مهندسی اقتصادی نخستین ایستگاه متروی زیر بستر رودخانه کشور در شیراز

توسعه شبکه حمل‌ونقل ریلی در شیراز طی سال‌های اخیر وارد مرحله‌ای شده که علاوه بر گسترش خطوط مترو، اجرای پروژه‌ها در شرایط خاص جغرافیایی و فنی را نیز به همراه داشته است.

یکی از شاخص‌ترین این پروژه‌ها، ایستگاه شهید چمران در خط سه قطار شهری است، ایستگاهی که در عمقی حدود ۲۵ متر زیر بستر رودخانه خشک شیراز، موسوم به خرم‌رود، در حال احداث است.

این پروژه از آن جهت اهمیت دارد که ساخت ایستگاه مترو در زیر بستر رودخانه، مجموعه‌ای از ملاحظات فنی، سازه‌ای و اجرایی را پیش روی مجریان قرار می‌دهد و کوچک‌ترین تغییر در روش اجرا می‌تواند بر زمان، هزینه و نحوه پیشرفت عملیات اثرگذار باشد.

اکنون در جریان اجرای این طرح، بازنگری در بخشی از عملیات عمرانی با هدف کاهش هزینه‌ها و تسریع در روند ساخت، به حذف حدود ۲۵۰ تن سازه نگهبان از مرحله دوم عملیات اجرایی منجر شده است، تغییری که به گفته مسئولان شهرداری شیراز، بدون عدول از الزامات فنی و با اتکا به بررسی‌های کارشناسی و ظرفیت نیروهای متخصص بومی انجام شده است.

بازنگری فنی برای کوتاه‌تر شدن مسیر ساخت

رئیس سازمان عمران شهرداری شیراز در تشریح این تغییر راهبردی گفت: در روند اجرای پروژه ایستگاه شهید چمران قطار شهری، جلسات متعددی با حضور عوامل اجرایی و طراح پروژه برگزار و راهکارهای فنی مختلف با هدف بهینه‌سازی فرایند اجرا بررسی شد.

علی‌ حسین عباسی افزود: یکی از موضوعات مهم مورد بررسی، نحوه اجرای سازه‌های نگهبان مرحله دوم ایستگاه بود که وزن تقریبی آن به ۲۵۰ تن می‌رسید.

وی ادامه داد: با توجه به زمان‌ بر بودن اجرای این سازه‌ها، موضوع از جنبه‌های مختلف فنی مورد ارزیابی قرار گرفت و پس از بررسی‌های کارشناسی و اتخاذ تمهیدات لازم از سوی نیروهای بومی و متخصص شهرداری، امکان حذف اجرای این بخش از پروژه فراهم شد.

عباسی گفت: حذف این بخش از عملیات علاوه بر کاهش هزینه‌های اجرایی، موجب کاهش زمان عملیات و تسریع در روند پیشرفت پروژه خواهد شد.

توان بومی در خدمت یک پروژه پیچیده شهری

رئیس سازمان عمران شهرداری شیراز تأکید کرد که بهره‌گیری از ظرفیت و دانش فنی نیروهای متخصص شهرداری می‌تواند نقش مهمی در شناسایی راهکارهای اجرایی، کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری در پروژه‌های عمرانی و زیرساختی داشته باشد.

وی با اشاره به تعامل میان سازمان عمران و سازمان حمل‌ونقل ریلی شهرداری شیراز اظهار کرد: هم‌افزایی میان مجموعه‌های تخصصی و بررسی مستمر روش‌های اجرایی، زمینه را برای یافتن راهکارهایی فراهم کرده است که ضمن رعایت الزامات فنی، عملیات عمرانی را با هزینه و زمان کمتر پیش ببرد.

عباسی خاطرنشان کرد: این تجربه نشان می‌دهد که با هم‌افزایی میان مجموعه‌های تخصصی شهرداری و بهره‌گیری از توان نیروهای داخلی می‌توان ضمن حفظ الزامات فنی و اجرایی پروژه‌ها، مسیر اجرای طرح‌های بزرگ شهری را کوتاه‌تر و اقتصادی‌تر کرد.

ایستگاهی در عمق ۲۵ متری خرم‌رود

ایستگاه شهید چمران، نخستین ایستگاه خط سه قطار شهری شیراز از سمت تقاطع سه‌سطحی بصیرت به سمت شهرک گلستان است که در عمقی حدود ۲۵ متر زیر بستر رودخانه خشک شیراز در حال احداث است.

قرار گرفتن این ایستگاه در زیر بستر رودخانه، آن را به یکی از متفاوت‌ترین پروژه‌های عمرانی شبکه متروی شیراز تبدیل کرده است، پروژه‌ای که در کنار کارکرد حمل‌ونقلی، می‌تواند تجربه‌ای فنی برای اجرای طرح‌های مشابه در نقاطی باشد که مسیر خطوط ریلی با موانع طبیعی و بسترهای رودخانه‌ای تلاقی می‌کند.

از سوی دیگر، بازنگری انجام‌شده در شیوه اجرای بخشی از عملیات و حذف ۲۵۰ تن سازه نگهبان، این پروژه را از منظر مهندسی اقتصادی نیز در کانون توجه قرار داده است، رویکردی که بر اساس آن، استفاده از دانش فنی نیروهای بومی و ارزیابی مستمر روش‌های اجرایی می‌تواند به کاهش هزینه و زمان پروژه‌های زیرساختی منجر شود.

وقتی مهندسی، مسیر مترو را هموار می‌کند

ساخت مترو در زیر بستر یک رودخانه، تنها حفر تونل و احداث یک ایستگاه در اعماق زمین نیست، بلکه فرایندی است که در هر مرحله نیازمند تصمیم‌های دقیق مهندسی، شناخت شرایط محیطی و انتخاب روش‌های اجرایی متناسب با ویژگی‌های پروژه است.

در ایستگاه شهید چمران شیراز نیز اکنون بخشی از این مسیر با بازنگری در عملیات اجرایی، استفاده از ظرفیت نیروهای متخصص و حذف یک بخش ۲۵۰ تنی از سازه‌های پیش‌بینی‌شده، وارد مرحله‌ای شده که مسئولان آن را نمونه‌ای از مهندسی اقتصادی در پروژه‌های بزرگ شهری می‌دانند.

ایستگاهی که در دل زمین و زیر بستر خرم‌رود در حال شکل‌گیری است، به این ترتیب تنها بخشی از مسیر آینده متروی شیراز نخواهد بود، بلکه تجربه‌ای از پیوند دانش مهندسی، مدیریت هزینه و توان تخصصی نیروهای بومی در اجرای یک پروژه متفاوت زیرساختی به شمار می‌رود.