پای میوه در گیوه گرانی!

فاطمه ایزدی - «خبرجنوب»/ تابستان همیشه فصل رنگ‌ها و طعم‌ها بوده است؛ فصل هلو، زردآلو، شلیل و گیلاس و هندوانه.  تا همین چند سال پیش مردم می توانستند بدون چرتکه انداختن، صندوق صندوق گیلاس و آلبالو بخرند و از قافله خرید میوه های تابستانی جا نمانند. این روزها اما میوه، کم کم در حال حذف شدن از سبد خانوار است و برای خریدن دو یا سه کیلو از هر میوه تابستانی باید حداقل یک میلیون تومان هزینه کرد.

اما اینکه آیا تمام این افزایش قیمت به خرده‌فروشان بازمی‌گردد یا خیر، موضوعی است که رئیس اتحادیه فروشندگان میوه و تره‌بار شیراز در گفتگو با «خبرجنوب»، توضیح می دهد که گرانی میوه، حاصل زنجیره‌ای از عوامل است که از باغ آغاز می‌شود و تا مغازه ادامه پیدا می‌کند.

فرزاد رضایی، یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش قیمت میوه را حضور واسطه‌ها در چرخه توزیع می‌داند و می‌گوید که باغداران بارها اعلام کرده‌اند محصول خود را با قیمت‌های پایین عرضه می‌کنند اما در بسیاری از موارد، باغ پیش از برداشت محصول به صورت یکجا در اختیار افراد یا واسطه‌هایی قرار می‌گیرد که محصول را خریداری یا اجاره می‌کنند. به گفته این مقام صنفی، پس از آن، اختیار عرضه محصول عملاً در دست همان افراد قرار می‌گیرد و قیمت‌ها در بازار بر اساس تصمیم آنان شکل می‌گیرد.

رضایی معتقد است همین موضوع باعث می‌شود فاصله قابل توجهی میان قیمت فروش محصول در باغ و نرخ عرضه آن به مصرف‌کننده ایجاد شود و این موضوع همواره برای فعالان صنف نیز سؤال‌برانگیز بوده است.

به گفته رئیس اتحادیه فروشندگان میوه و تره‌بار شیراز، افزایش قیمت میوه تنها به هزینه تولید محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از هزینه‌های جانبی نیز بر قیمت نهایی اثر گذاشته است. او افزایش هزینه بیمه، مالیات، دستمزد نیروی کار، حمل‌ونقل، مواد اولیه و حتی پلاستیک بسته‌بندی را از عوامل اصلی رشد قیمت‌ها عنوان می‌کند و یادآور می شود که قیمت پلاستیک نسبت به سال گذشته حدود سه و نیم برابر شده، به طوری که این هزینه در محاسبات رسمی قیمت‌گذاری دیده نمی‌شود اما فروشنده ناچار به پرداخت آن است.

رضایی همچنین از افزایش قابل توجه اجاره‌بهای واحدهای صنفی سخن می‌گوید و معتقد است این هزینه‌ها در نهایت، خود را در قیمت تمام‌شده کالا نشان می‌دهد. او با اشاره به نبود سورتینگ مناسب میوه، تاکید می کند که در بسیاری از موارد، میوه‌های سالم و مرغوب در کنار میوه‌های آسیب‌دیده یا درجه پایین در یک سبد عرضه می‌شوند چنانچه ممکن است از یک سبد، پنج یا شش کیلویی، حدود یک کیلو میوه کیفیت لازم را نداشته باشد. به گفته این فعال صنفی، همین مسئله باعث افزایش ضایعات و تحمیل هزینه به فروشندگان می‌شود و در نهایت بین ۲۰ تا ۳۰ درصد بر قیمت نهایی اثر می‌گذارد.

 رئیس اتحادیه فروشندگان میوه و تره‌بار شیراز با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از میوه‌های تابستانه از استان‌های شمالی و شمال‌غرب کشور به فارس حمل می‌شود، اذعان می کند که طولانی بودن مسیر حمل‌ونقل و گرمای هوا، میزان خرابی میوه را افزایش می‌دهد. به گفته او، فسادپذیر بودن میوه باعث می‌شود بخشی از بار پیش از رسیدن به دست مصرف‌کننده از بین برود و این زیان نیز در قیمت نهایی کالا بی‌تأثیر نیست.

