9 پرسش در مورد ADHD/ چگونه تشخیص دهیم که مبتلا هستیم؟
ADHDزمانی رخ میدهد که مغز در انتقال عملکردهای اجرایی مانند برنامهریزی، اولویتبندی و کنترل تکانهها دچار مشکل است
Admin 6
ترجمه: سیما زعفرانچی - «خبرجنوب»/ شاید گاهی با دوستانتان از حواسپرتیها یا تنبلی در انجام کارها شوخی کنید، اما اگر این اتفاقات بیشتر شده و روی کار یا روابطتان تأثیر گذاشته، ممکن است با خودتان فکر کنید: نکند ADHD داشته باشم؟
دکتر الکساندر دوان، پزشک عمومی در بیمارستان متودیست هیوستون، میگوید: خیلیها فکر میکنند باید خودشان بتوانند این مشکلات را کنترل کنند و اگر نتوانند، یعنی ضعف دارند. ولی اینطور نیست. ADHD هیچ ربطی به قدرت ذهن یا اراده نداره و نباید از آن خجالت کشید یا خود را سرزنش کرد.
در ادامه، دکتر دوان به پرسشهایی درباره این اختلال پاسخ میدهد:
تفاوت ADHD و ADD چیست؟
شاید هنوز واژه اختلال نقص توجه (ADD) به گوشتان بخورد، اما این اصطلاح دیگر بهروز نیست.
دکتر دوان میگوید: این واژه زمانی به کار میرفت که تصور میکردیم بیشفعالی بدون مشکل توجه و ADD مشکل توجه بدون بیشفعالی است. اما اکنون میدانیم که اینها همه بخشهایی از یک طیف هستند.
او ادامه میدهد: برای درمان هر سه نوع، از داروهای مشابهی استفاده میشود. این دستهبندیها صرفاً کمک میکنند تا همه افراد به درمان مناسب دسترسی داشته باشند.
1. علت ADHD چیست و چگونه مغز را تحت تأثیر قرار میدهد؟
برخلاف برخی باورها،ADHD به اراده یا هوش فرد ارتباطی ندارد. دکتر دوان توضیح میدهد: افراد معمولاً فکر میکنند مشکلی در تواناییهای ذهنیشان وجود دارد، اما مسئله این نیست. ADHDزمانی رخ میدهد که مغز در انتقال عملکردهای اجرایی مانند برنامهریزی، اولویتبندی و کنترل تکانهها دچار مشکل است.
2. نشانههای ADHD در بزرگسالان چیست؟
علائم ADHD در بزرگسالان میتواند به شیوههای مختلف بروز کند، از جمله:
- دشواری در تمرکز طولانیمدت
- بینظمی
- ضعف در مدیریت زمان
- گمکردن مکرر وسایل
- تصمیمگیریهای ناگهانی
- بیقراری
- تحریکپذیری یا تغییرات خلقی
- حساسیت بیش از حد به استرس
- به تعویق انداختن امور
- مشکل در دنبال کردن یا به پایان رساندن کارها
دکتر دوان میافزاید: مشکل در مدیریت زمان لزوماً به معنای بیکفایتی نیست، بلکه درک افراد مبتلا از گذر زمان متفاوت است.مثلا اینافراد ممکن است تصور کنند کاری تنها چند دقیقه طول کشیده، اما در واقع زمان بسیار بیشتری گذشته باشد.
افراد مبتلا به ADHD میدانند چه کاری باید در اولویت باشد، اما مغزشان آنها را وادار میکند روی کار دیگری تمرکز کنند.
همچنین، علائم ADHD در زنان اغلب متفاوت از مردان است. مردان بیشتر تمایل به بروز رفتارهای بیشفعال و تکانشی دارند، در حالیکه زنان بیشتر با بیتوجهی و حواسپرتی مواجه هستند. این تفاوت میتواند باعث شود زنان مشکلات خود را درونریزی کرده و دچار اضطراب یا افسردگی شوند، در حالیکه مردان بیشتر رفتارهای بیرونی نشان میدهند. به همین دلیل، تشخیص ADHD در زنان معمولاً دیرتر صورت میگیرد.
