شاه کلید حل معماهای جنایی در فارس !

مرجان دهقانی خبرجنوب/ به ازای هر ساعتی که از وقوع یک حادثه می‌گذرد، اطلاعات قابل استخراج از صحنه جرم و موضوع پرونده به طور چشمگیری کاهش می‌یابد. از این رو، حضور پزشکی قانونی در صحنه جرم و انجام معاینات دقیق و به‌موقع، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می شود. این موضوع نه تنها به جمع‌آوری شواهد و اطلاعات ضروری کمک می‌کند، بلکه نقش کلیدی در روشن شدن ابعاد مختلف پرونده ایفا می‌کند. در این راستا، گفت‌وگویی با علیرضا درود چی، رئیس سازمان پزشکی قانونی فارس  انجام دادیم تا بیشتر در مورد چالش‌ها و اهمیت این حوزه گفت وگو کنیم.
وی با اشاره به اینکه در سیستم قضایی ایران، نزدیک به یک‌ سوم پرونده ‌ها برای رسیدن به حکم نهایی، نیازمند کارشناسی پزشکی قانونی است  گفت: این نهاد به‌عنوان مرجع رسمی تشخیص علت فوت، ارتباط حوادث با جرایم و تحلیل شواهد پزشکی، نقشی حیاتی در احقاق حق دارد امروز با پیچیدگی جرایم و کمرنگ شدن روش‌های سنتی، کشف علمی جرایم به ویژه از طریق آزمایش‌های ژنتیکی، به ابزاری کلیدی تبدیل شده است.
رئیس سازمان پزشکی قانونی فارس  با تاکید براهمیت کار پزشکی قانونی تصریح کرد:  هر پرونده‌ای که در سیستم قضایی تشکیل می‌شود، شامل دو طرف درگیر است؛ از تصادفات و پرونده‌های خانوادگی گرفته تا حوادث کار و حوادث طبیعی. حضور هر دو طرف در پرونده، حساسیت موضوع را افزایش می‌دهد و ممکن است منجر به ایجاد حق‌الناسی شود. در این زمینه، اگر خدای نکرده در پرونده ‌ای سهل‌ انگاری یا قصوری رخ دهد، حق یکی از طرفین ممکن است تضییع شود. 

دکتر درودچی ادامه داد: روش‌ های سنتی کشف جرم که در قانون مجازات اسلامی تحت عنوان ادله اثبات جرم شناخته می‌شوند، دیگر به تنهایی کارساز نیستند. پیچیدگی‌های جرایم و عدم پایبندی افراد به مبانی الهی و دینی باعث شده که این روش‌ها کمرنگ شوند. به همین دلیل، مبحث جدیدی به نام کشف علمی جرایم مطرح شده است که در این زمینه، نقش پزشکی قانونی به شدت پررنگ می‌شود. این تغییر رویکرد، ضرورت استفاده از دانش و تکنیک‌های علمی را در فرآیند کشف جرم به وضوح نشان می‌دهد.
وی با اشاره به اینکه در این راستا، استان فارس با راه‌ اندازی بانک ژنتیک گام‌های بلندی برداشته است خاطر نشان کرد:  این حوزه شامل مباحث متعددی در بخش معاینات و کمیسیون‌هاست و به‌ویژه در آزمایشگاه‌های ژنتیک که اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. هر فرد از نظر ژنتیک دارای یک فرمول منحصر به فرد است که فقط به او تعلق دارد. اگرچه شباهت‌های ژنتیکی بین انسان‌ها وجود دارد، اما اختلافات جزئی ژنتیکی که برای هر فرد خاص و یونیک است، به ما این امکان را می‌دهد که با استفاده از آزمایشات ژنتیک، ردپایی از مجرم پیدا کنیم. این روش، به ویژه با پیشرفت‌های علم پزشکی و علم ژنتیک در دو دهه اخیر، به یک ابزار بسیار ارزشمند در فرآیند بررسی پرونده‌ها تبدیل شده است.
رئیس سازمان پزشکی قانونی فارس ادامه داد:   از سال ۱۳۹۶ که کلید بانک ژنتیک در کشور زده شد، قرار بر این است که فرمول ژنتیک تمامی ایرانیان ثبت شود. اما به دلیل گستردگی کار، اهمیت موضوع و کمبود امکانات و منابع، این فرآیند ابتدا از مجرمین آغاز شده است. در حال حاضر، بانک ژنتیک ما شامل افرادی است که در زندان‌ها به سر می‌برند و همچنین افرادی که مرتکب تکرار جرم می‌شوند. به این ترتیب، هر نمونه‌ای که از صحنه جرم در هر نقطه‌ای از کشور به دست آید، می‌تواند با اطلاعات موجود در بانک تطبیق داده شود و به راحتی مشخص شود که آن نمونه متعلق به چه شخصی است.
وی به نقش حیاتی ژنتیک در کشف جرم نیز اشاره و بیان کرد: نمونه‌هایی مانند مو، ناخن، دندان، عضله، آب بزاق و به‌اصطلاح نمونه‌های بیولوژیک که حاوی سلول‌های انسانی هستند، می‌توانند برای استخراج فرمول ژنتیک فرد مورد استفاده قرار گیرند. در واقع، از آثاری که در صحنه جرم از فرد مجرم باقی می‌ماند، می‌توانیم به اطلاعات ژنتیکی او دست یابیم. پس از به‌دست آوردن نمونه ژنتیک، باید آن را با یک پایگاه داده تطبیق دهیم تا مشخص شود این نمونه ژنتیکی متعلق به چه فردی است. در اینجا، بانک ژنتیک نقش حیاتی خود را ایفا می‌کند.
دکتر درود چی در پایان این گفت وگو با اذعان به اینکه اقدامات پزشکی قانونی گاهی اوقات می‌تواند مسیر پرونده را به‌طور کامل تغییر دهد گفت:  بیان این موضوعات اهمیت کار پزشکی قانونی در صحنه جرم را نشان می‌دهد وقتی ما به عنوان یکی از ارکان در صحنه تصادف یا وقوع جرم حاضر می‌شویم، معاینه اولیه ممکن است اطلاعات ارزشمندی را به قاضی ارائه دهد که به روشن شدن حقیقت کمک می‌کند. در اینگونه موارد، فاکتور زمان برای رسیدن و بانک ژنتیک  به حقیقت و درک آنچه اتفاق افتاده، بسیار کمک می کند.