خوش اقبال: واحدهای فرهنگی فارس همبستگی ندارند

زینب دانشور- «خبر جنوب»/ در هزار توی تاریخ فارس، افرادی مستترند که جریان ادب و فرهنگ کنونی به نوعی به آن ها وابسته است؛ انسان هایی خوش ذوق و جریان ساز که در بلبشوهای اجتماعی از آن ها تنها نامی مانده و تالیفاتی که کمتر کسی از وجود آن ها باخبر است. افرادی که در یک جلسه دانشگاهی و لابه لای کتاب تاریخ ادبیات تنها به بردن نامشان اکتفا شده و پژوهش آثارشان مغفول مانده است. معاون فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد فارس در گفت و گو با «خبر جنوب» با اشاره به این که از سال گذشته اجرای برنامه هایی در خصوص معرفی این افراد کلید خورده گفت: بررسی زندگی، شخصیت و آثار افرادی در خطه فارس که کمتر دیده و به آن پرداخته شده آغاز شده است؛ افرادی که در حوزه فرهنگ به شدت مهم و تاثیرگذار بوده اند.

دکتر غلامرضا خوش اقبال افزود: این اتفاق چند وجه دارد به این معنا که بناست در ساختار فرهنگی شعر و داستان اتفاق بیافتد.

وی با بیان این که در حوزه فرهنگی با رویکردی متفاوت وارد شدیم اظهار کرد: قرار بر این است که در حوزه های تخصصی کتاب و کتابخوانی شعر و داستان بیشتر از حد معمول وارد شویم لذا با در نظر گرفتن کیفیت و ارزش اجرایی آن ها برنامه ریزی کردیم.

این پژوهشگر تخصصی ادبیات ادامه داد: مقدماتی ترتیب دادیم که برنامه ها با نگاه علمی همراه باشد چرا که بدون اجرای علمی؛ دستاورد، جذاب نخواهد بود.

 خوش اقبال افزود: طبق دسته بندی ها، جریان شناسی شعر شهرستان های استان را در قالب رویدادی به نام «کوچه باغ» و جریان شناسی شعر استان را در قالب رویداد «آیینه ها» در برنامه های خود قرار دادیم.

وی با بیان این که از شیراز همیشه به عنوان شهر مفاخر و اولیا نام برده می شود اما به کُنه این ماجرا پرداخته نشده گفت: از سویی جامعه دانشگاهی برای جست و جوی چرایی این القاب، زمان کافی در اختیار ندارد و از سوی دیگر اقبال وزارت فرهنگ به برنامه های هنری قابل رویت است؛ برنامه هایی چون جشن های فجر، جشنواره موسیقی و ... .

معاون فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد فارس گفت: بنابراین متاسفانه فعالیت های علمی و شاخص در این خصوص نمودار نیست لذا ما برنامه آیینه ها را ترتیب دادیم تا به جریان شعری بعد از حافظ بپردازد.

خوش اقبال افزود: در این رویداد به شاخصه های معرفی شاعران بعد از حافظ به خصوص شاعرانی که هرگز کسی به آن ها پرداخته نشده توجه شده است.

وی سید کمال‌الدین غیاث شیرازی، بابافغانی، عرفی شیرازی، لسانی شیرازی، اهلی شیرازی و ... را از جمله این شعرا خواند و گفت: با تمام توان و با نگاهی علمی همچنین با همکاری یک تیم دانشگاهی به پژوهش در این کار پرداختیم و با حساب و کتاب ضمن انتخاب شاعر، تمام منابع موجود از نسخه خطی گرفته تا خود کتاب را بررسی کردیم.

این پژوهشگر شیرازی تصریح کرد: بدون شک بدون حضور یک تیم علمی، کار پیش نخواهد رفت؛ این رویداد در کنار یک دبیر علمی، یک سخنران دارد که او نیز شخصی دانشگاهی است به عنوان مثال دکتر فاموری عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز سخنران برنامه آیینه هاست و دکتر کافی عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز سخنران برنامه کوچه باغ.

خوش اقبال در پاسخ به این که آیا پژوهش های انجام شده مکتوب خواهد شد یا خیر گفت: با توجه به این که این موضوع دغدغه همیشگی ام بوده، برنامه های اجرا شده با اضافاتی فراتر از محتوای جلسات، بازنویسی خواهد شد و احتمالا با همین عنوان به چاپ خواهد رسید تا اهل علم و مردم عادی بتوانند از آن استفاده کنند.

وی در پاسخ به دلیل کمبود تبلیغات در فضای شهری در خصوص اجرای چنین برنامه هایی را عدم همبستگی واحدهای فرهنگی خواند و گفت: بدون مشارکت، موفقیت ممکن نیست. فضای تبلیغات شهری در اختیار شهرداری هاست و آن ها می بایست 15 درصد از تابلوهای تبلیغ شهری را به حوزه فرهنگ اختصاص دهند.