3. آیا علائم ADHD شبیه بیماریهای دیگر است؟
بله؛ و همین امر تشخیص این اختلال را دشوار میکند. دکتر دوان میگوید: اضطراب، افسردگی یا سوءمصرف مواد میتوانند علائمی شبیه ADHD ایجاد کنند. از سوی دیگر، گاهی این مشکلات نتیجه ADHD تشخیصدادهنشده هستند. بنابراین، مشورت با پزشک برای بررسی همهجانبه ضروری است. توجه داشته باشید که هیچ آزمایش خون یا تصویربرداری مغزی برای تشخیص ADHD وجود ندارد. این تشخیص بیشتر بر پایه بررسی علائم و پرسشنامهها انجام میشود.
4. چند نفر در دنیا ADHD دارند؟
برآورد میشود حدود ۶ درصد از جمعیت جهان به ADHD مبتلا باشند، اگرچه بسیاری از افراد بدون تشخیص زندگی میکنند.
دکتر دوان میگوید: واقعیت این است که همه ما تا حدی علائم ADHD را تجربه میکنیم. تفاوت در شدت علائم و میزان تأثیر آن بر زندگی روزمره ما است. ADHD یک وضعیت مطلق نیست، بلکه طیفی است که میتواند تحت تأثیر فشارهای بیرونی تشدید شود.
5. آیا ADHD با افزایش سن بدتر میشود؟
ADHD الزاماً با افزایش سن بدتر نمیشود، اما ممکن است علائم آن به دلیل افزایش مسئولیتها آشکارتر گردد. معمولاً این اختلال در دوران کودکی تشخیص داده میشود، زیرا علائم در آن دوره مشهودتر است. اما امروزه، با تغییر سبک زندگی و افزایش نیازهای ذهنی، علائم ADHD در بزرگسالی بیشتر نمایان میشود.
برخی افراد در جوانی میتوانند علائم خفیف خود را مدیریت کنند، اما با پیچیدهتر شدن وظایف شغلی و خانوادگی، این علائم میتوانند مشکلساز شوند. هرچه فشار ذهنی بیشتر شود، کنار آمدن با این شرایط دشوارتر میشود.
6. چه کسی ADHD را درمان میکند؟
اگر فکر میکنید ADHD دارید، بهترین اقدام، شروع مشاوره است. مشاور میتواند علائم شما را ارزیابی کرده و در صورت نیاز شما را به روانپزشک ارجاع دهد.
7. آیا ADHD درمان قطعی دارد؟
در حال حاضر درمان قطعی برای ADHD وجود ندارد، اما قرار گرفتن در مسیر درمان میتواند تأثیر بسزایی بر کیفیت زندگی داشته باشد. برای افرادی که علائم شدیدی دارند، مصرف میتواند تمرکز را بهبود بخشیده و زندگیشان را بهتر کند.
8. آیا میتوان ADHD را بدون دارو درمان کرد؟
اگر علائم خفیف دارید یا تمایل به مصرف دارو ندارید، روشهایی مانند درمان شناختی-رفتاری (CBT) میتواند مفید باشد. این درمان به شما کمک میکند مهارتهایی برای مدیریت علائم بیاموزید. برای برخی افراد، این روش کافی است. اما دیگران ممکن است به ترکیب دارو و درمان نیاز داشته باشند. انتخاب مسیر درمان به ترجیح شما و تشخیص پزشک بستگی دارد.
9. اگر فکر کنم ADHD دارم، چه باید بکنم؟
اولین گام، برقراری یک گفتوگوی صادقانه با روانشناس است. نیازی نیست از پیش پاسخ همه پرسشها را بدانید؛ تیم درمانی در این مسیر شما را راهنمایی خواهد کرد.
دکتر دوان تأکید میکند: داشتن ADHD دلیلی برای شرمندگی نیست. این اختلال نشاندهنده ضعف اراده یا انضباط شما نیست. نادیده گرفتن آن، شما را از حمایتها و درمانهایی که میتوانند کیفیت زندگیتان را بهبود دهند، محروم میکند. دریافت حمایت میتواند تأثیری بزرگ بر زندگی شما داشته باشد.
منبع: houstonmethodist
