رویای دختران روی صحنه تئاتر

زینب دانشور- «خبر جنوب»/شیراز در واپسین روزهای زمستان 1404، شاهد یک رویداد هنری کم‌نظیر بود؛ دومین جشنواره تئاتر اجتماعی «ستاره‌ها» برگزیدگان خود را شناخت جشنواره‌ای که به‌عنوان رویدادی تخصصی با محوریت هویت، خودباوری و بیان اجتماعی دختران ۱۲ تا ۱۸ سال طراحی و تاکنون در دو دوره برگزار شده است. این رویداد فرهنگی به همت سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز و با قرار دادن دختران نوجوان در کانون توجه فرهنگی، صحنه‌ای برای روایت تجربه‌های زیسته آنان فراهم ‌کرد.

به نظر می‌رسد این جشنواره با مشارکت هنری دختران، تمرکز بر مسائل واقعی آن‌ها و استفاده از زبان تئاتر به‌عنوان ابزار بیان اجتماعی، توانست جایگاهی متمایز در میان رویدادهای فرهنگی نوجوان پیدا کند. میزان مشارکت در دومین جشنواره به تنهایی گواهی است بر مسیر صحیحی که برگزارکنندگان در پیش گرفته‌اند کما این که «ستاره‌ها» در دومین دوره خود، شاهد حضور گروه‌هایی از دیگر شهرستان‌های فارس بود و جایزه ویژه هیأت داوران نیز به یکی از این نمایش‌ها تعلق گرفت. 

معاون فرهنگی شهردار شیراز در گفت‌و گو با خبرنگار ما طی آیین اختتامیه این جشنواره و در تشریح رویکرد جشنواره تئاتر ستاره‌ها گفت: در ادبیات روان‌شناسی رشد، سنین ۱۲ تا ۱۸ سال مرحله شکل‌گیری هویت فردی و اجتماعی است و دختران نوجوان در این دوره با تعارض‌های فرهنگی و انتظارات اجتماعی متعددی مواجه‌اند. محمدعلی چوبینی تصریح کرد: جشنواره ستاره‌ها دقیقاً با هدف ایجاد بستر امن برای بیان تجربه زیسته دختران و تقویت خودباوری و عاملیت فرهنگی آنان طراحی شده است.

وی با اشاره به ارزیابی محتوایی آثار دو دوره جشنواره افزود: مضامین به کار رفته در آثار شرکت‌کنندگان نشان می‌دهد جشنواره به مسائل واقعی این گروه سنی نزدیک شده و در تحقق هدف مفهومی خود موفق بوده است؛ هرچند در حوزه آموزش‌های عمیق‌تر و پیوند با نظام تربیتی رسمی همچنان ظرفیت توسعه وجود دارد.

سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز در پاسخ به نگرانی درباره وابستگی رویدادهای فرهنگی به مدیران نیز تصریح کرد: تجربه مدیریت فرهنگی نشان داده تداوم رویدادها زمانی تضمین می‌شود که از سطح اراده فردی به سطح ساختار سازمانی منتقل شوند. چوبینی با بیان این که دبیرخانه دائمی این جشنواره راه‌اندازی شده ادامه داد: برای تداوم جشنواره ستاره‌ها اقدامات دیگری باید در دستور کار قرار گیرد؛ تعریف آن در اسناد بالادستی فرهنگی شهرداری، ساختار مصوب و بودجه مستقل، و شبکه‌سازی با آموزش‌وپرورش و انجمن‌های نمایشی. در این صورت جشنواره به «نهاد فرهنگی» تبدیل می‌شود و با تغییر مدیران نیز تداوم خواهد داشت.

وی درباره ضرورت ثبت جشنواره در تقویم رسمی فرهنگی شهر گفت: ثبت رسمی، هم تداوم بودجه و زمان‌بندی را تضمین می‌کند و هم امکان ارزیابی دوره‌ای اثرات اجتماعی را فراهم می‌آورد.

رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز با ابراز امیدواری برای تبدیل جشنواره «ستاره‌ها» به یک رویداد ملی، در خصوص راهکارهای ارتقای جشنواره گفت: مسیر توسعه جشنواره را در محورهای گوناگونی می‌توان طراحی و اجرا کرد؛ از ایجاد آکادمی تئاتر دختران نوجوان و کارگاه‌های هویت و روایت شخصی گرفته تا مستندسازی و پژوهش مضامین آثار، گسترش جغرافیایی به مناطق کم‌برخوردار و مدارس دولتی، تولید و انتشار رسانه‌ای آثار برگزیده و اتصال استعدادهای جشنواره به شبکه تئاتر نوجوان کشور. 

چوبینی در پایان مهم‌ترین پیامد جشنواره ستاره‌ها را شکل‌گیری «عاملیت فرهنگی» در دختران نوجوان دانست و تأکید کرد: حضور فعال در فعالیت‌های هنری مشارکتی موجب افزایش اعتمادبه‌نفس، تعلق اجتماعی و مسئولیت‌پذیری مدنی نوجوانان می‌شود.

وی اضافه کرد: در شهری با سرمایه فرهنگی تاریخی چون شیراز، اگر دختران نوجوان امکان روایت و حضور فرهنگی نیابند، شکاف نسلی در فرهنگ شکل می‌گیرد و جشنواره ستاره‌ها در واقع پلی میان میراث فرهنگی شهر و تجربه زیسته دختران امروز است و همین کارکرد هویتی، تداوم و تثبیت آن را در سیاست فرهنگی شهر توجیه می‌کند.