کتابآرایی؛ از کارگاه ۲۰ متری تا صحنههای جهانی
آیین نکوداشت داریوش نویدگویی، ناشر نمونه و میراثدار فرهنگ ایران زمین در شیراز
ادمین ۵
بهمن پگاه راد «خبرجنوب» /در آیینی که به همت مؤسسه جوان و با حضور استادان دانشگاه، نویسندگان، شاعران، محققان و فرهنگوران شیراز برگزار شد، از استاد داریوش نویدگویی، ناشر نمونه دهها نمایشگاه کتاب و نیک اندیش فرهنگی پیشکسوت، تجلیل به عمل آمد.
آغاز راه؛ از صحافی خانگی تا نخستین کتابها
نویدگویی در این نشست صمیمی، از زادگاهش درب شیخ و مظلومیت شیخ روزبهان در شهر خود و کشور گفت. او دوران کودکی را در خانوادهای ۱۰ نفره روایت کرد:
در کنار دو دایی، دو خاله، مادر و مادربزرگ زندگی آرامی داشتیم. دایی جعفر از کارمندان روزنامه پارس بود و به صحافی عشق میورزید. کارگاهی کوچک در خانه راه انداخته بود و من کمکم به این کار کشیده شدم؛ کاری که به کتاب جان میدهد.این آغاز راهی بود که او را به چاپخانه، حروفچینی سربی و سرانجام به نشر رساند. نخستین کتاب او زهرا، زهره رخشنده ، به قلم استاد محمد مختارزاده و سپس خوارج، اثر استاد عباس ناصر معدلی بود، که به چاپ رساند. آن روزها هر کلمه را با حروف سربی کنار هم میچیدیم تا یک کتاب ۱۰۰ صفحهای پدید آید؛ سختیها فراوان بود.
۴۴۰۰ کتاب و یک عمر دغدغه
حاصل عمر این ناشر پیشکسوت امروز بیش از ۴ هزار و ۴٠٠ جلد کتاب است. او محل کار ۲۰ متری خود را چنین توصیف میکند: همان جایی که پاتوق اغلب نویسندگان نامدار شیراز شد؛ از توللی و برادران فقیری و دکتر مژده گرفته تا چهرههای شاخص دیگر.
او به عشق و علاقه وصفناپذیرش به کتاب و کتابت ادامه میدهد و تأکید میکند که با سرمایه شخصی، موزههایی از آثار فرهنگی، کتابهای نایاب، قرآنهای نفیس، دستنوشتهها و اسناد تاریخی برجایمانده از قرون پیشین را ایجاد کرده است.
سفیر فرهنگ ایران در جهان
نویدگویی از حضورش در نمایشگاههای بینالمللی فرانسه، آلمان، آمریکا و عربستان روایت جذابی دارد:
در فرانسه، با نمایش عکسهای مسجد نصیرالملک شیراز ،مسجد صورتی، مخاطبان را مجذوب معماری ایرانی کرد.
در آمریکا، هنر صحافی ایرانی را به نمایش گذاشت.
در عربستان، چنان مسئولان فرهنگی را تحت تأثیر قرار داد که کتابهای ضدشیعی را از نمایشگاه جمعآوری کردند.سفر ۸ روزه به زنگبار یا تانزانیا به دلیل عشق اهالی به شیراز و تمدن ایرانی، به ۱۲ روز تمدید شد. آنها عشق عجبی به شیرازی ها داشتند.
وامدار همسر و هنرمندان
نویدگویی در بخشی پرمهر از سخنانش به نقش خانواده اشاره کرد: اگر همسرم در کنارم نبود، به هیچ وجه قادر به انجام این کار سترگ نبودم. گاه پیش میآمد که یک هفته در تهران بودم و او با تحمل و صبوری تمام مراقب خانه و زندگی بود.
وی در بخش دیگری با اشاره به سیل ویرانگر شیراز گفت: در آن روزهای سخت، هیچکس جز هنرمندان دلسوزی چون رحیم هودی به یاری من نیامدند. حتی مسئولان از در اختیار قرار دادن یک بولدوزر برای گشودن راه دریغ کردند. من در طول زندگیام وامدار هیچکس نبودهام.
تجلیل از مفاخر؛ از پارسه تا شیراز
او با اشاره به استادان بنامی که آثار خود را به او سپردهاند، به ویژه از استاد سید رزاق امیری یاد کرد: زاده فراشبند، کسی که پس از فارسنامه و آثارالعجم، کتاب سهجلدی «پارسه» را خلق کرده و درباره موطن خود فراشبند نیز نوشته است. امروز او ویلچرنشین است، اما عظمت کارش وصفناشدنی است. نسل جوان باید این گوهر شناسان ادب و فرهنگ را بشناسد.
