تالاب‌های فارس در آستانه نابودی؛ هشدار درباره فرونشست زمین

رئیس اداره حفاظت و احیای تالاب‌های اداره‌کل حفاظت محیط زیست فارس از خشکی گسترده تالاب‌های این استان خبر داد و گفت: اغلب تالاب‌های فارس یا به‌طور کامل خشک شده‌اند یا تنها رطوبت اندکی دارند؛ وضعیتی که نتیجه مستقیم برداشت بی‌رویه از منابع آب سطحی و زیرزمینی است و اکنون فرونشست زمین را در اطراف آن‌ها رقم زده است.

 سیدحسن طباطبایی اظهار کرد: از مجموع ۱۴ تالاب استان فارس، تنها تالاب‌های هفت‌برم و برمشور وضعیت نسبتاً مناسبی دارند و سایر تالاب‌ها تقریباً خشک شده‌اند. به‌ویژه بختگان، طشک و پریشان که نه‌تنها فاقد آب هستند بلکه زیربستر آن‌ها نیز تا بیش از ۱۰ متر خالی از آب شده است.

وی افزود: تالاب‌های پریشان، کافتر، ارژن، طشک و بختگان به‌طور کامل خشک شده‌اند و مهارلو نیز تقریباً بی‌آب است؛ هرچند رطوبت اندکی از دشت شیراز به آن وارد می‌شود، اما به دلیل تخلیه آبخوان زیرین، آب در بستر تالاب نفوذ و ناپدید می‌شود.

 مداخلات انسانی، عامل اصلی خشکی تالاب‌ها

طباطبایی با اشاره به نقش انسان در تخریب تالاب‌ها گفت: در حوزه آب‌های سطحی با ساخت سد، انحراف مسیر رودخانه‌ها و برداشت‌های جدید، مانع رسیدن آب به تالاب‌ها شدیم. در بخش آب‌های زیرزمینی نیز حفر بی‌رویه چاه‌ها باعث شده برداشت از منابع فراتر از حد مجاز باشد.

او تأکید کرد: برخلاف تصور عموم، خشکسالی و تغییرات اقلیمی تنها بخشی از ماجراست؛ اما عامل اصلی، مداخلات انسانی است که متولی آن شرکت آب منطقه‌ای و سایر دستگاه‌های مرتبط هستند.

 فرونشست و فروریزش زمین در اطراف تالاب‌ها

رئیس اداره حفاظت تالاب‌های فارس درباره تبعات زیست‌محیطی این وضعیت هشدار داد و گفت: در اطراف اغلب تالاب‌های استان، پدیده فرونشست و حتی فروریزش زمین مشاهده می‌شود. این پدیده به‌دلیل تخلیه بیش از حد آبخوان‌ها رخ می‌دهد؛ زمانی‌که آب از لایه‌های زیرزمینی خارج می‌شود، فضاهای خالی باقی‌مانده بر اثر وزن خاک فرو می‌نشینند.

 چاه‌های مجاز، خطرناک‌تر از چاه‌های غیرمجاز

طباطبایی تصریح کرد: مشکل تنها چاه‌های غیرمجاز نیست، بلکه چاه‌های مجاز نیز با برداشت بیش از ظرفیت مجاز، آسیب بیشتری وارد می‌کنند. در بسیاری از موارد، میزان برداشت واقعی این چاه‌ها دو تا سه برابر مجوز قانونی است.

وی با اشاره به نصب کنتورهای حجمی بر چاه‌ها گفت: هرچند این کنتورها نصب شده‌اند، اما هنوز به مرحله اجرایی مؤثر نرسیده‌اند؛ زیرا برداشت اضافه تنها با پرداخت هزینه جبران می‌شود و عملاً میزان برداشت کاهش نمی‌یابد.

 شما چه راهکاری برای جلوگیری از فرونشست زمین و خشک شدن تالاب‌ها پیشنهاد می‌کنید؟