد و اظهار داشت: بسیاری از دانش آموختگان دانشگاهی از همان ابتدا در مسیر اشتباه انتخاب رشته تحصیلی دانشگاهی بوده اند، بعد از چهار سال درس خواندن و لیسانس گرفتن می بینند که کاری برای آنان نیست پس به ناچار به فوق لیسانس و ارشد روی می آورند و همینطور تا مقاطع بالاتر می روند اما همچنان گمشده خویش را در تحصیلی و شغل مناسب نمی یابند. این موضوع علاوه بر اینکه به عدم توازن و تعادل رشته های تحصیلی دانشگاهی می انجامد موجب می گردد که نوعی سرخوردگی ، یاس و ناامیدی در دانش آموختگان ایجاد شود ، پس از این همه سال درس خواندن، دانش آموختگان تازه متوجه می شوند که جوانی خود را از دست داده اند و با عمر از دست رفته و سالهای خوب زندگی اکنون نیز دستاویزی برای ادامه کار و زندگی ندارند.

دکتر محمدحسین شیخی در ادامه گفت: در بسیاری موارد مشاهده می شود که افرادی حتی در برخی مقاطع تحصیلی دکتری دارند اما مجبورند برای  امرار معاش مسافرکشی کنند، یا مواردی مشاهده می شود که افرادی که مدرک دکتری دارند برای جذب در مقاطع پایینتر حاضرند مدارک عالی خود را رو نکنند و مثلا با مدرک لیسانس جذب شغل هایی با رده پایینتر شوند. از سویی متاسفانه برخی از دانشگاهها برای حفظ دانشجو و تداوم دریافت شهریه با توجه به اینکه دوام این دانشگاهها به دریافت شهریه است، سختگیری لازم در پذیرش و فارغ التحصیلی دانشجویان ندارند، این دانشگاهها اصولا یا سختگیری نمی کنند یا با اغماض از کنار موضوع می گذرند تا دوام داشته باشند، این دانشگاهها اگر فیلتر سختگیرانه خود را پایین نیاورند خروجی نخواهند داشت، در برخی از مقاطع دیده شده است که دانشگاهها به اساتید تکلیف می کنند که خیلی سختگیری نکنند، اگر سختگیری باشد دانشجویان رغبتی ندارند سر کلاس بیایند، همین باعث می شود فردا این دانشجو فارغ التحصیل شود، دانش کافی نداشته باشد و شغلی انتخاب کند که توان انجام آن را نداشته باشد.

این استاد دانشگاه شیراز همچنین اظهار داشت: اصطلاحا این پدیده دو سر سوخت و دوسر باخت است، نه دانشجو در رشته مورد علاقه اش درس خوانده، نه توانسته شغل مناسبی به دست آورد و نه امیدی به آینده دارد، پس خیلی مهم است که از همان ابتدا دانش آموزانی که انتخاب رشته می کنند بدانند در کجا قرار دارند و با چه انگیزه ای رشته خود را انتخاب می کنند، دانش آموزی که از ریاضی متنفر است و نمی تواند ریاضی را درک کند چگونه و چرا باید در رشته مهندسی که سراسر ریاضی است درس بخواند؟ دانشجویی که درون گرا است و قدرت ایجاد ارتباط با مردم را ندارد و صرفا بخاطر چشم و هم چشم و فشار خانواده رشته پزشکی را انتخاب کرده است چرا باید در رشته ای باشد که نتواند با بیمار ارتباط برقرار کند .

بنا بر این تمام رشته های تحصیلی از وضعیت شغلی یکسانی برخوردار نیستند و به دلیل آمار بالای دانش آموختگان دانشگاهی در بعضی رشته ها، بازار کار آنها اشباع شده است و یا به دلیل ناشناخته بودن و نیاز جامعه زمینه شغلی مناسبی ندارند. بررسی کارشناسانه دقیق درباره آینده شغلی رشته های تحصیلی مختلف برای روشن ساختن مسیر حرکت دانش آموزان  و دانشجویان ضروری  است .

  وجود کارشناسان زبده و دلسوز در مدارس برای هدایت تحصیلی دانش آموزان امری است که باید بیشتر از گذشته مورد توجه آموزش و پرورش قرار بگیرد . هدایت تحصیلی از ارکان اصلی آموزش است و  زمانی می توان به هدف اصلی آموزش و پرورش نزدیک تر شد که مسیر حرکت با آگاهی و درایت کامل انتخاب شود و دانش آموز فکر و ذهن خود را با نگرانی از کنکور و موفقیت در آن مشغول نکند.