معاون فرهنگی ارشاد فارس ضمن گلایه از رسانه ها گفت: متاسفانه رسانه ها به شدت سنتی و وابسته به روابط عمومی اند و ضعف عملکرد آن ها در اطلاع رسانی رویدادهای ارزشمند، موجب انتشار محتواهایی می شود که بعضا در سطح فاخری نیست و مردم عادی به صورت تکثر انبوه به خورد دیگری می دهند.

خوش اقبال افزود: مدت هاست مردم به دنبال موسیقی فاخر نیستند چون موسیقی عامه پسند در فضای مجازی دست به دست می چرخد لذا دیگر در خود نیازی به درک موسیقی فاخر نمی بینند.

وی ادامه داد: به همین ترتیب ادبیات مردم پسند را در فضای مجازی می بینند لذا نیازی نمی بینند اهلی شیرازی را بشناسند و درک کنند که او چه تاثیری در ادبیات داشته است.

معاون فرهنگی ارشاد فارس تصریح کرد: وقتی فردی نادانسته یا با دانایی کم، افراد را در فضای مجازی دور خود جمع کرده و در مورد تاریخ ایران حرف می زند، مسلما کسی به دنبال مطالعه کتاب چند جلدی عباس اقبال آشتیانی نخواهد رفت و به گفته های آن فرد بسنده می کند؛ هرچند ضمانت تایید یا عدم تایید را خود فرد باید بپردازد.

خوش اقبال گفت: بخش عمده این اتفاق به عهده ماست که موجب شده ایم مردم پذیرای این موضوع شوند؛ ما عضوی از این مردمیم و با جامعه بزرگی سر و کار داریم.

وی افزود: مردم ما بسیار باهوشند و می توانند انتخاب کنند که در چه سطحی از مخاطب قرار بگیرند.

این پژوهشگر ادبیات ادامه داد: ما موظف به تفسیر فضا برای مخاطب عام نیستیم چرا که در این صورت سطح مخاطب خاص و درجه یک ما در جامعه گم می شود.

خوش اقبال تاکید کرد: معتقدم به عنوان متولی فرهنگ باید فضای درجه یک تحویل مردم داد و سطح دانش و خواسته مردم را ارتقا بخشید.

وی افزود: این وظیفه ذاتی ماست چون در هر قسمت کوتاهی کردیم مردم عام پسندتر شدند هنر، فرهنگ و ادبیات به یک ادبیات عامیانه تبدیل شده و این سم بزرگی است که باید تلاش کرد تا سطح دانش، خواسته و اقبال مردم را به سمت درجه یک ها معطوف کرد.

معاون فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد فارس مطرح کرد: یکی از راه ها، تغییر شکل ارائه خوراک های فرهنگی به مردم است به این شکل که می توان خوراک فاخر را با تهیه ویدیوهایی در فضای مجازی و جای حضور مردم منتشر کرد به همین دلیل است که ما برنامه ها را ضبط و در بستر آپارات منتشر می کنیم.

خوش اقبال گام بعدی را تهیه کلیپ های چند دقیقه ای عنوان کرد و گفت: مردم ما درک والایی دارند، عالی می فهمند و لذت می برند آن ها حافظ را به خوبی می شناسند و به او علاقه مندند اما نداشتن وقت و دغدغه های امروزه آن ها را از این گونه جلسات دور می کند.

وی افزود: لذا این وظیفه ماست که تغییری ایجاد کرده و متناسب با شرایط مخاطب، خوراک را عرضه کنیم یعنی آن را به شکل پادکست و ابزارهای فضای مجازی به دست مصرف کننده برسانیم نه این که سطح عالی مخاطب را تغییر دهیم و دم دستی کنیم.

این پژوهشگر با بیان این که برنامه ها با سطح روان و مردم فهم اجرا می شود افزود: برخی می گویند زبان سعدی زبان خاصی است اما به عقیده من سعدی خاص نیست؛ ما 700 سال قبل به زبان سعدی سخن می گفتیم، این ماییم که نتوانستیم سطح جامعه را در حد متعالی نگه داریم.

معاون فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد فارس با تاکید بر این که این مردم هستند که فرهنگ و ادبیات را نگه داشته اند نه حکومت ها ادامه داد: این حقیقت در ادبیات به شدت قابل رویت است؛ چه در زمان فردوسی و حتی عقب تر از او دقیقی توسی یا ابوالمعید بلخی که  شاهنامه ها را تالیف کردند، این مردم بودند که محافظ و مراقب ادبیات بودند.

دکتر خوش اقبال بیان کرد: کافی است به دوره های تزلزل تاریخ ایران نگاهی بیندازید؛ غزنویان، سلجوقیان، خوارزمشاهیان و حتی در دوره کشت و کشتار مغول هم ادبیات توسط همین مردم محفوظ ماند به همین دلیل است که فردوسی این ظرفیت را در مردم دید که به نوشتن شاهنامه رو آورد.

وی در پایان گفت: جالب است بدانید تمام گشایش های علمی، ادبی و فرهنگی در خفقان دولت مغول است و قابل باور نیست که تمام پاسداری ها به دوش مردم است پس مردم ما به شدت بلدند که خوراک فاخر فرهنگی را چگونه جذب و هضم کنند.