طلای سرخ، قربانی تقلب!

فاطمه ایزدی - «خبرجنوب»/ چند سالی است بخت زعفران به تقلب، گره خورده و با نزدیک شدن به فصل برداشت این محصول، نگرانی‌ها درباره افزایش عرضه زعفران تقلبی در بازار شدت می گیرد. 
این ادویه گرانقیمت به دلیل رنگ، طعم، عطر خاص و خواص دارویی فراوانش، جایگاه ویژه‌ای در آشپزی، داروسازی و صنایع آرایشی دارد و همین ارزش بالا باعث شده که بازار زعفران همواره در معرض تقلب قرار گیرد. 

آن طور که برخی صادرکنندگان این محصول اذعان دارند زعفران تقلبی به روش‌های مختلفی تولید می‌شود؛ از رنگ‌آمیزی و خشک‌کردن گل‌های ارزان‌قیمت گرفته تا اضافه‌کردن مواد غیرمجاز برای افزایش وزن یا جلوه ظاهری محصول.

با این حال، کارشناسان تاکید دارند که تقلب در زعفران نه‌تنها باعث ضرر اقتصادی برای مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان اصیل می‌شود، بلکه ممکن است برای سلامت انسان نیز خطرناک باشد. شناخت روش‌های تشخیص زعفران اصل از نوع تقلبی، آگاهی از شیوه‌های رایج تقلب و توجه به منابع معتبر خرید از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند از بروز این مشکلات جلوگیری کنند.

البته در سال‌های اخیر، روش‌های تولید زعفران تقلبی پیچیده‌تر شده و شامل استفاده از رنگ‌های مصنوعی، مخلوط کردن با مواد گیاهی ارزان‌تر مانند زردچوبه و گلبرگ‌های همیشه بهار و حتی تولید کاملاً مصنوعی با افزودنی‌های شیمیایی است که می‌تواند حتی خریداران باتجربه را نیز فریب دهد.

احمد قاسمی، یکی از تولیدکنندگان زعفران استان فارس به «خبرجنوب» توضیح داد که این تقلب، نه تنها سلامت مصرف‌کنندگان را به خطر می‌اندازد، بلکه اعتماد خریداران را نیز کاهش داده و به شهرت و درآمد تولیدکنندگان زعفران اصیل آسیب جدی وارد می‌کند.
به گفته او خرید زعفران از فروشندگان معتبر، بررسی نشان‌های استاندارد و در صورت امکان، انجام آزمایش‌های کیفیت می‌تواند به کاهش این مشکل کمک کند.

قاسمی تاکید کرد که تولیدکنندگان واقعی زعفران، به‌ویژه کشاورزان و فعالان زنجیره تأمین که با زحمت فراوان و هزینه‌های بالا زعفران اصل تولید می‌کنند، از تقلب در این بازار به‌طور جدی آسیب می‌بینند. 

این تولیدکننده نی ریزی، کاهش اعتماد مصرف‌کننده را یکی از عواقب این مسئله دانست و اذعان کرد که وقتی زعفران تقلبی وارد بازار می‌شود و مصرف‌کننده به‌خاطر کیفیت پایین آن ناامید می‌شود، اعتماد عمومی به زعفران ایرانی که شهرت جهانی دارد، کاهش می‌یابد و در نهایت، این بی‌اعتمادی باعث افت فروش و تضعیف بازار داخلی و صادراتی می‌شود.

 افت قیمت واقعی زعفران نیز آسیب دیگری است که متوجه تولیدکنندگان می شود چنانچه بنا به تاکید قاسمی، سودجویانی که با تقلب، زعفران‌های جعلی را با قیمت پایین‌تر عرضه می‌کنند، بازار را برای تولیدکنندگان واقعی خراب می‌کنند و در نتیجه، زعفران‌کاران مجبور می‌شوند محصول خود را با قیمتی کمتر از ارزش واقعی بفروشند تا رقابت‌پذیر باقی بمانند.

او به این نکته نیز گریز زد که زعفران ایران، یکی از برندهای شناخته‌شده جهانی است اما با گسترش تقلب و عرضه محصولات بی‌کیفیت، اعتبار این برند ملی نیز لطمه می‌بیند و  کشورهای دیگر همچون اسپانیا، افغانستان یا حتی کشورهای اروپایی فرصت پیدا می‌کنند که جایگاه ایران را در بازار جهانی بگیرند.

نکته قابل تامل اینکه کشاورزانی که زحمت کاشت، برداشت و خشک‌کردن زعفران را به‌درستی انجام می‌دهند، وقتی ببینند که دلال‌ها و متقلبان سود بیشتری می‌برند، ممکن است از ادامه تولید دلسرد شوند یا به کشت محصولات کم‌ارزش‌تر روی بیاورند.

در عین حال هر چند از نهادهای نظارتی خواسته شده است تا نظارت و کنترل بیشتری بر بازار داشته باشند و با سودجویان برخورد قانونی قاطع انجام دهند اما بازار سودجویان همچنان داغ است. بر همین اصل، مصرف‌کنندگان باید هوشیار باشند و زعفران اصل را که دارای رنگ طبیعی، عطر مشخص و بسته‌بندی معتبر است، انتخاب کنند تا از خرید محصول تقلبی جلوگیری شود.