هرمزگان یک گام تا حضور در جمع مشاوران یونسکو

هرمزگان این بار نه با ثبت یک اثر تاریخی یا طبیعی، بلکه با کسب جایگاهی اثرگذار در ساختار تصمیم‌سازی فرهنگی جهان خبرساز شده است. انجمن میراث‌داران فرهنگ هرمزگان پس از طی مراحل تخصصی ارزیابی یونسکو، در آستانه دریافت اعتبارنامه رسمی به عنوان سازمان مشورتی کنوانسیون پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس ۲۰۰۳ قرار گرفته است.

پرونده این انجمن قرار است در مجمع عمومی یونسکو طی روزهای ۲۷ و ۲۸ خردادماه بررسی شود و در صورت تصویب نهایی، انجمن میراث‌داران فرهنگ هرمزگان در جمع سازمان‌های غیردولتی همکار و مشاور یونسکو در حوزه میراث ناملموس قرار خواهد گرفت.

این اتفاق از آن جهت اهمیت دارد که برای نخستین بار یک نهاد فعال در حوزه میراث فرهنگی هرمزگان می‌تواند در شبکه جهانی نهادهای مشارکت‌کننده در سیاست‌گذاری‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و فعالیت‌های مرتبط با پاسداری از میراث ناملموس نقش‌آفرینی کند؛ موضوعی که از نگاه کارشناسان، گامی مهم در مسیر تقویت دیپلماسی فرهنگی ایران به شمار می‌رود.

اعتباربخشی یونسکو؛ فراتر از یک عنوان افتخاری

برخلاف تصور رایج، اعتباربخشی یونسکو صرفاً یک عنوان تشریفاتی یا نمادین نیست. این فرآیند از مسیر ارزیابی‌های تخصصی و چندمرحله‌ای عبور می‌کند و تنها سازمان‌هایی موفق به دریافت آن می‌شوند که توانمندی‌های علمی، پژوهشی و اجرایی خود را در حوزه حفاظت و پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس اثبات کرده باشند.

طاهره رضایی، کارشناس پاسدار میراث ناملموس اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان و پیشنهاددهنده این پرونده به یونسکو، در این باره گفت: اعتباربخشی یونسکو به معنای شناسایی سازمان‌های مردم‌نهاد به عنوان بازوهای تخصصی کنوانسیون میراث ناملموس است و نشان می‌دهد آن مجموعه از توان علمی و اجرایی لازم برای فعالیت در سطح بین‌المللی برخوردار است.

وی افزود: انجمن میراث‌داران فرهنگ هرمزگان با ارائه مستندات تخصصی و سوابق فعالیت‌های میدانی خود موفق شد نظر مثبت کمیته ارزیابی یونسکو را جلب کند و اکنون برای حضور در مجمع عمومی و طی مراحل نهایی اعتباربخشی دعوت شده است.

میراث ناملموس؛ هویت زنده جوامع

میراث ناملموس بخش مهمی از هویت فرهنگی ملت‌ها را در خود جای داده است؛ حوزه‌ای که آیین‌ها، موسیقی‌های محلی، مهارت‌های سنتی، دانش بومی، آداب و رسوم و شیوه‌های زندگی مردم را در بر می‌گیرد.

هرمزگان به واسطه تنوع فرهنگی و قومی، یکی از غنی‌ترین استان‌های کشور در این زمینه محسوب می‌شود. موسیقی بومی جنوب، آیین‌های دریایی، دانش سنتی صیادی، صنایع دستی ساحل‌نشینان و فرهنگ جزیره‌ای از جمله ظرفیت‌هایی هستند که سال‌ها مورد توجه پژوهشگران و فعالان فرهنگی قرار داشته‌اند.

رضایی با اشاره به اهمیت این موضوع گفت: اعتباربخشی یونسکو در واقع تأیید نقش نهادهای مدنی در حفاظت از این سرمایه‌های فرهنگی است و زمینه حضور فعال‌تر آن‌ها را در شبکه جهانی پاسداری از میراث ناملموس فراهم می‌کند.

فرصتی برای تقویت دیپلماسی فرهنگی

اهمیت این رویداد تنها به حوزه میراث فرهنگی محدود نمی‌شود. بسیاری از کارشناسان روابط بین‌الملل، میراث فرهنگی را یکی از مهم‌ترین ابزارهای قدرت نرم کشورها می‌دانند؛ ظرفیتی که می‌تواند تصویری متفاوت از ملت‌ها در عرصه جهانی ارائه دهد.

بر همین اساس، حضور یک نهاد غیردولتی ایرانی در جایگاه مشورتی یونسکو می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای معرفی ظرفیت‌های فرهنگی کشور و افزایش نقش‌آفرینی ایران در فرآیندهای بین‌المللی مرتبط با میراث فرهنگی فراهم کند.

رضایی در این خصوص اظهار کرد: این دستاورد علاوه بر ارتقای جایگاه تخصصی انجمن میراث‌داران فرهنگ هرمزگان، می‌تواند به تقویت دیپلماسی عمومی و افزایش مشارکت ایران در تصمیم‌سازی‌های جهانی حوزه میراث ناملموس کمک کند.

چشم‌انتظاری برای تصمیم نهایی یونسکو

عادل شهرزاد، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان نیز با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی استان گفت: هرمزگان در حوزه میراث ناملموس حرف‌های زیادی برای گفتن دارد و می‌تواند در عرصه جهانی بدرخشد.

وی افزود: برنامه‌ریزی‌هایی برای معرفی ظرفیت‌های گردشگری استان نیز انجام شده و ۱۰ نقطه دارای قابلیت جهانی شدن در دستور کار قرار گرفته است.

اکنون نگاه‌ها به مجمع عمومی پیش‌روی یونسکو دوخته شده است؛ نشستی که می‌تواند نام هرمزگان را در یکی از مهم‌ترین شبکه‌های فرهنگی جهان مطرح کند. در صورت تصویب نهایی، انجمن میراث‌داران فرهنگ هرمزگان به عنوان یکی از سازمان‌های مشورتی رسمی کنوانسیون میراث فرهنگی ناملموس یونسکو شناخته خواهد شد؛ دستاوردی که فراتر از یک موفقیت سازمانی، می‌تواند زمینه معرفی گسترده‌تر فرهنگ بومی جنوب ایران و توسعه همکاری‌های بین‌المللی در حوزه میراث فرهنگی را فراهم کند.