رضایی با اشاره به شرایط بازار، توضیح می دهد که کاهش تولید برخی محصولات نسبت به سال گذشته و تغییر وضعیت صادرات نیز بر بازار اثر گذاشته است. او معتقد است اگر صادرات مانند سال گذشته ادامه داشت، شرایط بازار شکل دیگری پیدا می‌کرد اما اکنون با وجود کاهش صادرات نیز بازار همچنان با افزایش قیمت روبه‌روست، در حالی که کیفیت بخشی از میوه‌ها نسبت به سال قبل نیز افت کرده است.

یکی از جدی‌ترین انتقادهای رئیس اتحادیه فروشندگان میوه و تره‌بار شیراز به نظام مالیاتی است.

او با اشاره به این موضوع، تاکید می کند که واحدهای صنفی علاوه بر هزینه خرید کالا با افزایش مالیات، بیمه، اجاره و سایر هزینه‌های جاری روبه‌رو هستند و در نهایت این فشارها بر قیمت نهایی کالا اثر می‌گذارد. رضایی معتقد است کاهش فشارهای مالیاتی بر واحدهای عرضه مواد غذایی می‌تواند به کاهش هزینه‌ها و در نهایت کاهش فشار بر سفره مردم کمک کند.

رئیس اتحادیه فروشندگان میوه و تره‌بار شیراز با بیان اینکه افزایش قیمت‌ها به معنای رونق بازار نیست، توضیح می دهد که قدرت خرید مردم به شکل محسوسی کاهش یافته و همین موضوع باعث افت ۵۰ تا ۷۰ درصدی فروش بسیاری از واحدهای صنفی شده است.

بنا به تاکید او وقتی مردم توان خرید ندارند، بخشی از میوه‌ها روی دست فروشنده می‌ماند و به دلیل فسادپذیر بودن به ضایعات تبدیل می‌شود؛ موضوعی که هم به زیان فروشنده است و هم به زیان مصرف‌کننده. رضایی درباره نظارت بر بازار نیز توضیح می‌دهد که کمیسیون بازرسی اتحادیه به صورت روزانه بر عملکرد واحدهای صنفی نظارت دارد و نرخ‌نامه‌ها نیز به صورت مستمر در اختیار فروشندگان قرار می‌گیرد. به گفته او، در طول چند ماه گذشته تاکنون حدود ۸۵۰ مورد بازرسی انجام شده و در صورت مشاهده عرضه بالاتر از نرخ مصوب، برخورد قانونی صورت می‌گیرد.

رضایی در عین حال تأکید می‌کند که حدود ۹۰ درصد میوه‌فروشان، نرخ‌های مصوب را رعایت می‌کنند و نباید همه افزایش قیمت‌ها را به گران‌فروشی خرده‌فروشان نسبت داد.

در هر حال آنچه از اظهارات رئیس اتحادیه فروشندگان میوه و تره‌بار شیراز برمی‌آید، این است که گرانی میوه را نمی‌توان تنها با نگاه به ویترین مغازه‌ها تحلیل کرد. از اجاره یا خرید یکجای باغ‌ها توسط واسطه‌ها و فاصله قیمت باغ تا بازار گرفته تا هزینه‌های حمل‌ونقل، مالیات، بیمه، اجاره، بسته‌بندی، نبود سورتینگ و افزایش ضایعات، همگی حلقه‌های زنجیره‌ای هستند که قیمت نهایی میوه را شکل می‌دهند. در این میان، بازنده اصلی هم مصرف‌کننده‌ای است که سهم میوه را از سفره خود کم کرده و هم فروشنده‌ای که با وجود افزایش قیمت‌ها، از کاهش چشمگیر فروش و ماندن میوه روی دستش گلایه دارد. این چرخه، اگرچه از باغ آغاز می‌شود اما اثر نهایی آن بر سفره هایی نمایان می شود که هر روز بیش از گذشته از رنگ و طعم میوه‌های فصل، خالی می‌شود.