مشکلات والدین و فرزندان به خاطر تفاوت‌های بین نسلی

به گزارش خبرجنوب، نفهمیدن حرف همدیگر نه تنها بین زوج‌ها یکی از مشکلاتی است که در کشور و از جمله فارس دیده می شود، بلکه طی سال های اخیر باعث بروز اختلافات و ناسازگاری ها و احتمال کشمکش هایی بین والدین و فرزندان شده است. این وضعیت به نحوی است که گاهی پدر و مادر، فرزند را و در مواردی هم فرزند خانواده، والدین را درک نمی‌کند.

در این بین اوضاع وقتی وخیم‌تر می شود که والدین به دلیل عدم آگاهی عکس العمل‌های تندی در مقابل این اختلاف ها نشان می دهند و به عبارتی مقابل دختر یا پسرشان قرار می گیرند و از آن سو فرزندان هم تصمیمات عجولانه و ناآگاهانه می‌گیرند و این اتفاق ممکن است به قیمت به خطر افتادن آینده نوجوان و جوان تمام شود.

عضو هیات علمی بخش جامعه‌شناسی دانشگاه شیراز در این‌ خصوص به «خبرجنوب» می‌گوید: شکاف نسلی در کشورهایی مانند ایران بیشتر دیده می شود و شاید یکی از دلایلش این باشد که ما با درصد قابل توجهی  از افراد نسل قدیم روبه‌رو هستیم که پدیده های جدید و فناوری‌های نوین را تجربه نکرده‌اند و نمی‌توانند کاربر رسانه های نوین مانند تبلت، لپ‌تاپ و گوشی‌های مدرن باشند و حتی برخی شاید سواد خواندن و نوشتن هم نداشته باشند.

دکتر اصغر میرفردی تصریح می‌کند: این وضعیت در مورد برخی به‌گونه ای است که حتی آن هایی که خواندن و نوشتن هم بلدند، کاربر پدیده‌های نوین نیستند و اینجا یک شکافی بین نسل های قدیم و جدید دیده می شود.  او می‌گوید: در مورد فارس از آنجایی که هنوز بخش قابل توجهی از جمعیت آن در بافت سنتی و نیمه سنتی زندگی می کنند و ما یکی از استان هایی هستیم که جمعیت روستایی و کشاورزمان قابل توجه است زمینه شکاف بین نسلی بیشتر می‌تواند وجود داشته باشد. البته در شهر شیراز هم که نمی توان گفت زندگی کاملا مدرن است،  اما سبک زندگی مردم مدرن تر از دیگر نقاط استان می باشد و این شکاف کمتر وجود دارد. استاد دانشگاه شیراز در گفت‌وگو با «خبرجنوب» تصریح می‌کند: در بین خانواده های تحصیل‌کرده‌ای که بیشتر با تمدن جدید سروکار دارند، شکاف یادشده نسبت به آن هایی که در مناطق حاشیه‌ای زندگی می کنند کمتر است. در واقع برخی از خانواده‌ها وقتی فرزندشان در جریان پدیده‌های مدرن قرار می گیرند، از آنها فاصله می‌گیرند. اما هرقدر زندگی مدرن شهری بیشتر گسترش پیدا کرده باشد این تفاوت بین نسلی کمتر پیدا می‌شود. در واقع شکاف نسلی را بیشتر در سبک زندگی می‌بینیم، اما آن چیزی که سبک زندگی را تغییر می‌دهد ابزارها، فناوری ها و آن مصرف فرهنگی است. دکتر میرفردی همچنین اضافه می‌کند: در واقع جاهایی که توسعه‌یافته‌ترند و زودتر با پدیده‌های مدرن خود را وفق داده‌اند میل به تغییر بیشتر جا افتاده و یک همنوایی نسلی صورت می گیرد. اما یکی از علت‌های شکاف نسلی درپی ورود نوآوری‌ها هم این است که نسل جوان بدون مطالعه پذیرای برخی عناصر می شوند.

این استاد جامعه شناسی دانشگاه شیراز بیان می دارد: صحبت از انتخاب آگاهانه یا ناآگاهانه است؛ وقتی جوان یک انتخاب آگاهانه انجام می‌دهد، کمتر با والدین  دچار اختلاف و تفاوت نسلی می شود، اما اگر بدون آگاهی و صرفا بر اساس تبلیغاتی که ارائه می شود اقدام به انجام رفتارهایی نماید، اختلاف با نسل قبلی رخ می‌دهد.