نویدگویی همواره دغدغه احیای نام مفاخر شیراز و فارس را داشته است: میرزا علیاصغرخان حکمت، بانی مراکز علمی و آموزشی کشور؛ علی سامی، باستانشناس بزرگ؛ حسن امداد، شیراز پژوه و مؤلف کتب درسی؛ ابراهیم گلستان، نویسنده و هنرمند ملی؛ علینقی بهروزی و سید ابوالقاسم انجوی شیرازی، پژوهشگران فرهنگ عامه؛ میرزا حسن حسینی فسایی، صاحب فارسنامه ناصری؛ و فرصتالدوله شیرازی، فیلسوف و مورخ صاحب آثارالعجم. وی همچنین از تأثیرگذارانی چون قطبالدین شیرازی، ابن خفیف و شوریده شیرازی به عنوان ذخایر فرهنگی این خطه یاد میکند.
نمایشگاهها؛ از تهران تا حوالی MRI شیراز
نویدگویی سابقه مدیریت چندین دوره از نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را در کارنامه دارد. او با اشاره به افت تدریجی این نمایشگاه از سال هفتم به بعد، از اقدام نمادینش گفت: در آن سال به کمک دوستمان حامدی فر و یکی دو تای دیگر، یک نیسان درخت سرو به نمایشگاه بردم و غرس کردم تا یادگاری از شیراز در آنجا بماند. در غرفه، نویسندگان، شاعران و محققان فارس را دعوت و به معرفی آنان میپرداختم.
وی از راهاندازی نمایشگاه تابستانه کتاب در محوطه MRI شیراز با همراهی دکتر محمدرضا خشنود بنیانگذار این مجموعه درمانی نیز یاد کرد: تابستانها تا پاسی از شب منتظر شیرازیهایی میماندم که خسته از تفرج در بلوار چمران، سری به نمایشگاه می زدند و از یار مهربان کتاب دیدن میکردند. نمی گویم این نمایشگاه معرکه بود، اما گفته به امر به معروف بیش از نهی از منکر اعتقاد دارم، یعنی همان چند جوان خلافکاری که به حوالی کتاب و تحصیلات عالیه کشیده شدند، برایم کافی بود. وی تأکید کرد: ایکاش جامعه بیشتر از افرادی چون دکتر خشنود تجلیل کند تا نسل جوان بداند هنوز خیرخواهان در این جامعه نفس میکشند.
انتقاد از ممیزی سلیقهای و ضرورت عدالت فرهنگی
نویدگویی در بخش دیگری از سخنانش به نقد روند ممیزی کتابها پرداخت: دریافت مجوز کتاب با مشکلات فراوانی روبروست. گاه سلیقهای یک اسم حذف میشود و در مقابل، اجازه توهین به یک قوم داده میشود. کتابهایی از این دست پیش من آورده شد، نپذیرفتم. در گذشته فریاد میزدیم ایران تنها تهران نیست؛ امروز باید بگوییم فارس تنها شیراز نیست. از فسا ، اوز، گله دار، جهرم و کازرون تا آباده، زرین دشت، سروستان، زرقان، نیریز و دیگر نقاط، نویسندگان و پژوهشگران فراوانی داریم که باید به آنها قدرت پرواز داد.
نگاه به فردا؛ حفظ تمدن ایرانی
وی با اشاره به مشکلات امروز جامعه همچون بیکاری، معیشت و تورم خاطرنشان کرد: نباید به آن طرف آبها نگاه کرد؛ کسی به فکر امروز ما نیست. باید خودمان کاستیها را رفع کنیم، تمدن و تاریخ خود را حفظ کنیم و پس از عادی شدن شرایط، از ظرفیت اندیشمندان حامی ایران بهره بگیریم.
راهی که ادامه دارد
در پایان این آیین، حاضران از مردی تجلیل کردند که خالق هزاران عنوان کتاب و میراثدار فرهنگ و هنر ایران زمین است. تمام نمایشگاههای کتابی که ساخته، به گفته خودش متعلق به مردم است و در آینده به صورت هیأت امنایی اداره خواهد شد و من در این اندیشه بودم که حرف های زیبایی شنیدیم که همه به یک نام ختم شدند، درخشش تمدن ایرانی اسلامی ما و شناخت بزرگان آن که داریوش نوید گویی یکی از ساکنان آن است...
