متانول در بنزین؛ تهدیدی برای آلودگی هوا یا ترکیبی در چارچوب استاندارد؟

بحث استفاده از متانول در ترکیب بنزین در روزهای اخیر با نگرانی‌هایی درباره کیفیت سوخت، آسیب احتمالی به خودروها و تأثیر آن بر آلودگی هوا همراه شده است؛ موضوعی که شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی آن را در صورت رعایت استانداردهای تعیین‌شده مجاز می‌داند و سازمان حفاظت محیط زیست نیز اثر مستقیم آن بر آلودگی هوا را قابل‌توجه ارزیابی نمی‌کند.

ماجرا از آنجا آغاز شد که استفاده از متانول به‌عنوان یکی از ترکیبات اکسیژنه در بنزین مطرح و اعلام شد که براساس استاندارد ملی ایران، میزان آن می‌تواند تا سه درصد حجمی باشد. همزمان خبر استفاده آزمایشی از متانول در بنزین تولیدی شرکت نفت ستاره خلیج فارس منتشر شد و پرسش‌هایی درباره پیامدهای این ماده برای خودروها و کیفیت سوخت شکل گرفت.

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی در واکنش به این مباحث اعلام کرده است که استفاده از ترکیبات اکسیژنه از جمله متانول در سوخت، در استاندارد ملی ایران به شماره ۲۲۹۲۰ مجاز شناخته شده و سقف استفاده از آن سه درصد حجمی تعیین شده است. به گفته این شرکت، این استاندارد با مشارکت ذی‌نفعانی از جمله خودروسازان و سازمان حفاظت محیط زیست تدوین شده است.

بر اساس توضیحات پالایش و پخش، مطالعات آزمایشگاهی و میدانی درباره افزودن متانول به سوخت طی سال‌های گذشته توسط مراکزی از جمله پژوهشگاه صنعت نفت و شرکت پژوهش و فناوری پتروشیمی انجام شده است. همچنین شرکت نفت ستاره خلیج فارس برای ارزیابی مقدماتی، استفاده از نیم درصد حجمی متانول در بنزین را آزمایش کرده است؛ میزانی که بسیار کمتر از سقف سه درصدی تعیین‌شده در استاندارد ملی است.

متانول به خودروها آسیب می‌زند؟

یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده درباره استفاده از متانول، احتمال آسیب به خودروهاست. شرکت ملی پالایش و پخش در این زمینه تأکید کرده که کیفیت بنزین را نمی‌توان تنها بر اساس وجود یا نبود یک ماده مشخص ارزیابی کرد، بلکه باید مجموعه ویژگی‌های فرآورده نهایی مورد بررسی قرار گیرد.

بر این اساس، شاخص‌هایی مانند عدد اکتان، فشار بخار، محدوده تقطیر، میزان آب، پایداری اکسیداسیونی، خورندگی و میزان ترکیبات اکسیژنه باید در ارزیابی کیفیت بنزین مورد توجه قرار گیرند.

آیا متانول آلودگی هوا را بیشتر می‌کند؟

در کنار نگرانی درباره کیفیت سوخت، پرسش مهم دیگر این است که استفاده از متانول در بنزین چه اثری بر آلودگی هوای کلانشهرها خواهد داشت.

سعید محمدی، معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست، در گفت‌وگو با ایسنا درباره این موضوع گفت که استفاده از متانول در حدی که وزارت نفت اعلام کرده، به‌نظر نمی‌رسد تأثیر مستقیمی بر افزایش آلودگی هوا داشته باشد.

با این حال، او احتمال افزایش مصرف سوخت در اثر استفاده از متانول را مطرح کرد و گفت این موضوع با توجه به شرایط ترافیکی کلانشهرها می‌تواند در وضعیت آلودگی هوا اثرگذار باشد.

در مجموع، بحث متانول در بنزین را می‌توان از دو منظر بررسی کرد؛ نخست، کیفیت و سازگاری سوخت با خودروها که به مجموعه مشخصات فنی و استانداردهای فرآورده بستگی دارد و دوم، پیامدهای زیست‌محیطی که براساس اظهارات سازمان حفاظت محیط زیست، استفاده از متانول در میزان اعلام‌شده اثر مستقیم و قابل‌توجهی بر افزایش آلودگی هوا ندارد، هرچند افزایش احتمالی مصرف سوخت می‌تواند به شکل غیرمستقیم بر آلودگی اثر بگذارد.