دکتر میرفردی می‌گوید: اینجا حق با والدین است که نگران فرزندشان باشند و لازم است که نوجوان و جوان به سمت محتوایی هدایت شود که آگاهی او افزایش یابد؛ چرا که انتخاب بدون آگاهی مانند سراب است و پشیمانی به بار می‌آورد. او خطاب به والدین عنوان می‌کند: در زمانه جدید شاید هر کسی باید ابزارهای جدید را یاد بگیرد؛ باید مهارت، آگاهی و جامعه پذیری لازم را تجربه کنید تا بتوانید موضوعات جدید زندگی را  با ابزارهای جدید پیش ببرید (مثلا توانایی استفاده از اینترنت بانک و پرداخت فیش‌های آب و برق با گوشی).

استاد بخش جامعه‌شناسی دانشگاه شیراز در ادامه با اشاره به پیامدهای بسیار وسیع شکاف نسلی که نباید نادیده گرفته شود، به «خبرجنوب» می‌گوید: پیامدهای شکاف نسلی خیلی وسیع است و علاوه بر این که در خانواده ها بگومگو و اختلاف پیش می‌آید، درپی این اختلافات گاهی جوانان تصمیماتی می‌گیرند که والدین اصلا نمی‌پسندند. دکتر میرفردی تصریح می‌کند: گاهی این تفاوت منجر به جدایی‌گزینی محل زندگی جوانان با خانواده‌ها می‌شود و شخصا این جدایی‌گزینی را قبول ندارم و معتقدم خانواده هرچند هم تحولات زیاد باشد، باز بنیادی‌ترین نهاد برای حمایت عاطفی- اجتماعی از اعضای خانواده است و عدم وجود آن باعث می‌شود فرد احساس تنهایی کند. در این خصوص شاید فردی که محل زندگی‌اش از والدین جدا می‌شود، احساس استقلال بیشتری کند اما دور از خانواده نمی‌تواند آن حمایت را داشته باشد. او می‌گوید: این قضیه (جدایی‌گزینی) را حتی در مورد افرادی که سن بالاتری دارند اما مجرد هستند و ازدواج نکرده‌اند نیز قبول ندارم چرا که تنهایی می‌تواند مسایل زیادی از اختلالات روان‌شناختی تا ناهنجاری‌های دیگر را دربر داشته باشد. استاد جامعه‌شناسی دانشگاه شیراز همچنین در مورد راهکارهایی که والدین می توانند به‌منظور کاهش شکاف بین نسلی درپیش بگیرند عنوان می‌کند: والدین علاوه بر آشنایی با اقتضائات جدید، باید به جای تقابل، تعامل پیشه کنند. نگاه آمرانه را نسبت به فرزند کنار بگذارند و یک نگاه همفکری مبتنی بر گفت‌وگو را در پیش بگیرند.

دکتر میرفردی در این خصوص با اشاره به الگوهای فرزندپروری می‌گوید: بهتر است والدین یک الگوی مقتدرانه را در پیش گیرند، به‌طوری‌که نه سهل‌گیرانه و نه سخت‌گیرانه باشد و نه اینکه والدین نسبت به رفتارهای فرزندشان بی‌تفاوت باشند چرا که بی‌تفاوتی هم  باعث بروز مشکلاتی می‌شود که بعدا جبران شدنی نیست. او با بیان اینکه جوانان امروزی دورهمی‌هایی را با هم برگزار می‌کنند که جوانان 10 سال پیش جرات گذاشتن و یا شرکت در چنین جمع‌هایی را نداشتند عنوان می‌کند: در واقع سطح تعاملات و ادبیاتی که آن ها با هم دارند نوپدید است و زود به زود نسخه اش را عوض می کنند.

دکتر میرفردی می‌گوید: در عین حال در این شرایط من والد و پدر اگر بخواهم کاملا مقابل فرزندم بایستم مشکلاتی به‌وجود می‌آید و باید با ملایمت و ملاطفت به او بگویم فلان رفتار ناپسند است. او اضافه می کند: در این بین باید به او بگوییم درست است که نسل من و شما با هم تفاوت داریم، اما رعایت برخی چیزها لازم است و این سبک زندگی در بلندمدت ممکن است به تو آسیب برساند و شخصیتت را تنزل دهد. در عین حال نحوه صحبت با آن ها  هم نباید با یک ادبیات بالا به پایین و آمرانه باشد و باید سعی کنید به عنوان پدر و یا مادر طوری صحبت کنید که بچه ها مقابل والدین قرار نگیرند. در واقع مکانیزم تعامل و تربیت فرزند باید مبتنی بر احترام متقابل باشد، تا پیامدهای ناخوشایند تفاوت نسلی خیلی کمتر شود.

سهیلا رفیعی‌نژاد-خبرجنوب»