حاشیه‌های طرح توسعه مرودشت؛ ماجرای تداخل حریم تخت‌جمشید با محدوده شهری

طرح جامع جدید شهر مرودشت و تصمیم برای الحاق حدود ۹۶۰ هکتار زمین به محدوده شهری، به‌ویژه در بخش‌هایی که با حریم درجه دو تخت‌جمشید هم‌پوشانی دارد، بار دیگر این میراث جهانی را به صدر اخبار فرهنگی کشور بازگردانده است.

در حالی‌که فعالان میراث فرهنگی نسبت به خطر تداخل توسعه شهری با محوطه تاریخی تخت‌جمشید و احتمال آسیب به آثار باستانی هشدار داده‌اند، مسئولان میراث فرهنگی و شورای عالی شهرسازی تأکید دارند که در طرح جدید، هیچ‌گونه تعرضی به عرصه و حریم درجه یک این اثر جهانی صورت نگرفته است.

ماجرا از انتشار نقشه‌ای توسط اسفندیار عبداللهی، نماینده مرودشت، پاسارگاد و ارسنجان در مجلس آغاز شد که نشان می‌داد بخشی از محدوده توسعه شهری با حریم تخت‌جمشید هم‌پوشانی دارد. کارشناسان هشدار دادند که حدود ۴۶۰ هکتار از این اراضی شامل محوطه فیروزی است؛ جایی که بقایای کاوش‌نشده‌ای از دوران هخامنشی در آن قرار دارد.

انتشار این خبر موجی از واکنش‌ها را در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی به‌دنبال داشت. برخی کارشناسان گفتند که نبود انتشار عمومی نقشه‌های دقیق حریم تخت‌جمشید، زمینه‌ساز تفسیرهای نادرست و اقدامات توسعه‌ای پرخطر شده است.

در مقابل، احمد نیکخواه‌نائینی مدیرکل دبیرخانه شورای‌عالی شهرسازی و معماری کشور تأکید کرد: حتی یک متر از حریم ممنوعه تخت‌جمشید به محدوده طرح جامع مرودشت افزوده نشده است.

او توضیح داد که در حریم درجه دو، بر اساس ضوابط مصوب، ساخت‌وساز تا ارتفاع ۸.۵ متر و در کاربری‌های خاص مجاز است و این موضوع در مصوبه نهایی طرح نیز رعایت شده است.

فرهاد عزیزی زلانی مدیرکل پایگاه‌های ملی و جهانی و محمدجواد جعفری سرپرست پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید نیز هرگونه تغییر در عرصه یا حریم مصوب را رد کرده و تأکید کردند که تمامی طرح‌های شهری با استعلام از وزارت میراث فرهنگی بررسی می‌شود.

در همین حال، برخی رسانه‌ها گزارش داده‌اند که در اطراف حریم درجه دو تخت‌جمشید، تحرکاتی در زمینه خرید و فروش زمین و افزایش قیمت اراضی دیده می‌شود؛ موضوعی که از نگاه کارشناسان می‌تواند به مرور زمان فشار اقتصادی برای گسترش ساخت‌وساز در مجاورت این محوطه تاریخی ایجاد کند.

فعالان میراث فرهنگی نیز با راه‌اندازی کارزارهای مجازی و استفاده از هشتگ‌هایی چون #تخت_جمشید و #حریم_تاریخی خواستار انتشار عمومی نقشه‌های رسمی GIS حریم این اثر جهانی شده‌اند تا شفافیت و اعتماد عمومی تقویت شود.

در نهایت، کارشناسان تأکید دارند که تنها با انتشار رسمی نقشه‌های دقیق حریم تخت‌جمشید و گزارش ارزیابی اثرات فرهنگی و محیطی طرح جامع مرودشت می‌توان از تداوم این مناقشه و نگرانی‌های مربوط به احتمال خروج تخت‌جمشید از فهرست میراث جهانی جلوگیری کرد.